Dlaczego z wiekiem marzniemy szybciej? Naukowcy znaleźli ważny mechanizm

Starsze osoby częściej odczuwają chłód, ponieważ brunatna tkanka tłuszczowa – odpowiedzialna za produkcję ciepła – z czasem działa mniej sprawnie. Komórki tej tkanki wolniej reagują na spadek temperatury. Jak wynika z badań opisanych w czasopiśmie „Nature”, źródłem problemu mogą być zmiany w komunikacji między układem nerwowym a odpornościowym.

Zdjęcie ilustracyjne /Shutterstock

Badania przeprowadzili naukowcy z ośrodka City of Hope w USA. Przypomnieli, że brunatna tkanka tłuszczowa pełni inną funkcję niż biała. Ta druga przede wszystkim gromadzi energię, natomiast brunatna wykorzystuje ją do ogrzewania organizmu – bez konieczności wywoływania dreszczy. Przy tym zużywa m.in. glukozę i tłuszcze, dlatego ma znaczenie także dla metabolizmu.

Komórki tracą tempo reakcji

Zespół już wcześniej ustalił, że komórki brunatnej tkanki tłuszczowej nie pracują z jednakową intensywnością. O tym, czy produkują dużo ciepła, decyduje m.in. poziom białka UCP1, umożliwiającego zamianę energii w ciepło.

W najnowszej pracy badacze wykazali, że aktywność tych komórek jest regulowana wspólnie przez układ nerwowy i odpornościowy. Gdy temperatura spada, układ nerwowy przekazuje sygnał komórkom odpornościowym obecnym w brunatnej tkance tłuszczowej. Te ograniczają wtedy wytwarzanie interleukiny 1 beta (IL-1beta), która hamuje produkcję ciepła. W rezultacie tkanka brunatna może działać intensywniej.

Przy wyższej temperaturze zachodzi proces odwrotny. Organizm zmniejsza aktywność komórek produkujących ciepło, by nie zużywać na to energii bez potrzeby.

Co wykazały doświadczenia na myszach?

U starszych myszy naukowcy zaobserwowali utrzymujący się wysoki poziom IL-1beta w brunatnej tkance tłuszczowej. W efekcie wiele komórek pozostawało w stanie ograniczonej aktywności i znacznie wolniej odpowiadało na zimno.

Po trzech dniach przebywania w chłodzie niemal 90 proc. komórek tłuszczowych u młodych myszy było silnie aktywnych. W grupie starszych zwierząt odsetek ten wynosił tylko 51 proc. Ich organizmy nadal były zdolne do zwiększenia produkcji ciepła, ale reagowały wolniej i mniej efektywnie.

Badacze sprawdzili też, czy można odwrócić ten efekt. Starszym myszom podali mifepriston, który blokuje receptory glikokortykosteroidowe uczestniczące w ograniczaniu aktywności brunatnej tkanki tłuszczowej. Po zastosowaniu leku wzrosła liczba komórek intensywnie produkujących ciepło, a zwierzęta lepiej utrzymywały temperaturę ciała w chłodzie i zużywały więcej energii.

Autorzy podkreślają jednak, że nie oznacza to możliwości stosowania mifepristonu jako metody poprawy tolerancji zimna u seniorów. Lek wpływa na wiele narządów i procesów w organizmie, a doświadczenia wykonano przede wszystkim na myszach. Nie wiadomo jeszcze, czy identyczny mechanizm występuje u ludzi.

Odkrycie może jednak pomóc nie tylko lepiej wyjaśnić, dlaczego z wiekiem częściej marzniemy. W przyszłości może być też istotne dla badań nad otyłością i cukrzycą typu 2, ponieważ aktywna brunatna tkanka tłuszczowa zużywa energię, glukozę i tłuszcze do wytwarzania ciepła.