Izba pamięci imienia Wandy Traczyk-Stawskiej

- Zastanawialiśmy się, jak uczcić pamięć o pani Wandzie Traczyk-Stawskiej. Podjęliśmy decyzję - powiedział w czwartek prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski.

Izbie pamięci przy Cmentarzu Powstańców Warszawy na Woli nadano jej imię.

- Jesteśmy przekonani, że to będzie w pewnym sensie dopełnienie jednej z najważniejszych misji pani Wandy. Zawsze mówiła o tym, że została jej powierzona misja zadbania o cmentarz [Powstańców Warszawy - red.] na Woli, o pamięć o jej koleżankach i kolegach, ale również pamięć o cywilnych ofiarach Powstania Warszawskiego. Nie byłoby tej izby, gdyby nie determinacja pani Wandy - podkreślił Trzaskowski.

Kim była Wanda Traczyk-Stawska?

W Powstaniu Warszawskim 17-letnia Wanda Traczyk-Stawska przybrała pseudonim Pączek, walczyła na terenie Śródmieścia i Powiśla.

6 września 1944 roku została ciężko ranna. Po kapitulacji trafiła do niemieckiej niewoli. Do stolicy wróciła w 1947 roku. Studiowała psychologię na Uniwersytecie Warszawskim. Zawodowo była nauczycielką i opiekunką osób z niepełnosprawnościami.

Traczyk-Stawska aktywnie uczestniczyła w życiu publicznym, zabierając głos w sprawach praw człowieka, praw kobiet oraz demokratycznych wartości.

Otwarta w październiku 2022 roku izba pamięci przy Cmentarzu Powstańców Warszawy powstała z inicjatywy Społecznego Komitetu ds. Cmentarza Powstańców Warszawy, którego przewodniczącą była Wanda Traczyk-Stawska. Projekt architektoniczny, autorstwa pracowni Piotra Bujnowskiego, został wyłoniony w otwartym konkursie. Kamień węgielny wmurowano w lipcu 2021 roku. Opiekę programową nad izbą pamięci powierzono Muzeum Warszawy.

Na kompleks składają się dwa odlane z surowego betonu pawilony połączone Murem Pamięci. Na Murze znajdą się ponad 62 tysiące mosiężnych tabliczek z nazwiskami zidentyfikowanych ofiar Powstania oraz puste tabliczki symbolizujące ofiary bezimienne. Kontynuowanie mozolnego procesu identyfikacji ofiar, rozpoczętego przez Archiwa Państwowe i Muzeum Powstania Warszawskiego, będzie częścią misji izby pamięci.

W głównym budynku znajdują się dwie przestrzenie: Sala Świadectw i Sala Historii. Sala Historii posłuży przedstawieniu losów Cmentarza Powstańców Warszawy i złożonej historii upamiętniania. Będzie także dostosowana do potrzeb programu edukacyjnego dla dzieci, młodzieży i dorosłych.

Otwarcie Izby Pamięci przy Cmentarzu Powstańców Warszawy