Tot levenslang veroordeelde mag van rechter geen Vegemite eten

Het broodbeleg waar het om draait, is Vegemite. Dat is een typisch Australisch smeerbaar beleg, gemaakt van een gistextract met een zoutige smaak. Het is ontwikkeld als alternatief op het Britse Marmite, dat ook in Nederland verkrijgbaar is.

Andre McKechnie claimde dat hem 'een mensenrecht werd ontnomen' zonder het beleg. "Zonder Vegemite te kunnen eten, voel ik me beroofd van de mogelijkheid om mijn Australische cultuur te beleven, verdrietig en losgekoppeld van mijn familie en gemeenschap", zei hij tegen het gerechtshof in zijn hoger beroep.

Sterke geur

Sinds 2006 is Vegemite opgenomen in de lijst van verboden middelen in gevangenissen in de deelstaat Victoria, waar McKechnie vastzit. Dat komt omdat het voor drugssmokkelaars een ideaal product is om drugs binnen de muren te krijgen. De sterke geur van het broodbeleg belemmert drugshonden om drugs op te sporen. 

Ook zouden gedetineerden er volgens The Guardian zelf alcohol mee kunnen brouwen, vanwege de gistachtige eigenschappen in het smeersel.

Het hof ging niet mee in het argument van McKechnie. De rechters stelden dat er geen mensenrechten worden geschonden met het verbod op Vegemite tijdens een gevangenisstraf. Het verbod op het smeersel blijft in stand om 'de goede orde van de gevangenis' te bewaren.

McKechnie moet door deze uitspraak nog lang door zonder Vegemite: hij zit een levenslange gevangenisstraf uit voor een moord die hij in de jaren 90 pleegde. Hij stak een projectontwikkelaar dood in de deelstaat Queensland.

Nederlandse gevangenis

In Nederlandse gevangenissen zitten er ook beperkingen aan wat gedetineerden kunnen eten, weet Esther van Ginneken, universitair hoofddocent criminologie bij de Universiteit Leiden. Via een gevangeniswinkel kunnen ze naast hun standaard aangeboden maaltijden extra producten kopen. "Dat is geen fysieke winkel, maar ze kunnen een boodschappenlijst invullen."

De gedetineerden mogen een maximumbedrag uitgeven in de winkel. "Dat geld krijgen ze ofwel gestort van familie of vrienden buiten de gevangenis, of ze verdienen het zelf met werk in de gevangenis. Meestal krijgen ze daar 1,11 euro per uur voor, en in totaal kunnen ze 20 uur per week werken."

Van Ginneken weet dat voornamelijk rookwaren voor veel gedetineerden belangrijk zijn, en dat moeten ze ook op eigen kosten kopen. Verder is de keuze niet heel ruim: in de winkel zijn vooral basale levensmiddelen en verzorgingsproducten te krijgen. "Rijst, pasta of tomatensaus. Maar ook deodorant of doucheschuim moeten gedetineerden zelf kopen." 

Voor luxeproducten zullen gedetineerden eerst hun straf moeten uitzitten. "Er zal geen kaviaar tussen staan."

De afgelopen jaren liep er in Twente een proef om gedetineerden te laten re-integreren in de samenleving in een huis zonder slot. Hoe dat in zijn werk ging, zie je in deze video: