Negocjacje Europa-Rosja. Mnogość interesów nie pozwala wybrać jednego przedstawiciela

Europejskim państwom nie udało się wskazać jednej osoby, która reprezentowałaby cały kontynent w negocjacjach dotyczących zakończenia wojny w Ukrainie – wynika z analizy portalu Politico. Powodem mają być rozbieżne interesy poszczególnych krajów oraz podział kompetencji między UE, NATO i rządami państw. Istotną kwestią pozostaje jednak ustalenie wspólnego stanowiska wobec żądań Moskwy.

Premier Włoch Giorgia Meloni, premier Polski Donald Tusk, prezydent Francji Emmanuel Macron i kanclerz Niemiec Friedrich Merz w trakcie rozmowy (Zdjęcie ilustracyjne, fot IMAGO/Michael Kappeler, Pool/dts Nachrichtenagentur) /East News

W rozmowach Ukrainy, Rosji i Stanów Zjednoczonych Europę ma reprezentować zespół z udziałem Niemiec, Francji, Polski, Włoch i Wielkiej Brytanii, a także Komisji Europejskiej oraz Rady Europejskiej. Ustalenia w tej sprawie zapadły w piątek podczas unijnego szczytu w Dublinie.

Różne kompetencje, różne interesy

Jak opisuje Politico, część europejskich liderów opowiadała się za wyznaczeniem jednego, silnego negocjatora.

„Część europejskich przywódców chciała wyznaczenia negocjatora-superbohatera, który stawiłby czoło przywódcy Rosji Władimirowi Putinowi i prezydentowi USA Donaldowi Trumpowi, zadbał o sprawiedliwe porozumienie pokojowe dla Ukrainy i stał na straży bezpieczeństwa samej Europy” – napisał portal.

Taki model miałby podkreślić jedność Europy i ułatwić prowadzenie negocjacji. Medium zwraca jednak uwagę, że w praktyce byłoby to trudne do zrealizowania. Komisja Europejska odpowiada między innymi za sankcje i kwestie związane z integracją Ukrainy z UE, natomiast sprawy dotyczące bezpieczeństwa kontynentu, NATO czy rozmieszczenia wojsk pozostają w gestii państw i Sojuszu Północnoatlantyckiego.

„Komisja Europejska nie może negocjować na temat przyszłej architektury bezpieczeństwa w Europie, bo leży to w kompetencjach NATO i stolic. Z drugiej strony, NATO, Francja i Niemcy nie mogą negocjować na temat unijnych sankcji czy wejścia Ukrainy do UE, bo te kwestie leżą w kompetencjach KE. Poza tym nierealistyczne byłoby oczekiwanie, że E3, czyli potęgi gospodarcze i militarne: Niemcy, Francja i Wielka Brytania, pozwoliłyby Komisji, Radzie Europejskiej lub NATO negocjować w swoim imieniu we wszystkich tych sprawach” - podkreśla portal.

Politico podkreśla też, że w ewentualnych ustaleniach należy uwzględnić państwa spoza UE, w tym Norwegię, Turcję i Mołdawię.

Powodem, dla którego Europa nie znalazła dotąd jednej osoby, która mogłaby reprezentować ją w całości, jest to, że Europa nie jest superpaństwem - powiedział Politico anonimowy unijny dyplomata.

Spór o rozmowy dotyczące bezpieczeństwa

Według portalu najtrudniejszym zadaniem europejskiego zespołu będzie uzgodnienie stanowiska wobec rosyjskich postulatów dotyczących nowego systemu bezpieczeństwa w Europie.

Ukraińscy przedstawiciele mieli zauważyć, że rosyjska delegacja nieco złagodziła swoje podejście, gdy pojawiła się możliwość rozmów o szerszych oczekiwaniach Moskwy w sprawie bezpieczeństwa kontynentu. Europejczycy nadal nie są jednak zgodni, czy takie kwestie powinny być omawiane dopiero po zawarciu pokoju w Ukrainie, czy równolegle z negocjacjami dotyczącymi wojny.

Szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas opowiada się za tym, by rozmowy o przyszłości NATO, obecności wojsk i kontaktach z Rosją rozpocząć dopiero po osiągnięciu porozumienia pokojowego w sprawie Ukrainy. Część unijnych przedstawicieli jest natomiast gotowa prowadzić oba procesy jednocześnie.

Zdaniem portalu kluczowe będzie takie ułożenie rozmów, by Rosja mogła przedstawić swoje postulaty dotyczące bezpieczeństwa regionalnego, ale by ich spełnienie nie stało się warunkiem zawarcia pokoju w Ukrainie. Jeśli negocjacje na poziomie technicznym przyniosą rezultaty, w późniejszym etapie do rozmów mogliby włączyć się przywódcy, którzy zatwierdziliby końcowe porozumienie.

Chciwe żądania Rosji

Według mediów, w tym „New York Timesa” i niemieckiego „Bilda”, Rosja przedstawiła podczas niedawnych rozmów z Amerykanami i Ukraińcami w Abu Zabi dokument, tzw. non-paper, w którym nieoficjalnie przedstawiła swoje żądania dotyczące powojennej „architektury bezpieczeństwa” w Europie. Wiele z żądań Moskwy pokrywało się z tym, czego Kreml domagał się przed pełnoskalową napaścią na Ukrainę. Chodziło m.in. o wycofanie sił NATO z krajów bałtyckich i wyjście Finlandii z Sojuszu.

Piotr Strach z Polski 2050 mówił w sobotnim programie Sprawdzam! w RMF FM, że rosyjskie żądania dotyczące ograniczenia obecności NATO w Europie powinny być traktowane jako zagrożenie dla całego kontynentu, a nie wyłącznie Ukrainy.

Były wiceszef MON Michał Dworczyk, który również był gościem programu, wskazał z kolei, że interesy poszczególnych państw europejskich nie zawsze są zbieżne z polskimi.

Kraje takie jak Francja, Niemcy, Włochy czy Hiszpania są zdecydowanie gotowe na inne rozwiązania, bo nie są zagrożone bezpośrednio tak jak państwo polskie. Dlatego podkreślam indywidualną rolę Polski i negocjacji, indywidualną rolę polskiej dyplomacji w tych negocjacjach. Ona musi być bardzo ważna i musimy bezpośrednio z Amerykanami zabiegać o to, żeby bezpieczeństwo Polski zostało jak najmniej nadwyrężone – zaznaczył.