NBP odpowiada sejmowej komisji. "Nie powinno mieć miejsca"

Donald Tusk o złożeniu kontrasygnaty pod składem zarządu NBP

Źródło wideo: TVN24

Źródło zdj. gł.: Paweł Supernak/PAP

Oświadczenie jest odpowiedzią na sprawozdanie sejmowej Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej z prac nad wnioskiem wstępnym o pociągnięcie prezesa NBP Adama Glapińskiego do odpowiedzialności konstytucyjnej przed Trybunałem Stanu.

NBP podtrzymuje w stanowisku, że postępowanie przed sejmową Komisją Odpowiedzialności Konstytucyjnej w ogóle nie powinno się toczyć, co najmniej do czasu wykonania wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 stycznia i 20 sierpnia 2024 r. poprzez uchwalenie nowych, odpowiadających wymogom Konstytucji RP, zasad wszczęcia przed Trybunałem Stanu postępowania wobec prezesa NBP.

Argumenty NBP przeciwko wnioskowi

Chodzi m.in. o kwestię ewentualnego zawieszenia prezesa NBP w czynnościach po podjęciu przez Sejm uchwały o pociągnięciu prezesa NBP do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu, czy o kwestię większości w Sejmie wymaganej do podjęcia takiej uchwały.

NBP wskazuje, że bez względu na termin głosowania w Sejmie RP (media podawały niedawno, że możliwe jest to w styczniu), a także ewentualne wyniki tego głosowania - nie będą one miały znaczenia dla sposobu i trybu funkcjonowania Narodowego Banku Polskiego oraz jego organów.

"Różne (...) zabiegi i (...) prowadzone działania, w żaden sposób nie wpłyną bowiem na prawidłowe funkcjonowanie polskiego banku centralnego. Narodowy Bank Polski i jego organy: prezes NBP, Rada Polityki Pieniężnej oraz zarząd NBP są przygotowane na każdy, chociażby najbardziej wymagający scenariusz" - dodano.

NBP ocenił, że sejmowa Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej "merytorycznie nie odniosła się do żadnych argumentów Narodowego Banku Polskiego", które były prezentowane od 2024 roku.

"Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Komisję Odpowiedzialności Konstytucyjnej zmierzało jedynie do potwierdzenia z góry założonych tez i osiągnięcia celu założonego jeszcze w ramach kampanii wyborczej do Parlamentu w 2023 r. W szczególności postępowanie to zostało zakończone bez przekazania przez Narodowy Bank Polski jakichkolwiek materiałów źródłowych, a także bez efektywnego przesłuchania kluczowych świadków - dyrektorów banku centralnego, z uwzględnieniem posiadanych przez nich informacji chronionych tajemnicami" - napisał NBP.

Kto może zaskarżyć decyzję w sprawie prezesa NBP?

NBP przypomina ponadto, że Komisja Europejska i Europejski Bank Centralny od wielu lat wskazują, że przepisy ustawy o Trybunale Stanu, dotyczące prezesa NBP, należy dostosować do przepisów prawa UE, tzn. usunąć potencjalną niespójność przepisów ustawy o Trybunale Stanu z przesłankami odwołania prezesa banku centralnego zawartymi w statucie Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego.

Art. 14 ust. 2 protokołu (nr 4) w sprawie statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego wskazuje, że kadencja prezesa krajowego banku centralnego nie będzie krótsza niż pięć lat, a prezes może zostać zwolniony z urzędu wyłącznie wówczas, gdy nie spełnia już warunków koniecznych do wykonywania swych funkcji lub dopuścił się poważnego uchybienia.

"Decyzja w tej sprawie może być zaskarżona do Trybunału Sprawiedliwości przez prezesa, którego dotyczy, lub Radę Prezesów (EBC - red.) z powodu naruszenia Traktatów lub jakiejkolwiek reguły prawnej dotyczącej ich stosowania" - przewidują przepisy UE.

NBP wskazał, że Polski ustawodawca nie podjął żadnych prac legislacyjnych zmierzających do dostosowania przepisów ustawy o Trybunale Stanu do standardów wynikających z niezależności banku centralnego, w szczególności wywodzonych z prawa pierwotnego Unii Europejskiej.

"Prowadzenie postępowania w odniesieniu do odpowiedzialności konstytucyjnej Prezesa Narodowego Banku Polskiego przez sejmową Komisję Odpowiedzialności Konstytucyjnej - z zasady nie powinno mieć miejsca ze względu na zasadę niezależności banku centralnego ugruntowaną w Konstytucji RP, orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, a także prawie pierwotnym Unii Europejskiej" - dodano w oświadczeniu.

Wniosek o postawienie prezesa NBP przed Trybunałem Stanu

W październiku sejmowa Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej przyjęła sprawozdanie w sprawie wstępnego wniosku o pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej przed Trybunałem Stanu prezesa NBP Adama Glapińskiego.

Zgodnie z ustawą o Trybunale Stanu uchwałę o pociągnięciu do odpowiedzialności przed TS prezesa NBP Sejm podejmuje bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy (230) ustawowej liczby posłów. Uchwała taka według ustawy powoduje zawieszenie w czynnościach osoby, której dotyczy.

W 2024 r. Trybunał Konstytucyjny zakwestionował jednak przepisy ustawy o TS dotyczące zawieszenia prezesa NBP w czynnościach, a także dotyczące rodzaju większości, która jest wymagana do przegłosowania wniosku (TK postuluje większość 3/5). Wyrok TK został opublikowany w Dzienniku Ustaw.