Inlichtingendiensten hebben nog te weinig grip op het gebruik van AI

De inlichtingendiensten AIVD en MIVD zetten steeds vaker kunstmatige intelligentie (AI) in bij hun werk. Alleen ontbreekt de garantie nog dat dat veilig en verantwoord gebeurt.

Dat blijkt uit een verkennend onderzoek van de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD). De diensten gebruiken naast AI ook systemen voor geautomatiseerde data-analyses (GDA).

De technologie helpt de AIVD en MIVD bij het structureren, filteren en analyseren van grote hoeveelheden informatie. Op die manier kunnen de diensten sneller gegevens verwerken en daar mogelijke verbanden in herkennen.

Het is aan toezichthouder CTIVD om na te gaan of gegevens op de juiste manier worden verwerkt. De privacy van personen mag daarbij niet in het geding komen.

Om die veiligheid te waarborgen zijn duidelijke kaders nodig, zegt CTIVD-voorzitter Hugo Hillenaar. "Met de opkomende en snelle technologische ontwikkelingen op dit vlak is het van het grootste belang dat we steeds de balans zoeken tussen de nationale veiligheid en de bescherming van de fundamentele rechten van personen."

Werk aan de winkel

AI- en GDA-systemen worden op dit moment al ingezet, zonder de garantie dat het verantwoord en veilig kan. De toezichthouder denkt dat de veiligheidsdiensten de komende tijd nog meer AI en GDA gaan gebruiken. Daarom is er werk aan de winkel voor de diensten om aan te tonen dat de technologie helemaal volgens de regels wordt gebruikt.

Zo is er volgens de CTIVD nu nog geen centraal punt waar het beheer en de ontwikkeling van AI- en GDA-systemen worden geregeld. Daarover gaat de CTIVD met de diensten in gesprek. Ook wil de toezichthouder afspraken maken over welke maatregelen de diensten wanneer moeten treffen.

Rutger schrijft over de impact van technologie. Hij focust op AI, digitale onafhankelijkheid en sociale media. Wekelijks verschijnt zijn blog Schermtijd. Mail je tips of vragen.