Eerste stand van de politieke Business AM-enquête: saneren, koopkracht en een opvallend laag politiek vertrouwen

• De eerste tussenstand van onze politieke enquête is binnen: al bijna 700 Business AM-lezers lieten hun stem horen. De enquête loopt nog tot 30 september 2026
• Begroting eerst op orde: saneren, nieuwe uitgaven stoppen en sociale fraude harder aanpakken krijgen veel steun
• Koopkracht blijft centraal staan: volledige indexering, betaalbare energie en bescherming van pensioenen wegen zwaar door
• Weinig vertrouwen in de politiek: tegelijk klinken zorgen over belastingen, migratie en demografie, de energietransitie en de kloof tussen burger en politiek

De eerste resultaten van de grote politieke enquête van Business AM tekenen een aantal duidelijke lijnen. Een meerderheid van de aangekruiste antwoorden bij de begrotingsvraag kiest voor eerst saneren en stoppen met nieuwe uitgaven. Tegelijk staan koopkracht, pensioenen en belastingen hoog op de agenda. Ook rond energie is de vraag naar betaalbaarheid en keuzevrijheid opvallend groot. En het vertrouwen in de politiek blijkt bijzonder laag.

De politieke enquête van Business AM loopt nog, maar inmiddels hebben 636 Nederlandstalige en 59 Franstalige lezers deelgenomen. Dat levert een eerste interessante momentopname op.

Een eerste analyse van de 29 vragen laat vooral zien dat de thema’s begroting, koopkracht, belastingen en energie sterk met elkaar verweven zijn.

Eerst saneren, dan nieuwe uitgaven

De duidelijkste uitslag komt uit de vraag wat er prioritair moet gebeuren met de Belgische begroting.

Van de 636 Nederlandstalige deelnemers die deze vraag invulden, kiest 59 procent ervoor om eerst serieus te saneren en te stoppen met nieuwe uitgaven; ook 54,1 procent van de Franstaligen kozen deze optie. Daarmee staat die optie duidelijk bovenaan.

21,4 procent (NL) en 18 procent (FR) ging naar het harder aanpakken van sociale fraude en het activeren van niet-werkenden. 11,7 procent van de Vlamingen koos voor meer belastingen bij de “sterkste schouders” ten opzicht van 9,8 procent bij de Waalse deelnemers.

Dezelfde bekommernis komt terug wanneer we vragen waar er in de begroting moet worden ingegrepen. In de vraag over Wallonië kiest 45,5 procent van de Vlaamse deelnemers voor het aanpakken van de overheidsadministratie en het aantal ambtenaren. Bij de Waalse deelnemers is een nog grotere groep hiervan overtuigd, namelijk 49,2 procent.

Bij de Brusselse begroting loopt dat op tot 50,9 procent van de Nederlandstalige deelnemers en 41,9 procent van de Franstalige deelnemers die wil dat de overheidsadministratie en personeelskosten eerst worden aangepakt.

De deelnemers lijken daarmee in verschillende vragen een vrij consistente boodschap te geven: vooraleer nieuwe lasten of uitgaven aan bod komen, moet volgens een grote groep eerst naar de omvang en efficiëntie van de overheid worden gekeken.

Koopkracht wordt een centraal thema

Die begrotingsdiscipline staat echter niet los van een andere duidelijke bekommernis: wat er overblijft in de portefeuille van gezinnen en gepensioneerden.

Bij de vraag over het loon- en indexbeleid is de grootste afzonderlijke groep (35,2 procent van de Nederlandstalige en 42,4 procent van de Franstalige deelnemers) voor het terugdraaien van de indexplafonnering en het volledig behouden van de automatische indexering.

Maar de antwoorden zijn verdeeld. 19,4 procent (NL) vindt de centenindex en de loonnormwet noodzakelijk om de loonkosten en pensioenuitgaven beheersbaar te houden (vs slechts 10,2 procent Franstalig). 19,3 procent (NL) en 25,4 procent (FR) wil de loonnormwet versoepelen. Nog eens 18,2 procent (NL) en 15,3 procent (FR) wil zelfs verder gaan en tijdelijk een volledige indexsprong invoeren.

Het debat is bijzonder actueel. Sinds 1 juni 2026 geldt de centenindex voor refertelonen boven 4.000 euro bruto, waarbij het deel boven die grens niet volledig wordt geïndexeerd.

Ook voor pensioenen is de impact concreet: de hervorming die in mei 2026 werd goedgekeurd beperkt bij twee indexeringen de verhoging van pensioenen boven 2.000 euro bruto tot maximaal 40 euro bruto per maand. De hervorming bevat daarnaast wijzigingen rond vervroegd pensioen en de pensioenbonus.

Tegen die achtergrond is het opvallend dat bij de pensioenvraag 35,6 procent (NL) en 36,1 procent (FR) zegt dat eerst andere overheidsuitgaven moeten worden aangepakt alvorens aan de pensioenen te raken.

De koopkracht blijft ondertussen een actueel thema: het Federaal Planbureau verwacht voor 2026 gemiddeld 3,6 procent inflatie en een groei van de gezondheidsindex met 3,2 procent.

Meerwaardebelasting: verdeeld, maar met duidelijke kritiek

Ook de nieuwe meerwaardebelasting verdeelt de deelnemers.

De grootste groep (39,1 procent NL en 36,7 procent FR) omschrijft de belasting als onverantwoord beleid dat sparen, beleggen en familiaal ondernemerschap ontmoedigt.

Daartegenover staat 29,3 procent (NL) en 36,7 procent (FR) die 10 procent een aanvaardbaar compromis vindt, maar de jaarlijkse vrijstelling voor kleine beleggers willen verhogen.

Nog eens 16,7 procent (NL) en 8,3 procent (FR) vindt dat vermogenswinsten op dezelfde manier moeten worden belast als inkomsten uit arbeid. 10,9 procent (NL) en 11,7 procent (FR) vindt de belasting noodzakelijk om de lasten op arbeid te verlagen, maar willen een hoger tarief en minder fiscale achterpoortjes.

Ook hier is dus geen sprake van één uniforme reactie. Wel is de impact van belastingen op inkomen, sparen en beleggen duidelijk een belangrijk thema bij de deelnemers.

Energie: keuzevrijheid en betaalbaarheid wegen zwaar

Bij energie valt vooral de combinatie van kernenergie, betaalbaarheid en keuzevrijheid op.

De meerderheid (39,7 procent NL en 32,3 procent FR) kiest voor het zo lang mogelijk behouden en verder uitbreiden van kernenergie.

32,3 procent (NL) en 29 procent (FR) wil alle technologieën openhouden en keuzes maken op basis van kostprijs en betrouwbaarheid.

Maar vooral de vragen over de concrete energietransitie leveren uitgesproken resultaten op.

Bij de vraag over warmtepompen kiest maar liefst 62,2 procent (NL) en 47,5 procent (FR), voor:

“Mensen de keuze laten en geen dwang uitoefenen.”

Bij de vraag over de afbouw van het aardgasnet gaat 53,7 procent (NL) en 64,4 procent (FR) naar de optie dat de regering eerst voor realistische en betaalbare alternatieven moet zorgen.

Dat resultaat is opvallend omdat het niet alleen gaat over de vraag óf er een energietransitie moet komen, maar vooral over hoe die wordt uitgevoerd.

Ook de actuele energieprijzen maken dat thema bijzonder relevant. De CREG meldde in september dat het sociaal tarief voor aardgas en warmte in het vierde kwartaal van 2026 met gemiddeld 11,4 procent stijgt tegenover het derde kwartaal. Zonder het geldende plafond zou de stijging veel groter zijn geweest.

Het politieke probleem zit volgens de deelnemers niet in één dossier

Veel deelnemers zien geen geïsoleerd probleem, maar een combinatie. Een van de interessantste vragen is misschien wel vraag 27: “Wat is volgens u het grootste pijnpunt dat de politiek vandaag negeert of onderschat?”

De deelnemers kregen daarbij vier concrete opties voorgelegd:

• hoge belastingen in combinatie met dalende koopkracht;
• een volgens hen onrealistische en te snelle energietransitie;
• de impact van migratie en demografie op de sociale zekerheid en de samenleving;
• het gebrek aan vertrouwen tussen burger en politiek door een kloof tussen beloftes en realisatie.

Daarnaast konden deelnemers ook “de combinatie van alle antwoorden” aanduiden.

Die laatste optie komt met 41,2 procent (NL) en 47,5 procent (FR) als grootste uit de bus.

Van de vier afzonderlijke pijnpunten volgens de Nederlandstalige deelnemers volgt de impact van migratie en demografie op de sociale zekerheid en de samenleving met 23,4 procent. Daarna komt het gebrek aan vertrouwen tussen burger en politiek (16 procent). Hoge belastingen in combinatie met dalende koopkracht haalt 8,1 procent, terwijl de onrealistische en te snelle energietransitie 5,9 procent haalt.

Bij de Franstalige deelnemers ziet dat beeld er iets anders uit. Na de combinatie volgt als tweede pijnpunt het gebrek aan vertrouwen tussen burger en politiek (18 procent). Daarna volgt demografie op de sociale zekerheid en de samenleving als derde pijnpunt (14,8 procent). En tot slot volgen te hoge belastingen in combinatie met dalende koopkracht (8,2 procent) en de onrealistische en te snelle energietransitie (6,6 procent).

Dat is een interessant resultaat: voor de grootste groep is het probleem blijkbaar niet één afzonderlijk dossier, maar de combinatie van verschillende economische, maatschappelijke en politieke problemen.

Vertrouwen in de politiek: bijzonder lage scores

Misschien het meest opvallende resultaat komt bij de laatste vraag.

Van alle antwoorden over de geloofwaardigheid van de federale en regionale regeringen en politici is 40,1 procent (NL) en 45 procent (FR) de categorie “onbestaand”.
28 procent (NL) en 25 procent (FR) kiest voor “matig”.
En tot slot is er een “lage” geloofwaardigheid bij 27,2 procent (NL) en 25 procent (FR).

Slechts 2,3 procent (NL) en 5 procent (FR) beoordelen de geloofwaardigheid van de huidige regeringen en politici als “hoog”.

Maar gezien de enquête nog loopt, is het voorlopig nog afwachten in welke richting dit resultaat uiteindelijk zal evolueren.

En dan is er nog de communautaire tegenstelling

De vraag over de Belgische staatsstructuur levert een opvallend verschil op tussen de Nederlandstalige en Franstalige deelnemers.

Bij de Nederlandstalige deelnemers is de grootste categorie een volledig confederaal model: 41,8 procent.

Bij de Franstalige deelnemers staat daar tegenover dat 49,2 procent kiest voor meer bevoegdheden op het federale niveau.

Dit is nog maar de eerste tussenstand

De eerste resultaten wijzen voorlopig dus vooral op vier grote bekommernissen: de overheidsfinanciën, de koopkracht, energie en het vertrouwen in de politiek.

De antwoorden laten tegelijk zien dat de deelnemers niet noodzakelijk één coherent politiek blok vormen. Bij verschillende vragen bestaan grote groepen die een tegengestelde richting uitgaan. Dat maakt de verdere analyse juist interessant.

In de komende weken zullen we de resultaten verder uitdiepen en bekijken welke lijnen zich in de verschillende thema’s verder aftekenen.

Methodologie

Deze enquête werd verspreid onder de lezers van Business AM. Tot nu toe namen 636 Nederlandstalige en 59 Franstalige deelnemers deel. Het gaat om een vrijwillige online enquête en dus niet om een representatieve steekproef van de Belgische bevolking.

De resultaten geven weer hoe de deelnemers aan deze enquête antwoorden, niet hoe alle Belgen denken.

Omdat het om meerkeuzevragen gaat, konden deelnemers meerdere antwoorden aanduiden. De percentages worden daarom berekend op basis van alle aangekruiste antwoorden. Het totaal van de percentages kan daardoor meer dan 100 procent bedragen.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!