Sakiewicz relacjonował z Krakowa. Medioznawcy: to działanie szkodliwe dla państwa

• Szef Republiki mówił na antenie, że w Krakowie zabrakło policji. Tomasz Sakiewicz sugerował, że funkcjonariusze uciekli albo pilnują Warszawy. Tymczasem na nagraniu za jego plecami widać policjanta, a pierwszy patrol interweniował w ciągu kilkudziesięciu sekund.
• Medioznawcy mówią o politycznym wykorzystaniu tragedii. Prof. Jerzy Kopania i prof. Wawrzyniec Konarski w rozmowie z WP nazywają przekaz prawicowych mediów wypaczeniem misji dziennikarskiej i działaniem szkodliwym dla państwa.
• Eksperci domagają się konsekwencji i sprostowania. Chcą reakcji stowarzyszeń dziennikarskich, a tam, gdzie to możliwe, także prawnych. Maciej Myśliwiec pyta, czy Sakiewicz przyzna na antenie, że jego sugestia nie miała oparcia w faktach.

Nie cichną echa sobotniej tragedii na krakowskim Rynku. 7 listopada uzbrojony 24-latek wjechał samochodem na płytę Rynku Głównego i otworzył ogień do przechodniów. Zginęło sześć osób, a kilkanaście zostało rannych, w tym dwóch policjantów. Prokuratura zakwalifikowała atak jako przestępstwo o charakterze terrorystycznym. Większość mediów relacjonuje sprawę w poważnym tonie i skupia się na odwadze policjantów, którzy obezwładnili sprawcę, oraz zwykłych ludzi, którzy jeszcze na ulicy ratowali rannych.

Część prawicowych mediów od pierwszych minut budowała jednak inną opowieść: o bierności policji. Najgłośniej robił to Tomasz Sakiewicz. Szef Telewizji Republika krzyczał na żywo z Rynku, że policja nie reaguje na to, co się dzieje, choć na nagraniu tuż za nim widać funkcjonariusza. Inni prawicowi publicyści szli w jego ślady i łączyli krakowski atak z obecnością policji pod Trybunałem Konstytucyjnym w Warszawie.

Funkcjonariusze pojawili się tam 30 października, gdy kierowanie TK przejęła sędzia Anna Korwin-Piotrowska i zawiesiła prezesa Bogdana Święczkowskiego oraz wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego. Policja broniła wtedy wejścia do budynku i ochraniała protestujących przed nim zwolenników PiS.

Poprosiliśmy medioznawców o ocenę tych relacji.

"Najgorsze, co może zrobić dziennikarz, to insynuować"

Maciej Myśliwiec, medioznawca i analityk mediów z firmy Space Agency, komentuje sprawę bardzo osobiście.

– Mam poczucie, że jako Polska straciliśmy w sobotę pewną niewinność. Atak na przypadkowych ludzi w samym centrum miasta wydawał nam się dotąd czymś odległym. W sobotę wydarzył się w Krakowie, moim rodzinnym mieście. W takiej sytuacji najważniejsze jest sprawdzanie informacji, zanim poda się je dalej. Dotyczy to każdego z nas, a przede wszystkim dziennikarzy. W pierwszych minutach po ataku ludzie próbują się dowiedzieć, czy ich bliscy są bezpieczni i czy zagrożenie minęło. Właśnie wtedy dziennikarz powinien jasno oddzielić to, co widzi i co już wie, od tego, czego się domyśla. A najgorsze, co może zrobić, to insynuować – mówi WP.

Najpoważniejszy zarzut Myśliwiec stawia właśnie Sakiewiczowi.

– Mam do niego poważny zarzut. Na antenie Republiki sugerował, że policjantów nie ma, bo uciekli albo pilnują Warszawy. Tymczasem na nagraniu za jego plecami widać osobę z oznaczeniem policji – można odnieść wrażenie, że pan redaktor ją zasłania! Ponadto według dostępnych informacji pierwszy patrol podjął interwencję w ciągu kilkudziesięciu sekund od zgłoszenia. W mojej ocenie red. Sakiewicz wykorzystał tę tragedię politycznie, bo podsunął widzom wniosek, że przez decyzje władz Kraków został bez ochrony. Co, jak już dzisiaj wiemy, nie było prawdą. Wymowna była też reakcja przypadkowego mężczyzny stojącego obok red. Sakiewicza, który w relacji na żywo weryfikował słowa dziennikarza. Sakiewicz poprosił go, żeby nie przeszkadzał, i po chwili mówił widzom, że wokół widać "bardzo agresywnych ludzi" – mówi medioznawca.

"Wypaczenie misji dziennikarskiej"

Prof. Jerzy Kopania, który zajmuje się etyką i mediami, wykłada w białostockiej filii Akademii Teatralnej w Warszawie. Nie ma wątpliwości, jak ocenić takie relacje.

– Te wszystkie działania można by określić po prostu jako żałosne, gdyby nie to, że wpisują się w tak tragiczny kontekst. To nic innego jak wykorzystywanie ogromnej tragedii dla doraźnych celów politycznych. To nic innego jak wypaczenie misji dziennikarskiej, która powinna przecież polegać na rzetelnym przekazywaniu informacji. Te wszystkie przekazy są czymś dokładnie przeciwnym – mówi.

Jakie powinny być konsekwencje? – Pierwszą, instynktowną odpowiedzią na takie działania może być stanowcze moralne potępienie – odpowiada prof. Kopania. – Jeśli konkretne przypadki dezinformacji w tej sprawie podpadają pod przepisy prawne, jak najbardziej trzeba wyciągnąć daleko idące konsekwencje. Ale warto dodać, że jest też sfera odpowiedzialności pozaprawnej, moralnej. Istnieją przecież najróżniejsze stowarzyszenia branżowe, dziennikarskie. Powinny one zająć bardzo krytyczne stanowisko w tej sprawie i potępić takie działania.

Równie ostro ocenia to prof. Wawrzyniec Konarski, medioznawca z Akademii Finansów i Biznesu Vistula.

– To skandaliczne wykorzystanie przez jedną z opcji politycznych olbrzymiego dramatu, tragedii, która dotyka nas wszystkich, całej wspólnoty. To niedopuszczalne – mówi. – Są zawody, wiążące się ze szczególnym zainteresowaniem ze strony opinii publicznej, takie jak praca w mediach czy w polityce. Każda osoba, działająca w tych branżach, wykazująca tak niewybaczalny brak odpowiedzialności za swoje słowa, dokonuje oszczerstwa. Powinny spotkać ją za to konsekwencje na płaszczyźnie moralnej i prawnej. Nie mam najmniejszych wątpliwości: takie poczynania to działalność szkodliwa dla państwa i społeczeństwa.

Oświadczenie bez słowa "przepraszam"

Po fali krytyki Sakiewicz wydał oświadczenie. Myśliwca ono nie przekonuje.

– To dla mnie klasyczne "sorry, not sorry", tyle że nawet bez słowa "przepraszam". Z jednej strony nazywa rannych policjantów bohaterami i tłumaczy, że relacjonował to, co widział na Rynku. Pomija jednak własną sugestię o Warszawie, a krytykę przedstawia jako nagonkę na siebie i Republikę. Widzom, którzy usłyszeli ten zarzut na żywo, należy się jasne sprostowanie. Czy Sakiewicz znajdzie w sobie odwagę cywilną, żeby na tej samej antenie przyznać, że jego sugestia nie miała oparcia w faktach? – pyta medioznawca.

"Tracimy elementarną przyzwoitość"

Myśliwiec zaznacza jednak, że problem nie dotyczy tylko jednej stacji.

– Przypadek Sakiewicza nie jest niestety odosobniony. Mam też pretensje do tych, którzy po obu stronach sporu politycznego próbują rozgrywać tę tragedię. Zbijanie kapitału politycznego na śmierci ludzi i cierpieniu ich bliskich zwyczajnie nie przystoi. Jeśli nawet w takiej chwili szukamy okazji, żeby uderzyć w przeciwnika, tracimy elementarną przyzwoitość. Bierzmy przykład z innych krajów, w których takie sytuacje są okazją do wzajemnego wsparcia w tych trudnych chwilach. A wszystkim nam to jest teraz potrzebne – podsumowuje.