Fala dezinformacji po zamachu w Krakowie. Chaos informacyjny podsycali m.in. politycy

Fałszywe informacje dotyczące strzelaniny na krakowskim rynku rozprzestrzeniały się w zastraszającym tempie, a ich zasięg był potęgowany przez działania rosyjskich botów i trolli. Minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski podczas konferencji prasowej ujawnił, że w ciągu pierwszych 24 godzin od ataku zgłoszono do zablokowania lub moderacji treści ponad 2 tysiące kont. Wśród osób rozpowszechniających nieprawdziwe narracje znaleźli się także politycy oraz dziennikarze.

Rynek Główny w Krakowie (fot. PAP/Art Service) /PAP/EPA

Jak podkreślił minister Gawkowski, „fałszywe informacje zaczęły pojawiać się w internecie już kilkadziesiąt minut po tym, jak napastnik wjechał na krakowski rynek i zaczął strzelać do przechodniów”. W sieci pojawiały się liczne teorie spiskowe, które szybko zyskiwały na popularności dzięki podchwyceniu ich przez rosyjskie konta.

Minister cyfryzacji wyjaśnił, że nieprawdziwe treści były powielane przez rosyjskie boty i trolle, które przedstawiały je jako wiarygodne informacje. Zostało też zdiagnozowane wsparcie tych nieprawdziwych, organicznych narracji ze strony Rosji – poinformował Gawkowski. Przez to, że podbijali je politycy, mieliśmy te organiczne zasięgi większe niż w takich sytuacjach typowych, które monitorujemy codziennie – dodał.

Najpopularniejsze fake newsy

Według Ośrodka Analizy Dezinformacji NASK, wśród najczęściej powielanych fałszywych narracji znalazły się twierdzenia, jakoby zamach został zaplanowany przez polski rząd przy wsparciu Unii Europejskiej, a jego celem miało być odwołanie Marszu Niepodległości. 

Rozpowszechniano także nieprawdziwe informacje, że sprawca był żołnierzem (co osiągnęło blisko 18 milionów zasięgu), a strzelanina miała związek z protestami przed Trybunałem Konstytucyjnym (do 14 milionów zasięgu). W sieci pojawiały się również fałszywe doniesienia o ukraińskim pochodzeniu napastnika lub jego rzekomych związkach z ukraińską armią, a także sugestie, że atak został zainscenizowany z udziałem statystów.

Szybka reakcja służb

W odpowiedzi na zalew dezinformacji, zespół reagowania kryzysowego przy Ministerstwie Cyfryzacji rozpoczął działania już w sobotę o godzinie 17. W akcję zaangażowano NASK oraz służby specjalne, a zespoły operacyjne spotykały się co cztery–pięć godzin, również w nocy. W ciągu pierwszych 24 godzin zgłosiliśmy ponad 2 tysiące kont użytkowników do zablokowania i moderacji treści – poinformował Gawkowski, zaznaczając, że liczba ta stale rośnie.

Minister zaapelował do społeczeństwa o weryfikowanie informacji w oficjalnych źródłach oraz zgłaszanie podejrzanych treści do CERT Polska. Podkreślił również konieczność odpowiedzialnego korzystania z mediów społecznościowych, zwłaszcza w sytuacjach kryzysowych.

Kontrowersje wokół relacji medialnych

Podczas konferencji prasowej minister Gawkowski odniósł się także do sposobu relacjonowania wydarzeń przez niektóre media. Skrytykował Telewizję Republika za rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji o nieobecności policji na miejscu zdarzenia. Mam nadzieję, że Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji zachowa się uczciwie i sprawiedliwie i będzie wielka kara na telewizję – powiedział.

Do ataku doszło w sobotę na Rynku Głównym w Krakowie. 24-letni Michał Oksiński wjechał samochodem na płytę rynku, po czym otworzył ogień z broni automatycznej do przypadkowych przechodniów. W wyniku zamachu zginęło sześć osób, a 15 zostało rannych, w tym dwóch policjantów. Siódmą ofiarą śmiertelną jest sam sprawca, który został postrzelony podczas wymiany ognia z funkcjonariuszami. W mieszkaniu rodziny napastnika w Ostrowcu Świętokrzyskim policjanci odnaleźli ciała trzech osób – rodziców i siostry zamachowca.