Yemen’de neler oluyor? 5 soru 5 cevap

İran destekli Husiler, Kızıldeniz ile Aden Körfezi’ni birbirine bağlayan Babülmendep Boğazı’nın kontrolünü fiilen ele geçirdi. Hürmüz’ün ardından dünyanın bir diğer kritik deniz geçidinde yaşananların anlamı ve olası sonuçları neler?

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Gelişmelerden anında haberdar olun.

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

Haberin Devamı

1. Yemen’de dengeler nasıl değişti?

Yemen’in uluslararası alanda tanınan hükümeti ile Husiler arasında Birleşmiş Milletler (BM) arabuluculuğunda 2022’de sağlanan ateşkes, dört yıl boyunca taraflar arasında büyük çaplı çatışmaların önünü kesmişti. Husilerin Suudi Arabistan’ın Yemen’e yönelik saldırılarını gerekçe göstererek 3 Eylül’de başlattığı geniş çaplı harekât bu sükûneti bozdu. Husiler, ülkenin batısında Suudi destekli hükümet güçlerinin kontrolündeki bölgelerde hızla ilerlerken, asıl kırılma stratejik liman kenti Moha’nın ele geçirilmesi oldu. Ardından güneye yönelen Husi birlikleri, ciddi bir direnişle karşılaşmadan Zübab ve Murad kıyı yerleşimlerini ele geçirdi. Kıyıdaki ilerleyişin ardından silahlı teknelerle Babülmendep’i iki deniz geçişine ayıran Meyyun (Perim) Adası, daha sonra da Zukar Adası ve Haniş Adaları ele geçirildi. Yaklaşık 36 saat süren ilerleyişin ardından Babülmendep tamamen Husi kontrolüne geçti.

Haberin Devamı

2. Boğaz gerçekten kapanır mı?

Arapçada “Keder Kapısı” anlamına gelen Babülmendep, kuzeyde Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz’e; güneyde ise Aden Körfezi ve Hint Okyanusu’na açılıyor. Boğaz, Basra Körfezi’nden çıkan enerji ürünlerinin Süveyş Kanalı üzerinden Avrupa’ya ve diğer pazarlara ulaşmasında kilit rol oynuyor. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasının ardından önemi daha da artan Babülmendep’in Yemen kıyılarının Husi kontrolüne geçmesi, gruba geçen gemileri kıyıdan doğrudan hedef alma imkânı veriyor. Öte yandan uzmanlar Husilerin Babülmendep’i fiziksel olarak tamamen kapatmasına da gerek olmadığını belirtiyor. Husilerin yapacağı olası bir saldırı riskinin bile gemicilik ve sigorta şirketlerinin Babülmendep’ten uzak durmasına yetebileceği belirtiliyor. Buna karşılık grubun Babülmendep’i ne kadar süre elinde tutabileceği ve uzun süreli bir deniz ablukasını sürdürüp sürdüremeyeceği belirsiz.

3. Riyad’ı ne bekliyor?

İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasının ardından Suudi Arabistan, petrol ihracatının önemli bölümünü Kızıldeniz’e kaydırarak kendisine alternatif bir çıkış yolu yaratmıştı. Ülkenin doğusundaki Abkayk’tan çıkarılan petrol, Doğu-Batı Petrol Boru Hattı ile Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu’ya ulaştırılıyor, buradan da Babülmendep üzerinden dünya pazarlarına gönderiliyordu. Ancak Babülmendep’in Husi kontrolüne geçmesiyle bu güzergâh da güvenli olmaktan çıktı. Doğu-Batı hattının önceki gece Irak’tan havalanan dronlarla hedef alınmasının ardından petrol akışı tedbir amacıyla durduruldu. Irak, saldırının ardından İran sınırındaki Meysan vilayetinin operasyon komutanını görevden aldı. Uzmanlar, söz konusu tablonun Riyad’ı petrol ihracatında daha uzun ve maliyetli rotalara yönelme ya da Babülmendep’te güvenli geçişi yeniden sağlamak için Husiler’i ağır şekilde hedef alma seçenekleriyle karşı karşıya bırakabileceğini belirtiyor.

Haberin Devamı

4. İran için ne anlama geliyor?

Hürmüz’ü aylardır ablukada tutarak küresel enerji piyasaları üzerindeki baskıyı artıran İran’ın eli, yıllardır desteklediği Husilerin Babülmendep’i ele geçirmesiyle daha da güçlendi. Londra merkezli Chatham House’dan Yemen uzmanı Farea el Muslimi, “İran şu anda doğrudan ve vekilleri aracılığıyla Ortadoğu’nun ve dünyanın en stratejik iki geçiş noktasını kontrol ediyor. Bu, bir nükleer bomba kadar etkili bir koz” değerlendirmesinde bulundu. Öte yandan bu durumun Tahran’ın Washington karşısındaki pazarlık gücünü de artırabileceği belirtiliyor. Uzmanlar, petrol ve gıda fiyatlarında yaşanacak dalgalanmaların kasımdaki ara seçimlere kadar hayat pahalılığı baskısı altında giden Trump yönetimini zor durumda bırakabileceğini savunuyor.

Haberin Devamı

5. Yemenlilere ne olacak?

Ortadoğu’nun en yoksul ülkesi olan Yemen’de krizin bedelini yine siviller ödüyor. BM verilerine göre, çatışmalarda en az 76 bin kişi yerinden edildi. Bu kişilerin bir bölümü kalabalık kamplara sığınırken, yaklaşık 35 milyon nüfuslu ülkede 22.3 milyon kişi ise insani yardım ve korumaya ihtiyaç duyuyor. Krizin ülkenin başka bölgelerine de yayılması halinde on binlerce kişinin daha evini terk etmesinden ve gıda, temiz su ile barınma krizinin daha da ağırlaşmasından endişe ediliyor.

PEZEŞKİYAN: ABLUKA KALKARSA HÜRMÜZ AÇILIR

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, önceki gün yaptığı açıklamada “Hürmüz Boğazı’nın ABD’nin ablukayı ve saldırılarını durdurması halinde açılacağını” belirtti. Pezeşkiyan, Arap ülkelerinin dışişleri bakanlarının yarın Umman’ın başkenti Maskat’ta bir araya geleceğini de doğrulayarak “Bakanlar, Umman-İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan ortak bir güzergah anlaşmasını imzalamak ve bu anlaşmayı Uluslararası Denizcilik Örgütü’ne duyurmak üzere Maskat’ta bir araya geliyorlar” dedi.

Haberin Devamı

TRUMP: YEMEN’E MÜDAHALE YOK

ABD Başkanı Donald Trump, dün yaptığı açıklamada Washington’ın Yemen’e müdahale etmeyeceğini belirtti. Trump, “Husiler bizi aradı, bizimle savaşmak istemiyorlar. Gemilerin çoğu Babülmendep Boğazı’ndan geçiyor. Onların tek bir ülkeyle sorunu var ve biz bunu çözeceğiz” diye konuştu. Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın, Trump’ı arayarak “Husilere karşı doğrudan ABD askeri müdahalesi” talep ettiği ve bu talebin Trump tarafından reddedildiği öne sürülmüştü.

ANKARA’DAN İHA SALDIRISINA KINAMA

Dışişleri Bakanlığı, Irak topraklarından gerçekleştirilerek Suudi Arabistan’ı hedef alan insansız hava aracı (İHA) saldırılarını kınadı. Bakanlıktan yapılan açıklamada, Suudi Arabistan’ın egemenliği ve toprak bütünlüğüne desteğin yinelendiği belirtilerek, Suudi Arabistan makamlarının bölgedeki gerilimi tırmandırmama yönündeki itidalli tutumunun takdirle karşılandığı ifade edildi. Bakanlık, bölgesel istikrar ve güvenliği tehdit eden saldırıların bir an önce sona erdirilmesi çağrısını yineledi.

Haber Bültenleri ve E-Posta Tercihleri

Türkiye ve dünyadaki en güncel gelişmelerden haberdar olmak için, bültenlerin gönderileceği e-posta adresini girin.