Pomysł USA: Ukraina poza NATO, ale z gwarancjami na wzór art. 5?

• Rozmowy Rosji, Ukrainy i USA w Abu Zabi zaplanowano na wtorek i środę.
• Amerykanie chcą prowadzić równolegle negocjacje o zakończeniu wojny i powojennym bezpieczeństwie Europy.
• W spotkaniach mają uczestniczyć przedstawiciele Niemiec, Francji, Wielkiej Brytanii, Włoch, NATO i Unii Europejskiej.
• USA nie przewidują przełomu w Abu Zabi, a najważniejsze ustalenia mają powstać podczas kolejnych rund rozmów.

USA proponują szerszy format rozmów

Deklaracje te padły podczas telekonferencji prasowej amerykańskich urzędników przed rozpoczynającymi się we wtorek rozmowami trójstronnymi Rosji, Ukrainy i USA w Abu Zabi, stolicy Zjednoczonych Emiratów Arabskich.

Oficjele, którzy występowali pod warunkiem zachowania anonimowości, powiedzieli, że chcą, by kolejne rundy rozmów odbywały się w formacie wielostronnym - z udziałem przedstawicieli Europy. W wizji Amerykanów chodzi o to, by można było równolegle prowadzić rozmowy na temat zakończenia walk, a także powojennego porządku bezpieczeństwa w Europie.

- Proponujemy, by po tym spotkaniu trójstronnym włączyć Europejczyków do rozmów i prowadzić je dwiema równoległymi ścieżkami - tak, by każda pomagała rozwiązać drugą - powiedział urzędnik podczas telekonferencji prasowej przed zaplanowanymi na wtorek i środę rozmowami w Abu Zabi. Jak dodał, USA chcą przejść od formatu trójstronnego do szerszego formatu wielostronnego.

- Ukraina to popiera. Europejczycy to popierają. My jako mediatorzy też to popieramy. (...) Mamy nadzieję, że przekonamy do tego Rosjan - dodał, choć przyznał, że Rosjanie mają "niesmak" do Europy w związku z rzekomym torpedowaniem rozmów w Stambule w 2022 r.

Przedstawiciel USA potwierdził, że w Abu Zabi będą obecni przedstawiciele E3, tj. Niemiec, Francji i Wielkiej Brytanii oraz Włoch, NATO i Unii Europejskiej. Z kontekstu zapowiedzi urzędników wynikało, że amerykańscy wysłannicy, Jared Kushner i Steve Witkoff, mają skonsultować się z nimi przed rozmowami trójstronnymi.

Powojenna architektura bezpieczeństwa? Putin zareagował "z entuzjazmem"

Przedstawiciele Waszyngtonu powiedzieli, że podczas ostatniej wizyty Witkoffa w Petersburgu Władimir Putin "z entuzjazmem" zareagował na propozycję w sprawie podjęcia rozmów o powojennej "architekturze bezpieczeństwa".

- Powiedzieliśmy, (...) że jeśli celem jest zakończenie tej wojny; nie dalsza (...) ekspansja, a prawdziwy pokój, który mógłby być trwały i bezpieczny, w którym ludzie mieliby przewidywalność, i prawdziwe zachęty dla stron, aby dotrzymywały obietnic, a w razie ich złamania nakładano by kary, to uważamy, że możemy wypracować sensowne rozwiązanie - mówił jeden z urzędników. - Prezydent Putin powiedział: "Słuchajcie, taki jest właśnie nasz zamiar" - relacjonował.

Amerykański przedstawiciel sugerował, że to z inicjatywy USA doszło do rozmów przywódców Norwegii i Finlandii z Władimirem Putinem i że był to krok w dobrym kierunku. Zaznaczył jednak, że potrzeba więcej bezpośrednich kontaktów Europy z Rosją.

Gwarancje dla Ukrainy

Mówiąc o potencjalnym układzie powojennym, Amerykanie ujawnili, że zwrócili się do Rosji o zgodę na udzielenie Ukrainie gwarancji bezpieczeństwa na kształt tych z artykułu 4 i 5 NATO (art. 5 to klauzula sojusznicza, przewidująca, że atak na jednego członka organizacji jest atakiem na wszystkie państwa, i zakładająca zbrojną odpowiedź - przyp. red.), a sam Sojusz udzieliłby podobnych gwarancji.

- To, co otrzymałaby Ukraina, byłoby więc w praktyce bardzo podobne do NATO - powiedział jeden z oficjeli.

- Uzyskanie amerykańskiej gwarancji bezpieczeństwa to naprawdę bardzo poważna sprawa. (...) Prezydent Zełenski będzie musiał go (prezydenta Donalda Trumpa - przyp. red.) o to poprosić, a on będzie musiał się zgodzić. (...) To bardzo poważne zobowiązanie pod względem zasobów, finansowania i wsparcia wojskowego - przyznał urzędnik.

Oficjele mówili też, że mają nadzieję na reaktywację i wzmocnienie Rady NATO-Rosja jako forum dialogu między obiema stronami.

Amerykanie przewidują również konsultacje w sprawach dotyczących bezpieczeństwa, utworzenie kanałów komunikacji kryzysowej i wzajemne kroki na rzecz deeskalacji.

Dwie sesje rozmów w Abu Zabi

Rozmowy w Abu Zabi zostaną podzielone na dwie sesje: pierwsza dotyczy monitorowania potencjalnego rozejmu i bezpieczeństwa po wojnie. Stronę amerykańską reprezentować będzie dowódca sił USA i NATO w Europie, gen. Alexus Grynkewich. Druga sesja dotyczyć będzie spraw terytorialnych i innych kwestii.

Mówiąc o sprawach związanych z terytorium, urzędnicy zaznaczyli, że choć publiczne stanowiska obu krajów się nie zmieniły - Rosja chce całego Donbasu, a Ukraina zawieszenia broni na linii kontaktu - to prywatnie sygnalizowały pewną elastyczność.

Amerykanie nie spodziewają się przełomu w Abu Zabi. Ostateczne "pakiety" ustaleń mają powstać na kolejnych spotkaniach.