Fransa'da 550 bin kişi sokağa çıktı: Protestolar Macron ve Le Pen'i nasıl etkileyecek?

Fransa’da 550 bin kişinin katıldığı açıklanan protestolar, eğitim alanındaki taleplerden çıkarak hayat pahalılığı, ekonomik güvensizlik ve siyasi temsil sorunlarına yayıldı. Millî Savunma Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Hayati Ünlü, protestoların Marine Le Pen liderliğindeki milliyetçi sağa da sol hareketlere de siyasi fırsat sunabileceğini belirtti. Ünlü, sürecin Fransa’da rejim değişikliğine yol açmasının kesin olmadığını, ancak 2027 cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde yeni bir siyasi saflaşma yaratabileceğini vurguladı. Protestoların geleceğinde ise gençlerin taleplerinin karşılanması, hareketin büyümesi veya yeni bir siyasi yapılanmanın ortaya çıkması olmak üzere üç senaryo öne çıkıyor.

Fransa İçişleri Bakanlığı, gösterilere 550 bin kişinin katıldığını duyurdu. Eğitim alanındaki şikâyet ve taleplerle başlayan protestolar, hayat pahalılığı, ekonomik güvensizlik ve siyasi temsil sorunlarının da gündeme gelmesiyle genişledi. Peki, Fransa’da sokaklarda yaşananların siyasi sonuçları ne olabilir? Protestolar, 2027’de yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerini ve ülkenin siyasi sistemini nasıl etkileyebilir?

Millî Savunma Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Hayati Ünlü, Fransa’daki protestoların olası sonuçlarını ve ülkenin siyasi geleceğine etkilerini değerlendirdi.

Protestoların Merkezinde Değişim Talebi Var

Büyük savaş ve kriz dönemlerinde toplumlarda büyük sosyal patlamaların yaşanabileceğini belirten Dr. Hayati Ünlü, bazı toplumların bu süreçlerden ayakta çıktığını, bazılarında ise büyük devrim süreçlerinin ortaya çıktığını söyledi. Bu yıl 20’den fazla ülkede benzer sosyal hareketliliklerin takip edildiğini belirten Ünlü, şu anda Fransa dışında da 7-8 ülkede eş zamanlı benzer hareketlerin yaşandığını ifade etti. Ünlü, bu hareketlerin ortak noktasının kurumların hedef alınması ve değişim talebinin öne çıkması olduğunu vurguladı.

Gençlerin sosyal hareketlerin merkezinde yer almasının doğal olduğunu belirten Ünlü, sokağa çıkmanın ve belirli riskleri göze almanın gerektirdiği kolektif eylem sürecinin genellikle gençlerle başladığını söyledi. Zamanla toplumun farklı kesimlerinin de harekete katılmasıyla protestoların daha geniş bir toplumsal koalisyona dönüşebildiğini kaydetti.

Fransa'da da benzer bir sürecin yaşandığını belirten Ünlü, eğitim alanındaki şikâyet ve taleplerle başlayan hareketin daha sonra hayat pahalılığı, ekonomik güvensizlik ve siyasi temsil sorunlarıyla genişlediğini ifade etti. Bu sürecin, geçmişteki Sarı Yelekliler hareketine benzeyen yönleri bulunduğunu dile getirdi.

Gençlerin Öfkesi Kurumsal Değişime Dönüşecek mi?

Son dönemdeki gençlik hareketlerinden çıkarılması gereken en önemli sonuçlardan birinin, geniş katılımlı protestoların her zaman kurumsal dönüşüme yol açmaması olduğunu belirten Ünlü, gençlerin taleplerini dile getirmesinin tek başına kalıcı bir siyasi değişim için yeterli olmayabileceğini söyledi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un talepleri karşılaması ve gerilimi kontrol altına alması durumunda protestoların yatışabileceğini ifade eden Ünlü, hareketin daha da büyümesinin de mümkün olduğunu belirtti. Ünlü'ye göre asıl belirleyici mesele, Fransa siyasetinde yeni bir siyasi saflaşmanın ortaya çıkıp çıkmayacağı. Protestoların mevcut siyasi aktörlerden birinin lehine sonuç üretmesi durumunda, ülkedeki siyasi dengelerde köklü bir değişim yaşanmayabileceğini kaydetti.

Le Pen mi, Sol Hareket mi Kazançlı Çıkacak?

Fransa'daki protestoların yaklaşan seçim sürecinde sağ ve sol siyaset açısından farklı fırsatlar yaratabileceğini belirten Dr. Hayati Ünlü, iki ihtimalin de bulunduğunu ancak protestoların sonucunun şimdiden kesinleştirilemeyeceğini söyledi. Protestoların ekonomik ve sosyal taleplerinin; eşitsizlik, kamu hizmetleri ve sosyal devlet vurgusu yapan sol hareketlerle örtüşebileceğini ifade eden Ünlü, sokak şiddeti ve güvenlik sorunlarının ise Marine Le Pen'in temsil ettiği milliyetçi sağın düzen ve otorite söylemini güçlendirebileceğini dile getirdi.

Ünlü, sokaktaki öfkeyi örgütlemekle bu öfkeyi sandıkta kalıcı bir siyasi tercihe dönüştürmenin aynı şey olmadığını vurguladı. Yüz binlerce insanı harekete geçiren toplumsal hareketlerin ortak bir programa, liderliğe veya seçim stratejisine sahip olmayabileceğini belirtti.

Marine Le Pen'in mevcut siyasi elitlere karşı bir söylem geliştirerek protestoları kendi lehine kullanabileceğini kaydeden Ünlü, sol hareketlerin de siyasi sistemin demokratikleşmesi taleplerini öne çıkarabileceğini söyledi. Ancak protestolara katılan herkesin belirli bir siyasi partiyi desteklediğinin varsayılamayacağını ifade etti.

Fransa'da 6. Cumhuriyet Tartışması Gündeme Gelebilir mi?

Fransa'da 2027 yılında yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde protestoların siyasi sistemin geleceğine ilişkin tartışmaları da güçlendirebileceğini belirten Ünlü, 6. Cumhuriyet fikrinin bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. 6. Cumhuriyet düşüncesinin, cumhurbaşkanının yetkilerinin sınırlandırılması ve parlamentonun güçlendirilmesi gibi hedefleri içeren bir siyasi proje olduğunu belirten Ünlü, anayasal reform tartışmalarıyla 6. Cumhuriyet'in kurulmasının aynı anlama gelmediğini vurguladı.

Mevcut anayasanın değiştirilmesinin, rejimin adının veya temel yapısının mutlaka değişeceği anlamına gelmediğini ifade eden Ünlü, protestoların seçim sürecinde siyasi sistem üzerindeki baskıyı artırabileceğini kaydetti. Ünlü, Fransa'da tartışmanın yalnızca kimin cumhurbaşkanı olacağıyla sınırlı olmadığını, aynı zamanda cumhurbaşkanlığı makamının ne kadar güçlü olması gerektiği sorusunun da gündemde bulunduğunu belirtti.

Le Pen'in Düzen Karşıtı Söylemi Ne Anlama Geliyor?

Marine Le Pen'in düzen karşıtı bir söylem geliştirdiğini ancak bu söylemin zaman zaman farklı yönlere evrildiğini belirten Dr. Hayati Ünlü, Le Pen'in siyasi yaklaşımını İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ve ABD Başkanı Donald Trump'ın siyaset tarzıyla da karşılaştırdı. Le Pen'in mevcut siyasi düzene karşı çıkmasına rağmen Rusya politikası konusunda Fransa'nın mevcut çizgisini koruyabileceğini söyleyebildiğini belirten Ünlü, Avrupa Birliği karşıtlığına rağmen daha yumuşak mesajlar verebildiğine dikkat çekti.

Ünlü'ye göre Le Pen'in düzen karşıtlığı, daha çok mevcut siyasi elitlere karşı geliştirilen bir kampanya niteliği taşıyor. Benzer bir yaklaşımın Donald Trump'ın siyasetinde de görüldüğünü belirten Ünlü, radikal politikaların gündeme gelmesinin mutlaka rejim değişikliğiyle sonuçlanmadığını söyledi. Batı'daki yeni sağ hareketlerin temel özelliklerinden birinin mevcut elitlerin değiştirilmesini savunmak olduğunu ifade eden Ünlü, Fransa'daki protestoların da doğrudan bir rejim değişikliğine yol açacağının söylenemeyeceğini vurguladı.

Macron'un Gençlerle Görüşmesi Protestoları Durdurabilir mi?

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un lise temsilcileriyle görüşeceğini açıklamasını değerlendiren Dr. Hayati Ünlü, protestoların geleceğine ilişkin üç farklı senaryoya işaret etti.

İlk senaryoya göre gençlerle yapılacak görüşmelerde talepler karşılanabilir ve protestolar yatışabilir. Ancak bunun gerçekleşmesi için gençlerin gerçekten dinlendiklerini, taleplerinin ciddiye alındığını ve karar alma süreçlerinde söz sahibi olduklarını hissetmeleri gerekiyor. İkinci senaryoda, taleplerin karşılanmaması ve gençlerin kendilerini yeterince temsil edilmemiş hissetmeleri durumunda protestolar daha da büyüyebilir. Üçüncü senaryoda ise yaşanan süreç, Fransa siyasetinde yeni bir siyasi saflaşmanın ortaya çıkmasına ve yeni bir siyasi yapılanmanın doğmasına zemin hazırlayabilir.

Ünlü, Fransa'daki protestoların nasıl sonuçlanacağının yalnızca taleplerin karşılanmasına değil, hareketin siyasi bir programa dönüşüp dönüşememesine de bağlı olduğunu belirtti.