Franse lessen en Palestina-protest: Brusselse films op grootste docufestival ter wereld

Eerder stond Cats al op IDFA met Les murs qui crient, een kortfilm over de sporen van politiegeweld na het overlijden van de negentienjarige Adil tijdens een politieachtervolging in Kuregem. Ook haar nieuwste film Another Sky speelt zich in de hoofdstad af.

“Ik volgde twee ochtenden per week Franse les in het volwassenenonderwijs. De klasgroep bestaat uit volwassenen uit de hele wereld. Toen de docente de vraag stelde waar iedereen op zijn veertiende tegen protesteerde, kreeg ik het idee om de les een keer vast te leggen.”

“Dat kwam omdat de antwoorden heel uiteenlopend waren: iedereen was veertien geweest in een andere tijd en op een andere plek. Zo werd dit klaslokaal, en misschien wel elke taalschool, een spiegel van de wereld, met alle crisissen en littekens van dien. Op dit moment volgen er bijvoorbeeld veel mensen uit Oekraïne en Palestina les op de school."

Haperend Frans

In de uiteindelijke film vertellen de volwassenen in het klaslokaal over wat ze als kind door het raam zagen. “Met pas aangeleerde woorden vertellen ze, aarzelend en haperend maar vastberaden, over de wereld die ze achter zich hebben gelaten. Kleine gebaren en herinneringen vertellen zo grotere verhalen”, zo staat er in de synopsis.

“We hebben verschillende dagen gefilmd, maar in de uiteindelijke montage hebben we maar van één draaidag gebruikgemaakt”, aldus Cats. “Het is een kleine simpele film, maar ik denk dat die soms net heel moeilijk zijn om te maken. Het is echt een Brusselse film, omdat de klas een beetje is zoals de stad: iedereen spreekt er zijn eigen versie van het Frans en dat leidt vaak tot misverstanden."

De docente wordt niet getoond in de film, maar zij zorgde voor een warme sfeer die belangrijk is voor de film. “Ze is heel geëngageerd en begrijpt hoe hard de buitenwereld kan zijn. De lessen waren niet alleen een manier om de taal te leren, maar ook een ontmoetingsplaats, en voor sommigen een houvast in de dag. Iedereen was heel lief voor elkaar.”

Wel kon Cats door het filmen zelf niet meer opletten in de les. "Ik was toen even een slechte student. Mijn Frans is ondertussen wel best redelijk”, besluit ze lachend. Dat de film in Brussel te zien zal zijn staat vast, maar waar en wanneer moet nog bepaald worden.

Van Brussel naar Berlijn

Behalve Cats is ook Ruben Desiere met zijn langspeelfilm Between Revolutions geselecteerd voor IDFA. Hij maakte al verschillende documentaires. Zo regisseerde hij de documentaire Echo over het Belgisch leger, produceerde hij Kind Hearts, een documentaire over een jong Brussels koppel, en maakte hij een film over een groep Roma die tijdelijk in het Gesùklooster woonde en er in de winter van 2013 werd uitgezet.

Zijn nieuwste film speelt zich af in Berlijn. In Between Revolutions volgt Desiere een groep activisten in Berlijn die zich inzetten voor de pro-Palestijnse beweging. “In Duitsland staan de pro-Palestijnse activisten zwaar onder druk en wordt er extreem repressief opgetreden tijdens protesten. In de film volgen we activisten die zich verzetten tegen medeplichtigheid van Duitsland aan de genocide in Gaza.”

"Via een vriend kwam ik in contact met Nomi Sladko en Kasz Wlaszczyk in Berlijn, die de personages Jack en Leila vertolken in de film. We zijn met hen op zoek gegaan naar andere activisten die graag wilden meespelen. Uiteindelijk vonden we vijf andere activisten. De film toont afwisselend hoe de activisten hun verzet proberen te organiseren en ze tegelijk tijdens toneelrepetities aan de slag gaan met de tekst The Faggots and Their Friends Between Revolutions uit 1977 van auteur Larry Mitchell", vertelt Desiere.

Kanal

In totaal filmde Desiere amper twee weken. Naarmate de repetities verder lopen, lijkt de tekst steeds actueler te worden. “Het was vooral de bedoeling om de repressieve sfeer voelbaar te maken." In de film krijgen de activisten te maken met censuur, huiszoekingen en worden ze zelfs bedreigd met deportatie.

"Duitsland is extreem, maar ook in België staat het recht op protest onder druk. Het klimaat tegenover activisten wordt vanuit overheden steeds repressiever en vaak gewelddadig, dat zag je ook bij de pro-Palestijnse protesten in Antwerpen en Brussel", zegt Desiere.

IDFA vindt plaats in verschillende cinema’s verspreid over Amsterdam van 12 tot en met 22 november. De Brusselse première van Between Revolutions staat al gepland op 2 april 2027 in het dan nieuw geopende museum Kanal in samenwerking met Beursschouwburg.