Zamachowiec z Krakowa miał pozwolenie na broń. Psychiatra: działamy trochę na ślepo

W sobotnim ataku w Krakowie zginęło sześć osób, a kilkanaście zostało rannych. Sprawcą był Michał Oksiński, 24-latek pochodzący z Ostrowca Świętokrzyskiego. Mężczyzna wjechał samochodem na Rynek w Krakowie i zaczął strzelać do przypadkowych ludzi. Po krótkim pościgu został zatrzymany w centrum miasta przez dwóch policjantów, którzy w wyniku strzelaniny sami odnieśli ciężkie obrażenia.

Oksiński zmarł w szpitalu w poniedziałek nad ranem. Wcześniej w jego rodzinnym domu służby znalazły ciała trzech osób — jego rodziców i siostry.

Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo

Jak zdobyć pozwolenie na broń w Polsce? Wystarczy cel sportowy lub kolekcjonerski

Posiadanie broni jest obwarowane w Polsce szeregiem ograniczeń, jednak stosowne zezwolenie z roku na rok udaje się uzyskiwać coraz większej liczbie osób. Jak podawała w maju Najwyższa Izba Kontroli, liczba wydanych pozwoleń na broń do celów cywilnych wzrosła z ok. 15 tys. w 2020 r. do niemal 46 tys. w 2025 r.

Zgodnie z prawem, policja wydaje takie zezwolenie, jeśli "wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz przedstawi ważną przyczynę posiadania broni". Przyczyną taką może być stałe i ponadprzeciętne zagrożenie życia lub mienia danej osoby. Ale nie tylko. Wystarczającym powodem jest także chęć posiadania broni do celów myśliwskich, kolekcjonerskich lub sportowych.

Minimum wiekowe dla posiadacza broni to 21 lat. W wyjątkowych przypadkach może być ono obniżone do lat 18.

Kolejnym krokiem jest przejście odpowiednich badań. Osoba chcąca posiadać broń palną powinna zdobyć pozytywne orzeczenia od psychologa i lekarza oraz zostać przebadana przez specjalistów: okulistę i psychiatrę. Ustawa przewiduje tutaj ścisłą procedurę, jednak w praktyce — jak słyszymy od specjalisty — polski system zawiera poważne luki.

Psychiatra: Pacjent może mnie po prostu okłamać. Nie mogę tego zweryfikować

— Słabą cechą tego badania jest to, że jako lekarze musimy oprzeć się na tym, co jest tu i teraz — mówi Onetowi dr hab. nauk medycznych Grzegorz Opielak, psychiatra od wielu lat zajmujący się sprawdzaniem osób ubiegających się o pozwolenie na broń. — Nie mamy możliwości sprawdzenia, czy dany pacjent był hospitalizowany, albo czy miał wcześniej wypisane jakieś leki. Działamy trochę na ślepo.

— Podczas badania prowadzę normalny wywiad. Podczas niego muszę zapytać o to, czy pacjent leczył się wcześniej psychiatrycznie. Ale nic nie stoi na przeszkodzie, by taka osoba po prostu mnie okłamała — dodaje Opielak. — Jeśli jest dobrze "ustawiona" na lekach, będzie funkcjonować dokładnie tak samo, jak osoba zdrowa. Nie będzie wykazywać żadnych cech, które wskazywałyby, że powinniśmy się martwić — zaznacza.

Wjazd na Rynek w Krakowie po zamachu

PAP/Art Service

Psychiatra tłumaczy, że "choroby przewlekłe mają to do siebie, że podlegają stabilizacji". — Weźmy pacjenta cierpiącego na nadciśnienie. Jeśli jest dobrze leczony i zbadamy mu ciśnienie, to będzie się ono zawierało w prawidłowej normie. To samo jest z poważnymi chorobami psychiatrycznymi — podkreśla lekarz.

— Jeśli ktoś cierpiący na schizofrenię albo chorobę dwubiegunową od lat poddaje się leczeniu np. w Szczecinie czy Grudziądzu, a przyjedzie do mnie do Warszawy, to w czasie wizyty nie będę widział nawet pół argumentu, żeby dać mu negatywną opinię. Taki ktoś rozmawia i zachowuje się jak osoba zdrowa. Bez wglądu w jego historię medyczną, nie jestem w stanie stwierdzić, że występowała u niego jakaś choroba — zaznacza dr Opielak w rozmowie z Onetem.

Ekspert wskazuje rozwiązanie. "To jest możliwe. Ten system już istnieje"

Specjalista przekonuje, że dobrym pomysłem w sprawach dotyczących pozwolenia o broń byłaby możliwość odroczenia wydania opinii przez psychiatrę o kilka dni. A jednocześnie danie lekarzom narzędzi do weryfikacji twierdzeń pacjentów. — Postuluję to od dawna. Powinniśmy mieć dostęp do historii wypisanych danej osobie leków. Technicznie jest to możliwe. Istnieje przecież centralny system recept, w którym te dane są zbierane. Tyle że obecnie psychiatrzy nie mogą sprawdzać leków, które pacjentowi wystawili inni lekarze — tłumaczy.

Dodatkowym problemem polskich regulacji jest brak powtarzalności badań psychologicznych i lekarskich. Jedynie osoby, które mają pozwolenie na broń w celach obronnych, muszą powtarzać takie badania co pięć lat. Pozostali — a więc myśliwi, członkowie klubów strzeleckich, czy grup kolekcjonerskich — nie są objęci takim obowiązkiem. Raz przebyte badanie psychologiczne i psychiatryczne wystarcza im na całe życie.

• CZYTAJ: Zamach w Krakowie. Policja wyłapuje potencjalnych naśladowców. Są zatrzymania [RELACJA NA ŻYWO]

— Naszym zadaniem jest odsiać osoby chore. Jeśli pacjent był przykładowo badany w 2022 r., a choroba rozpoczęła się w 2023 r., to w oczywisty sposób lekarz nie mógł tego stwierdzić — zaznacza dr Opielak.

— Ustawodawca założył, że to środowisko kolekcjonerskie, sportowe, czy myśliwskie będzie człowieka stabilizować i kontrolować. Jest w tym trochę racji. Teoretycznie to funkcjonuje. W praktyce może być różnie — dodaje psychiatra.

Przyznaje przy tym, że "obowiązek badań cyklicznych jest jakimś rozwiązaniem". — Rodzi się jednak pytanie, kto miałby je robić. W tej chwili mamy w Polsce ponad 400 tys. wydanych pozwoleń na broń. Nie wiem, czy system wytrzymałby, jeśli każda z osób je posiadających miałaby robić co pięć lat nowe badania u psychologa i psychiatry. Zastanowiłbym się raczej nad udoskonaleniem i egzekwowaniem obecnego systemu — zaznacza dr Opielak.

W związku z atakiem w Krakowie rząd zapowiedział przegląd procedur związanych z dostępem do broni. Spotkanie w tej sprawie zostało zaplanowane na poniedziałek w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Chcesz porozmawiać z autorem? Napisz: marcin.terlik@redakcjaonet.pl