Waarom een vredesakkoord in Oekraïne nog heel ver weg is: Poetin kan zich geen nederlaag verooloven

• Marco Rubio beschouwt het conflict in Oekraïne als een strategische patstelling zonder duidelijke militaire winnaar.
• Aanhoudende diplomatieke mislukkingen vloeien voort uit onverenigbare eisen en Vladimir Poetins overtuiging dat de overwinning onvermijdelijk is.
• Veiligheidsgaranties blijven de essentiële voorwaarde voor elk duurzaam staakt-het-vuren.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio heeft het conflict in Oekraïne gekarakteriseerd als een strategische patstelling en stelt dat een militaire overwinning voor geen van beide partijen waarschijnlijk is.

Escalatie voorkomen

Tijdens een toespraak in Lissabon benadrukte Rubio dat dergelijke patstellingen gevaarlijk zijn en drong hij aan op een snelle, via onderhandelingen bereikte oplossing om verdere escalatie te voorkomen. Hij waarschuwde dat het conflict zou kunnen uitgroeien tot een bredere regionale crisis als sabotageoperaties zich richten op NAVO-leden die aan het gevechtsgebied grenzen.

Hoewel de Verenigde Staten openstaan voor het bemiddelen in vredesonderhandelingen, gaf Rubio aan dat Washington niet bereid is middelen te verspillen aan zinloze diplomatieke pogingen.

Uitputtingsslag

Deze beoordeling sluit aan bij Rubios al lang gekoesterde standpunten. Eerder beschreef hij de situatie als een uitputtingsslag, waarbij hij aanvoerde dat Rusland weliswaar niet in staat is heel Oekraïne te veroveren, maar dat de VS slechts een statische strijd financieren. Ter plaatse is deze realiteit duidelijk zichtbaar: de frontlinies zijn ondanks het enorme geweld grotendeels onveranderd gebleven.

Oekraïne heeft geavanceerde dronetechnologie en onbemande systemen ingezet om enig terrein te heroveren en diep binnen de Russische grenzen toe te slaan. Omgekeerd blijft Rusland duizelingwekkende verliezen lijden – door Rubio geschat op tot wel 20.000 doden per maand – om slechts enkele kilometers land in de Donbas te winnen.

Menselijke tol van de impasse

Ondanks het uitblijven van territoriale verschuivingen blijft de menselijke tol extreem hoog. Een patstelling is in deze context geen rustige pauze, maar een voortdurende cyclus van uitputting. De diplomatie is grotendeels mislukt door onverenigbare eisen. Moskou dringt aan op totale controle over de regio Donetsk, een voorwaarde die voor elke Oekraïense regering politieke zelfmoord zou betekenen om te accepteren.

Mislukte diplomatie

Eerdere vredesinspanningen zijn eveneens mislukt. Een 28-puntenvoorstel stortte in Genève bijna in door agressieve druk op Kiev, en daaropvolgende trilaterale besprekingen tussen de VS, Rusland en Oekraïne werden gedwarsboomd door een afzonderlijk conflict tussen Iran en Israël. Halverwege het jaar gaf Rubio toe dat de onderhandelingen waren stopgezet.

Terwijl het Kremlin beweert dat het standpunt van Oekraïne in de loop van de tijd alleen maar zal verzwakken, blijft Vladimir Poetin al te optimistische rapporten ontvangen van zijn generaals, waardoor hij gelooft dat de overwinning onvermijdelijk is. Deze mentaliteit maakt hem tot een onwillige partner in oprechte onderhandelingen.

Wat de situatie nog complexer maakt, is dat de boodschappen van de regering-Trump inconsistent zijn geweest. De president wijt de stijgende brandstofkosten af en toe aan Oekraïense aanvallen op Russische infrastructuur, ondanks de grotere invloed van het conflict met Iran. Interessant genoeg heeft het Kremlin onlangs Rubios opvatting herhaald dat de oorlog in een patstelling is geraakt, hoewel deze gedeelde constatering niet tot een doorbraak heeft geleid.

Veiligheidsgaranties

In een hernieuwde poging om een oplossing te vinden, komen Jared Kushner en Steve Witkoff in Miami bijeen met Oekraïense functionarissen om de wederopbouw na de oorlog en veiligheidsgaranties te bespreken. Dat laatste is het meest cruciale onderdeel.

Zonder afdwingbare beschermingsmaatregelen vreest Oekraïne dat een staakt-het-vuren Rusland alleen maar tijd zou geven om zich voor te bereiden op een nieuwe invasie. Eerdere overeenkomsten, zoals het Memorandum van Boedapest en de akkoorden van Minsk, zijn al geschonden.

Poetin kan zich geen nederlaag veroorloven

Nu de winter nadert, bestaat de vrees dat Rusland zich opnieuw op het elektriciteitsnet van Oekraïne zal richten om de bevolking onder druk te zetten. Het gevaar van de huidige patstelling is dat beide partijen wanhopig op zoek kunnen gaan naar voordelen, waardoor incidenten in het NAVO-luchtruim of aanvallen op onderzeese kabels mogelijk worden.

Uiteindelijk duurt de oorlog voort omdat Poetin een nederlaag in Oekraïne beschouwt als een existentiële bedreiging voor zijn eigen voortbestaan, waardoor de bloedige uitputting ondanks de strategische impasse voortduurt. (fc)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!