Pęka słynny alpejski szczyt. Naukowcy obawiają się wielkiego obrywu skalnego

Na szczycie Hochvogel w Alpach Algawskich powiększa się szczelina, która może doprowadzić do ogromnego obrywu skalnego. Naukowcy ostrzegają, że ze zbocza może oderwać się materiał skalny o kubaturze nawet 400 tys. metrów sześciennych. Góra od lat jest monitorowana - najmniejsze ruchy podłoża są rejestrowane przez dziesiątki czujników.

Hochvogel (fot. IMAGO/Jan Eifert/Imago Stock and People) /AFP/East News

Hochvogel to szczyt o wysokości 2592 m n.p.m., położony na granicy Niemiec i austriackiego Tyrolu, w paśmie Alp Algawskich. Od XIX wieku na jego wierzchołku obserwowana jest szczelina, która z biegiem lat staje się coraz szersza.

W czerwcu tego roku z góry odpadł materiał skalny o obojętności około 2 tys. metrów sześciennych. Teraz badacze ostrzegają przed znacznie większym obrywem. Według ich szacunków może dojść do oderwania mas skalnych o objętości nawet 400 tys. metrów sześciennych.

Pęknięcie, które niegdyś miało szerokość zbliżoną do szerokości ludzkich ramion, rozrosło się do kilku metrów. W 2024 roku główna szczelina miała według badaczy nawet sześć metrów szerokości, około 35 metrów długości i około 60 metrów głębokości.

Góra pod stałym nadzorem naukowców

Naukowcy obserwują niestabilny fragment Hochvogel od 12 lat. Początkowo pomiary prowadzono podczas wypraw terenowych, ale od 2018 roku na górze działają na stałe zainstalowane czujniki i urządzenia pomiarowe. Do badań wykorzystywano również drona wyposażonego w skaner laserowy.

Wiosną aparatura zarejestrowała ruchy skał dochodzące do pięciu milimetrów tygodniowo. To bardzo dużo w porównaniu z typowymi, powolnymi zmianami zachodzącymi w górach. Dla porównania średnie tempo przemieszczania się Alp wynosi około 1,8 milimetra rocznie.

Obecnie na Hochvogel znajduje się ponad 30 czujników, które monitorują ruchy mas skalnych z dokładnością do milimetra. Szczególną uwagę badacze zwracają na nową szczelinę na południowo-zachodniej grani, określaną jako „Fissure 6”. To właśnie w tym miejscu odnotowywane są największe przemieszczenia.

System wczesnego ostrzegania może pomóc uniknąć tragedii

Badaniami kieruje zespół związany z Uniwersytetem Technicznym w Monachium. Jednym z naukowców zajmujących się tym zagadnieniem jest profesor Michael Krautblatter, specjalista w dziedzinie spływów gruzowych i osuwisk skalnych.

Dane z urządzeń pomiarowych są przesyłane do badaczy kilka razy na godzinę. Dzięki temu mogą oni śledzić zmiany zachodzące w górze i analizować sygnały wskazujące na możliwy obryw.

Podobne systemy wczesnego ostrzegania działają obecnie jeszcze w dwóch innych lokalizacjach w regionie: w wąwozach Partnachklamm i Höllentalklamm.

Jak wskazują naukowcy, przewidywanie takich zdarzeń jest trudne. Sygnały poprzedzające obryw mogą pojawić się zaledwie na kilka dni, a nawet kilka godzin przed zdarzeniem. Dlatego tak istotne jest prowadzenie ciągłych pomiarów i poznawanie zachowania niestabilnych mas skalnych.

Ekstremalne opady mogą przyspieszać proces

Jednym z czynników wpływających na stabilność Hochvogel są gwałtowne zjawiska pogodowe. Naukowcy zwracają uwagę przede wszystkim na intensywne opady deszczu, burze oraz topnienie śniegu.

Woda może przedostawać się do szczelin w skale, zmieniać warunki wewnątrz podłoża i przyspieszać przemieszczanie się niestabilnych fragmentów góry. Zdaniem badaczy coraz częstsze i intensywniejsze zjawiska ekstremalne, związane ze zmianami klimatu, mogą wpływać na częstotliwość i tempo obrywów skalnych.

Nie oznacza to jednak, że można dokładnie przewidzieć moment, w którym dojdzie do osunięcia.

Czy Hochvogel może się rozpaść?

Podejście na Hochvogel od strony austriackiej jest już od pewnego czasu zamknięte dla wspinaczy. Trasa od strony niemieckiej pozostaje otwarta, jednak sytuacja geologiczna wymaga stałej obserwacji i ostrożności.

Badacze liczą, że rozwój systemów monitoringu pozwoli w przyszłości skuteczniej ostrzegać przed zagrożeniami w wysokich górach. W przypadku Hochvogel najważniejsze pozostaje ustalenie, jak zachowuje się niestabilny fragment szczytu i czy pomiary pozwolą odpowiednio wcześnie rozpoznać zbliżający się obryw.