هشدار درباره تورم سه رقمی در پاییز امسال

یک اقتصاددان با تأکید بر اثر تورمی افزایش قیمت ارز بر اقتصاد ایران گفته که بانک مرکزی باید دلار را در قیمت کمتر از ۲۳۰ هزار تومان نگه دارد وگرنه تورم در پاییز امسال به بیش از ۱۰۰ درصد خواهد رسید. این هشدار در حالیست که بسیاری از کارشناسان معتقدند بانک مرکزی سیاست بالا نگه‌داشتن نرخ ارز را با هدف جبران کسری بودجه دولت در دستور کار دارد.

مهیار رمضان‌خانی اقتصاددان در گفتگو با «خبرآنلاین» با اشاره به آثار افزایش نرخ ارز بر اقتصاد ایران اظهار داشت: «اثرات تورمی این افزایش کتمان‌شدنی نیست. در بسیاری از نهاده‌های تولید، از غذا و دارو گرفته تا ساختمان، همچنان واردکننده هستیم و افزایش نرخ ارز بطور مستقیم به افزایش قیمت نهاده‌ها و بهای تمام‌شده منجر می‌شود و در نهایت تورم را افزایش می‌دهد.»

وی با اشاره به افزایش نیاز اقتصاد به نقدینگی در نیمه دوم سال گفت: «هرچه به نیمه دوم سال نزدیک شویم، هم بخش دولتی و هم بخش خصوصی نیاز بیشتری به نقدینگی پیدا می‌کنند و هزینه‌ها نیز بطور سنتی در پایان سال افزایش می‌یابد. بنابراین فشار تقاضا برای پول نیز بیشتر خواهد شد.»

این اقتصاددان هشدار داده: «اگر نتوانیم تا آبان‌ماه، یعنی زمان انتخابات آمریکا، این وضعیت را کنترل کنیم، تورم سه‌رقمی اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.» وی افزوده: «اگر با همین روند پیش برویم، تا پایان سال نرخ ارز می‌تواند به محدوده ۲۸۰ تا ۳۰۰ هزار تومان برسد؛ البته فشار بیشتر آمریکا می‌تواند نرخ دلار را حتی به بالاتر از ۳۰۰ هزار تومان برساند.»

به عقیده این اقتصاددان، بانک مرکزی در شرایط جنگی با مداخله ارزی و مدیریت شناور بازار باید برای حفظ ارزش پول ملی تلاش کند. او ضمن ضروری دانستن مداخله بانک مرکزی در بازار ارز برای کاهش نرخ‌ها گفته است که محاصره دریایی و تشدید فشارهای آمریکا تأمین ارز را برای دولت دشوار کرده و همین موضوع از جمله دلایل افزایش تورم است.

این کارشناس اقتصادی در حالی خواهان مداخله بانک مرکزی برای کاهش قیمت ارز شده که بسیاری از تحلیلگران معتقدند افزایش نرخ ارز نتیجه پروژه عبدالناصر همتی، ٰرئیس کل بانک مرکزی، برای جبران کسری بودجه است. به بیان دیگر دولت با افزایش نرخ ارز سود برده و می‌تواند بخشی از کسری عمیق بودجه را جبران کند.

داوود منظور، رئیس پیشین سازمان برنامه و بودجه، در گفتگو با «خانه اقتصاد» گفته است که ناترازی دولت، استفاده از خط اعتباری بانک مرکزی، رشد نقدینگی و تغییرات نرخ ارز، اثر بالاتری از جنگ بر تورم دارند.

محسن زنگنه، کارشناس اقتصادی و نماینده مجلس شورای اسلامی، روز گذشته با انتقاد به سیاست‌های ارزی عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی گفت:‌ «بانک مرکزی افزایش نرخ ارز متناسب با تورم را طبیعی می‌داند و تثبیت دلار در قیمتی پایین‌تر از آن را دستاورد تلقی می‌کند.»

در این میان، رئیس کل بانک مرکزی در آخرین اظهارنظر درباره وضعیت تورم گفته، تقویت انضباط پولی، مدیریت نوسانات ارزی و اطلاع‌رسانی شفاف برای مقابله با شوک‌های خارجی و مهار انتظارات تورمی، رویکرد اصلی نهاد ناظر در مهار تورم است. وی نوسانات اقتصادی را ناشی از فشارهای خارجی، تحریم‌ها و ریسک‌های ژئوپلیتیک می‌داند.

در آنسو اما کارشناسان می‌گویند حتی اگر منشأ اولیه‌ی این وضعیت یک شوک خارجی باشد، نحوه واکنش اقتصاد داخلی تعیین می‌کند که اثر آن کوتاه ‌مدت باقی بماند یا به تورمی پایدار تبدیل شود.

حسین راغفر اقتصاددان در اینباره گفته ریشه اصلی تورم ایران را باید در کسری بودجه دولت‌ها جستجو کرد؛ مشکلی که طی دهه‌های گذشته با افزایش نرخ ارز و قیمت حامل‌های انرژی نیز پیوند خورده است.

این اقتصاددان معتقد است، تضعیف پول ملی در دوره‌های مختلف به یکی از ابزارهای جبران کسری‌های دولت تبدیل شده و همین تکرار یک پیام مهم به فعالان اقتصادی و مردم داده است؛ اینکه احتمال تداوم افزایش قیمت‌ها بالاست. در چنین شرایطی، انتظارات تورمی دیگر صرفا یک واکنش روانی به گرانی نیست، بلکه خود به عاملی برای تشدید تورم تبدیل می‌شود.

حسین راغفر گفته، مردمی که انتظار افزایش نرخ ارز، قیمت کالاها و هزینه‌های تولید را دارند، رفتار اقتصادی خود را بر اساس همین انتظار تنظیم می‌کنند. تقاضا برای دارایی‌هایی مانند ارز و طلا افزایش می‌یابد، تولیدکننده قیمت آینده نهاده‌ها را در قیمت امروز لحاظ می‌کند و مصرف‌‌کننده نیز ممکن است خرید خود را جلو بیندازد. در نتیجه، انتظاری که در ابتدا محصول تورم بوده، به عاملی برای بازتولید آن تبدیل می‌شود.

به گفته حسین راغفر، نمی‌توان نقش ساختارهای داخلی، به ‌ویژه کسری بودجه و شیوه‌های تأمین مالی دولت را به حاشیه برد؛ زیرا تکرار این سیاست‌ها خود به شکل‌گیری انتظارات تورمی در جامعه منجر شده است.