Bij het 2.000ste nummer: ‘Een gedrukt blad is nu eenmaal tastbaar ’

©
Heleen Rodiers
| Een greep uit de historische voorgangers van het BRUZZ-magazine
Deze week verschijnt nummer 2000 van ons wekelijkse stadsmagazine. Wist je dat BRUZZ en zijn voorgangers helemaal teruggaan tot 1971 en premier Gaston Eyskens ooit het voorwoord schreef? BRUZZ dook in de bewogen geschiedenis van het blad en richt de blik op de toekomst. “We blijven geloven in print.”
In de voorbije veertig jaar heeft onze strijd te Brussel aanhoudend tegenspoed en ontgoocheling gekend. (…) De maandelijkse verspreiding van deze kalender zal de Nederlandssprekenden het vertrouwen geven dat zij in de hoofdstad tot een levende taal- en cultuurgemeenschap behoren die onuitroeibaar is.” (H. Fayat, minister van Buitenlandse Handel, voorzitter van het Contact- en Cultuurcentrum).
“Een tweede taak waarvoor het Centrum zich inzet, is de uitstraling van de Nederlandse cultuur in het internationaal milieu van de hoofdstad.” (Gaston Eyskens, eerste minister)
©
KH/BRUZZ
| Het allereerste exemplaar van Deze Week in Brussel
De twee citaten hierboven komen uit de 'Inleidende woorden' voor het allereerste nummer van Deze Maand in Brussel, van januari 1971. Zo bescheiden het boekje oogde – een onooglijk A5-formaat, binnenin volledig zwart-wit en elke maand dezelfde cover met een historische prent van het Martelarenplein – zo groot waren de ambities bij de lancering, toont die inleiding.
Het doel van de publicatie was dubbel: enerzijds de Brusselse Vlamingen tot één gemeenschap smeden en – we citeren Gaston Eyskens nog eens – “een einde maken aan de diaspora waarin zovele Vlamingen in de hoofdstad nog altijd het gevoelen hebben te leven”. Anderzijds moest het blad het meertalige Brussel bereiken en naar de Nederlandstalige cultuur leiden.
“Toen ik in 1976 aan het hoofd van Deze Week kwam, was het vooral een agenda van verenigingen. Ik wou er een echt uit-magazine van maken, zoals Pariscope in Parijs en Time Out in Londen"
leidde achtereenvolgens Deze Maand in Brussel en Deze Week in Brussel 1976-1998
Die ambitie probeerde Deze Maand, zoals het blad al eens werd afgekort, vooral te vervullen met een cultuurkalender en ruimte voor de Nederlandstalige verenigingen en hun activiteiten. Bijna dertig jaar lang zullen die twee dimensies de rode draad vormen van eerst Deze Maand in Brussel en later, vanaf 1985, Deze Week in Brussel. Het is trouwens in dat laatste jaar, bij de overgang naar een weekblad, dat magazine nummer 1 verschijnt van een reeks die vandaag op 2000 afklokt.
De dosering van de twee ingrediënten, die veranderde in de loop der jaren. “Toen ik in 1976 aan het hoofd van Deze Week kwam, was het toch vooral een agenda van de verenigingen”, vertelt Dirk De Prins, die het blad ruim twee decennia zal leiden. “Ik wou er een echt uit-magazine van maken, zoals Pariscope in Parijs en Time Out in Londen. Die vermeldden ook niet elke vergadering van een vereniging.” Ook visueel evolueert het blad, tot een publicatie op A4, met een lettertype en kleuren die heel erg de jaren 1970 ademen.
Deze maand in Brussel ademde de sfeer van de jaren 1970
Legendarische diners
De Prins moet het daarbij rooien met beperkte middelen. “Lange tijd had ik met Freddy Smekens maar één vaste journalist in dienst. Verder werkte ik met een reeks medewerkers, onder meer Jan Hautekiet, Johan Verminnen en Paul Arias. Een keer per maand ging de hele bende samen eten. Legendarische diners waren dat, feesten van humor.”
Dat de werkomstandigheden niet bepaald luxueus waren, herinnert ook Jean-Marie Binst zich nog, die in 1996 bij de ploeg kwam. “Toen we in de Vooruitgangsstraat zaten, dicht bij het Noordstation, gingen de freelancers die op bezoek kwamen gewoon op de grond zitten. Extra stoelen hadden we niet.”
"Met tvbrussel hadden we al stadstelevisie, maar het ontbrak aan een stadskrant die over meer berichtte dan enkel cultuur en verenigingen. Zo'n gedrukt vehikel is tastbaar en minder vluchtig dan televisie, het kan van hand tot hand gaan”
Brigitte Grouwels
voormalig Vlaams en Brussels minister (CD&V)
De periode-De Prins komt tot een abrupt einde in 1998. Vlaams minister van Brussel Brigitte Grouwels (CD&V) en haar Brusselse partijgenoot Jos Chabert mikken immers breder. “Met tvbrussel hadden we al een echte stadstelevisie, maar het ontbrak aan een stadskrant, een medium dat over meer berichtte dan enkel cultuur en verenigingsleven”, aldus Grouwels. “Zo'n gedrukt vehikel heeft veel troeven: het is tastbaar en minder vluchtig dan televisie, het kan van hand tot hand gaan.”
Het Brussel Deze Week dat in 1998 het licht ziet onder impuls van wijlen Karel Anthierens, oogt meteen een stuk moderner en veelzijdiger. De cover van de allereerste editie focust onder meer op spanningen aan de MIVB-top, een stuk Zoniënwoud dat bedreigd wordt door appartementen, het loodzware renovatiedossier van de KVS en de redding van café Le Coq. Tegelijk bevat het blad een uitneembare cultuurkalender, de voorloper van Agenda en later Select.
“Binnen de klassieke media was er een enorm hiaat als het over Brussel ging. In dat gat zijn wij met beide voeten gesprongen. We gingen naar alle gemeenteraden, naar het parlement, de journalisten moesten vooral buiten zijn"
Dirk Volckaerts
hoofdredacteur Brussel Deze Week 1999-2008
“Binnen de klassieke media was er een enorm hiaat als het over Brussel ging”, zegt Dirk Volckaerts, die hoofdredacteur werd van het nieuwe blad. “In dat gat zijn wij met beide voeten gesprongen. We gingen naar alle gemeenteraden, naar het parlement, de journalisten moesten vooral buiten zijn. Daarnaast lieten we ook de gewone Brusselaar aan het woord en organiseerden we ontmoetingen met lezers. Het maakte dat we een enorm netwerk uitbouwden en toonaangevend werden in de Brusselberichtgeving. Tegelijk verleenden we zichtbaarheid aan de Nederlandstalige politieke mandatarissen – lokaal en gewestelijk. Een Nederlandstalige schepen uit Brussel, die kwam anders nergens aan bod.”
De allereerste editie van Brussel Deze Week, in november 1998.
Enkele maanden na de geboorte van de stadskrant volgt een stunt vanjewelste. Dezelfde redactie lanceert met Tram 81 nog een drietalig maandblad. Naast de meertaligheid valt vooral de oplage op: terwijl Brussel Deze Week op 55.000 exemplaren verschijnt, zijn dat er voor Tram 81 tot 460.000, een fenomenale grootteorde, die volstond om elk Brussels gezin te bedienen.
“We wilden een tegenhanger bieden voor de Franstalige toutes-boîtes die de Vlan was en verhalen uit de Vlaamse Gemeenschap naar alle Brusselaars brengen”, legt Volckaerts uit. “Ik denk dat we er een mooi product van hebben gemaakt, al liep onder meer de distributie eerst stroef. Plots bleek bijvoorbeeld dat er grote pakken Tram 81 gevonden waren in een of andere gracht in de Rand.” De cover van het vierde nummer leverde de uitgever van het blad een proces op. “De foto – in de Ultieme Hallucinatie – bracht een dinerend koppel in beeld, dat een buitenechtelijke relatie bleek te hebben. Dat proces hebben we glansrijk verloren.”
In de hele geschiedenis van de Vlaams-Brusselse bladen is Tram 81 meteen de meest ambitieuze invulling van de “tweede taak” waar Gaston Eyskens het al over had: het verbeteren van “de uitstraling van de Nederlandse cultuur in het internationaal milieu van de hoofdstad”. Zo ambitieus dat het blad na twee jaar alweer wordt afgevoerd wegens te duur.
©
KH/BRUZZ
| Tram 81, drietalig en met een oplage tot 460.000 exemplaren
Tram 81 mag dan verdwijnen, de meertaligheid zal lange tijd blijven. Eerst in de vorm van het uitmagazine Agenda, later als BRUZZ cultuur en Select. Het is pas dit jaar, 27 jaar na de lancering van Tram 81, dat het meertalige cultuurmagazine wordt afgeslankt naar twee meertalige cultuurspecials per jaar.
“Agenda en zijn opvolgers zorgden voor verbindingen tussen de verschillende gemeenschappen in Brussel. Vlaamse beleidsmakers vinden die vandaag minder belangrijk. Nochtans is het ook voor Vlaanderen belangrijk verder te kijken dan de eigen navel”
Marijke Vandebuerie
Algemeen directeur Brussel Deze Week 2002-2015
De redenen daarvoor zijn niet enkel besparingen, maar ook politiek. “BRUZZ is de voorbije jaren invloedrijker geworden in Vlaanderen, maar heeft terrein verloren bij anderstaligen”, analyseert Marijke Vandebuerie, van 2002 tot 2015 algemeen directeur van Brussel Deze Week. “Agenda en zijn opvolgers zorgden voor verbindingen tussen de verschillende gemeenschappen in Brussel. Vlaamse beleidsmakers vinden die vandaag minder belangrijk. Nochtans is het ook voor Vlaanderen belangrijk verder te kijken dan de eigen navel.”
In de jaren 2000 en 2010 blijven de magazines evolueren. De redactie verhuist in 2002 naar het Flageygebouw, waar tvbrussel dan al zit. Dirk Volckaerts wordt opgevolgd door Anne Brumagne, Brussel Deze Week wordt BDW en het blad vervelt steeds meer tot een magazine: compacter, met minder ruimte voor kleine nieuwtjes en meer voor achtergrond, reportages en journalistiek met een langere adem. Onder de vleugels van de vzw Brussel Deze Week ontstaat in 2004 ook de nieuwssite brusselnieuws.be.
“Die puur journalistieke aanpak, verslaggeving over wat er echt toe doet, los van invloeden, vond ik erg belangrijk. Tegelijk groeide Agenda uit tot een onmisbaar instrument voor veel Brusselaars met allerlei moedertalen"
Anne Brumagne
hoofdredacteur Brussel Deze Week 2008-2015
In die nieuwe aanpak wordt het medium ook minder een platform voor politieke boodschappen. “Die puur journalistieke aanpak, verslaggeving over wat er echt toe doet, los van invloeden, vond ik erg belangrijk”, blikt Brumagne terug. “Tegelijk groeide Agenda uit tot een onmisbaar instrument voor veel Brusselaars met allerlei moedertalen die in cultuur geïnteresseerd waren.”
De meer onafhankelijke opstelling leidde soms tot wrijvingen met de politiek, herinnert toenmalig algemeen directeur Marijke Vandebuerie zich. “Ik werd toen weleens uitgenodigd op etentjes die me op andere gedachten moesten brengen. Maar we hebben voet bij stuk gehouden. Het hielp ook dat we naast politiek benoemde bestuurders ook onafhankelijken met een zekere autoriteit in de raad van bestuur brachten.”
“Aanvankelijk was ik erg sceptisch over die hele fusie. Ik heb ze zelfs een tijdje tegengehouden. Maar ik moet toegeven dat het uiteindelijk erg goed is uitgepakt"
Brigitte Grouwels
voormalig Vlaams en Brussels minister (CD&V)
Een nieuwe mijlpaal volgt in 2015. Drie verschillende Vlaams-Brusselse mediaorganisaties – Brussel Deze Week, tvbrussel en FM Brussel – goed voor vijf verschillende mediamerken (BDW, Agenda, brusselnieuws.be, tvbrussel en FM Brussel) smelten samen tot één organisatie en één merk: BRUZZ.
Voor de gedrukte magazines betekent die operatie in de eerste plaats meer samenwerking. Wat in de weekbladen verschijnt, krijgt vaak een verlengstuk op tv, schrijvers lichten wekelijks artikels toe op de radio en omgekeerd voeden de nieuwssite, televisie en radio ook het magazine. “Aanvankelijk was ik erg sceptisch over die hele fusie”, zegt Brigitte Grouwels vandaag. “Ik heb ze zelfs een tijdje tegengehouden. Maar ik moet toegeven dat het uiteindelijk erg goed is uitgepakt."
“Een papieren medium geeft zichtbaarheid in de stad, kan blijven liggen en het helpt om de journalistieke kwaliteit hoog te houden. De leescijfers tonen ook dat het aanslaat. Ons bereik is sinds 2017 verdubbeld"
Klaus Van Isacker
Algemeen hoofdredacteur BRUZZ
Wat met de toekomst? Is er de komende jaren nog plaats voor een papieren stadsmagazine? Het antwoord luidt ja, toch zeker tot 2030, wanneer de huidige beheersovereenkomst tussen de Vlaamse Gemeenschap, de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) en de vzw Vlaams-Brusselse Media afloopt. “We blijven echt in print geloven”, zegt huidig algemeen hoofdredacteur Klaus Van Isacker. “Een papieren medium geeft zichtbaarheid in de stad, kan blijven liggen en het helpt om de journalistieke kwaliteit hoog te houden. De leescijfers tonen ook dat het aanslaat. Ons bereik is sinds 2017 verdubbeld, tot nu 125.000 lezers per week.”
54 euro voor een abonnement
Dat bereik vasthouden, wordt de volgende jaren niet vanzelfsprekend. Doordat de federale regering de subsidies op de krantenbedeling schrapt, zal het BRUZZ-abonnement vanaf volgend jaar niet meer gratis zijn, maar 54 euro kosten. Wat wél gratis blijft, zijn de magazines in de verdeelkasten in de stad, die op meer plaatsen zullen liggen. Het ontbreken van een meertalig aanbod is in die context een uitdaging, geeft Van Isacker aan. “Ik wil daar graag het debat over aangaan met de subsidiërende overheden, zodat BRUZZ kan blijven groeien en ook na 2030 duurzaam blijven.”
Terug naar Marijke Vandebuerie. Die mag dan ruim tien jaar vertrokken zijn als algemeen directeur, ze blijft fan. “Ik pendel elke dag van Brussel naar Gent. Als ik het blad gelezen heb, laat ik het opzettelijk liggen in de trein. Ik weet hoeveel moeite en middelen erin steken, dus moeten zoveel mogelijk mensen het ook lezen.”
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.