خزر در خطر خشکی گسترده؛ ظهور جزیره‌ای تازه در شمال دریاچه
پدیدار شدن جزیره‌ای تازه در شمال خزر، بار دیگر نگرانی‌ها درباره افت مداوم سطح آب بزرگ‌ترین دریاچه جهان را افزایش داده است. دانشمندان هشدار می‌دهند بخش‌هایی از شمال کمعمق خزر ممکن است با خشکی گسترده و وضعیتی شبیه دریاچه آرال روبه‌رو شوند؛ روندی که زیستگاه‌های جانوری، معیشت جوامع ساحلی و زیرساخت‌های بندری را تهدید میکند.
این جزیره در جریان پیمایشی هوایی در نزدیکی جزیره «کولالی» در سواحل قزاقستان مشاهده شده است. دانیار آکیمژ‌انوف، فعال محیط‌زیست و از اعضای گروه گزارش‌دهنده این مشاهده، گفته طی چهار تا پنج سال گذشته چندین جزیره تازه را در این منطقه ثبت کرده است. به گفته او، برخی از این جزایر حدود یک کیلومتر طول دارند.
ظهور این خشکی‌ها نشانه عقب‌نشینی آب در بخش‌هایی از خزر است که عمق آن‌ها معمولاً تنها سه تا شش متر است. شیب ملایم بستر دریاچه در این مناطق باعث می‌شود حتی افت محدود سطح آب، خط ساحلی را در مسافت‌های طولانی عقب براند.
بر اساس داده‌های مؤسسه پژوهشی قزاقستان برای خزر، سطح آب در بخش قزاقستان طی حدود سه دهه، نزدیک به دو‌ونیم متر پایین رفته است. این مؤسسه همچنین می‌گوید مساحت پوشیده از آب در محدوده بررسی‌شده شمال‌شرق خزر، طی حدود ۲۵ سال، بیش از ۱۶ هزار کیلومتر مربع کاهش یافته است.
سیفان کوریچه، پژوهشگر هیدروکلیماتولوژی در دانشگاه آلاباما، افزایش تبخیر بر اثر گرمایش منطقه را از عوامل اصلی افت آب می‌داند. کاهش بارندگی، برداشت آب برای کشاورزی و دیگر مصارف، سدسازی و نحوه مدیریت مخازن نیز بر میزان آبی که به خزر می‌رسد اثر می‌گذارند.
پیامدهای این روند در زیستگاه فک خزری نیز دیده می‌شود؛ گونه‌ای که تنها در این پهنه آبی زندگی میکند. عقب‌نشینی آب، برخی جزایر محل استراحت فک‌ها را به خشکی اصلی متصل کرده و دسترسی انسان و جانوران دیگر به آن‌ها را آسان‌تر کرده است. گرم‌ترشدن زمستان‌ها و ناپایداری یخ نیز زادآوری و بقای توله‌های این گونه را تهدید میکند.
پژوهش کوریچه نشان می‌دهد افت پنج‌متری سطح آب می‌تواند حدود ۷۷ هزار کیلومتر مربع از بستر شمال خزر را نمایان کند. با این حال، او تأکید دارد خطر تکرار سرنوشت آرال، متوجه بخش‌های شمالی و کمعمق است؛ بخش‌های مرکزی و جنوبی خزر عمق بسیار بیشتری دارند.
افت آب همچنین تالاب‌ها، شیلات، بنادر و کشتیرانی را با مشکلات بیشتری روبه‌رو میکند. کارشناسان، مدیریت بهتر مصرف آب در حوضه خزر، گسترش پایش و تبادل داده‌ها و سازگارکردن زیرساخت‌های ساحلی با شرایط جدید را ضروری می‌دانند.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.