Tekcan ve Trabzon

Geçtiğimiz hafta Türkiye’nin önde gelen sanatçılarından birisi olan Süleyman Saim Tekcan’ı kaybettik. Resim, heykel ve grafik sanatları alanında yüzlerce özgün eser ortaya koyan, teknik alandaki yetenekleriyle birlikte, renkleri de çok iyi kullanan Süleyman Saim Tekcan, aynı zamanda sanatın örgütlenmesi, yaygınlaşması ve eğitim sisteminin temel bir unsuru haline gelmesi konusunda büyük bir mücadele verdi.

Uzun yıllar Mimar Sinan Üniversitesi’nde öğretim üyesi olan ve 1985 yılında profesörlük unvanını alan Süleyman Saim Tekcan, 1980’li yıllarda Anadolu Güzel Sanatlar Liselerinin, 1990’lı yıllarda Yeditepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’nin, 2000’li yıllarda Işık Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’nin kurulmasına öncülük etti ve İstanbul Grafik Sanatlar Müzesi’ni (İMOGA) kurdu.

Süleyman Saim Tekcan gençlik yıllarında bir dönem oyunculuk da yaptı, Metin Erksan’ın yönettiği “Sevmek Zamanı” filminde, Müşfik Kenter ile birlikte başrol oyuncularından birisi oldu.

Süleyman Saim Tekcan Trabzon’da doğmuştur ve Trabzonludur; ilkokulu, ortaokulu ve liseyi Trabzon’da tamamlamıştır.

Trabzon’un Türkiye’nin kültürüne katkısı Süleyman Saim Tekcan ile de sınırlı değildir. Ressam ve şair Bedri Rahmi Eyüboğlu, ressam Orhan Peker, yazar ve çevirmen Sabahattin Eyüboğlu, yazar ve edebiyatçı Hasan İzzettin Dinamo Trabzon’un yetiştirdiği önemli kültür ve sanat insanları arasında yer alırlar.

Trabzon siyaset alanında da Türkiye’ye önemli katkılar vermiştir. Mustafa Kemal Atatürk’ün ve İsmet İnönü’nün dava arkadaşları olan Hasan Saka, Faik Ahmet Barutçu ve Hıfzırrahman Raşit Öymen bu kişilerin arasında yer alırlar.

Hasan Saka, 30 yılı aşkın bir süre TBMM’de milletvekili olmanın yanı sıra, Kurtuluş Savaşı yıllarında maliye bakanı olarak görev almış, Türkiye’yi Lozan’da temsil eden heyetin içinde yer almış, daha sonraki yıllarda dışişleri bakanı ve başbakan olarak görev yapmıştır.

Faik Ahmet Barutçu, Kurtuluş Savaşı yıllarında İstikbal Gazetesi’ni çıkararak cumhuriyetçi düşüncelerin yaygınlaşmasına ve Kurtuluş Savaşı’nın desteklenmesine önemli katkılar sağlamış, 10 yılı aşkın bir süre TBMM’de milletvekilliği yapmış, devlet bakanı ve başbakan yardımcısı olarak görev almıştır.

Hıfzırrahman Raşit Öymen Kurtuluş Savaşı yıllarından itibaren eğitim alanında çıkardığı dergilerle ve yazdığı kitaplarla, öğretmen okullarında yetiştirdiği öğretmenlerle, Milli Eğitim Bakanlığı’nda bürokrat olarak gerçekleştirdiği çalışmalarla, laik ve bilimsel eğitim düzeninin kurulmasına büyük katkılar sağlamış, TBMM’de milletvekilliği yaptığı dönemde de hem eğitim hem de toprak reformu alanında önemli çalışmalar gerçekleştirmiştir. Hıfzırrahman Raşit Öymen aynı zamanda Trabzonspor’un kökeni olan ve 1921 yılında kurulan Trabzon İdman Ocağı’nın kurucuları arasında yer almıştır.

Kurtuluş Savaşı’nın lideri ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu olan Mustafa Kemal Atatürk 1924 yılında Trabzon’a gerçekleştirdiği ilk ziyaretinde, “Beş sene önce ilk kez Samsun’a ayak bastığım zaman bana kalp gücü veren yurttaşlarımın ilk safında Trabzonluların bulunduğunu asla unutmayacağım.” ifadelerini kullanmıştır.

Trabzon kenti MÖ 8. yüzyılda Antik Yunan uygarlığı döneminde, Miletos kent devleti yöneticileri tarafından, Trapezos adıyla kurulmuştur. Miletos 7. ve 6. yüzyıllarda bilimde ve felsefede dünyanın en gelişmiş kentiydi. İlk filozoflar olarak bilinen Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes Miletosludurlar.

Trabzon’da Bizans ve Osmanlı döneminde de fark yaratan önemli insanlar yetişmiştir. Felsefeci ve teolog Basilios Bessarion Trabzonludur. Basilios Bessarion, Bologna kentinin yöneticiliğini yapmış, Venedik kütüphanesinin kurulmasına öncülük etmiş, papalık makamına aday olmuştur.

Osmanlı İmparatorluğu’nun en önemli padişahlarından birisi olan Kanuni Sultan Süleyman da Trabzon’da doğmuş ve yetişmiştir.