Avrupa Birliği 2026 Türkiye Raporu

Tarihi “monşerler” yazmaz ama onlara kulak verilirse doğru yazıma katkıda bulunabilirler. Ekim 2005’te Türkiye ile AB arasında tam üyelik için “Müzakere Çerçeve Belgesi-MÇB” görüşmeleri yapılıyordu. Uzakdoğu ve Afrika genel müdürü olarak Türkiye-AB ilişkilerini, görev alanımdaki 73 ülkedeki yansımaları yönünden izliyordum. AB’nin bu ülkelerin çoğu ile serbest ticaret anlaşması vardı. Gümrük birliği anlaşması uyarınca AB’nin, Türkiye’nin de o ülkelerle benzer anlaşmalar yapmasına destek olma yükümlüğü vardı ama yapmıyordu. Türkiye’nin bu nedenle kaybı yaklaşık 115 milyar dolardı.

İzleyebildiğim kadar MÇB, sadece AB’nin çıkarlarını koruyan dahası Türkiye’de etnik ayrılıkçılığı teşvik edecek hükümler içeriyordu. En çarpıcı yönü de daha tam üyelik müzakereleri bile başlamadan, Türkiye’nin görüşmeler sonunda tam üye olamayabileceğini, o halde dahi AB’ye sıkı sıkı bağlanmasını (çıpalanması-anchor) öngörüyordu.

ARTIK ÇOK GEÇ!

İsteği üzerine, geçmişte NATO’da birlikte çalıştığımız müsteşar yardımcısı ile buluştuk. MÇB hakkında anlattıkları benim bilgilerimi doğruluyordu. Bu konuyu, yakın arkadaşım olduğunu bildiği müsteşarla benim konuşmamın etkili olabileceğini düşünüyordu. Gelişmeleri izlesem de konu görev alanıma girmediği için uzak durmayı tercih ediyordum ama artık duramazdım.

Mülkiye’den sınıf arkadaşım müsteşara, AB tarafından desteklenen etnik ayrılıkçı hareket konusunda Türkiye’nin yerine getiremeyeceği hükümler de içeren MÇB’nin o günkü şekliyle imzalanması halinde, Türkiye-AB ilişkilerinin kısa sürede açmaza gireceğini düşündüğümü söyledim. İmzanın geciktirilerek belgede gerekli düzeltmelerin yapılması çalışılmasının doğru olacağına işaret ettim. “Artık çok geç Süha” dedi.

AKP’NİN BEKLENTİSİ 

İmza, teknik bir nedenle iki gün geciktiğinde AB’nin telaşı haklı olduğumu gösteriyordu ama AKP iktidarı bundan da yararlanmadı. İktidarın AB’den beklentisi tam ve eşit üyelik değil, Türkiye’de dilediği rejimi kurabilmesine engel gördüğü bazı devlet kurumlarının etkisini, AB’nin desteği ile aşmaktı. AKP için “demokrasi, durağa gelindiğinde inilecek tramvay” olduğu gibi AB ilişkileri de ihtiyaç ortadan kalktığında unutulacak bir süreçti. Türkiye bugün bu süreci yaşıyor.

2026 AB RAPORU

AB Türkiye Raporu yine amacın sadece, Doğu Akdeniz de dahil AB çıkarlarını korumak olduğunu gösteriyor. Raporun Yunanistan, Kıbrıs, Doğu Akdeniz ve bu üç konunun AB için önemini ve her koşulda Yunanistan ve GKRY’nin destekleneceğini vurgulaması da bunu kanıtlıyor. AB, Yunanistan ve GKRY’nin deniz yetki alanları haklarını savunur ve Türkiye-Libya Deniz Yetki Alanları Anlaşması’nın geçersiz olduğunu ileri sürerken uluslararası hukukun ve BM Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin açık hükümlerini ve sözleşmeye taraf ülkelerin uygulamalarını göz ardı ediyor. O kadar ki Yunanistan’ın, adaların denizalanı hakları konusunda AB ülkesi İtalya ile yaptığı anlaşmada kabullendiği kıstasların Türkiye karşısında tam tersini savunduğunu bile görmezden geliyor. Miçotakis’in, elinde harita, BM Genel Kurulu’nda gülünç duruma düştüğü görüşlerini tekrarlıyor. Amaç Yunanistan ve GKRY üzerinden, Türkiye’yi ve haklarını yok sayarak Doğu Akdeniz’deki çıkarlarını sağlama almak.

AKP İKTİDARININ ZAFİYETİ

AB bu hak, hukuk tanımayan tutumunu dayatmak için AKP iktidarının insan hak ve özgürlüklerine, demokrasiye, hukuk devletine ve Türkiye’nin anlaşma ve sözleşmelerle üstlendiği yükümlülüklere aykırı uygulamalarını kullanıyor. İktidarın giderek artan, demokrasiden, AB ve Avrupa Konseyi ilkelerinden (acquis) uzak yönetim biçimi, yolsuzluklar, Türkiye’nin AB karşısında elini zayıflatıyor, AB’ye koz veriyor.

AYNI NAKARAT

Raporda Türkiye, “aday ülke/kilit ortak” olarak tanımlanıyor ve üyelik olmasa da Doğu Akdeniz’de güvenli ve istikrarlı bir ortam için Türkiye ile yakın işbirliğine devam edilmesinin önemi ve gereği vurgulanıyor. Böylece MÇB’nin, “Türkiye’nin, üye yapılmadan AB’ye sıkı sıkı bağlanması” yaklaşımı teyit ediliyor. AKP tek adam iktidarının, AB’nin bu yaklaşımına itirazının olmadığı anlaşılıyor.

Çarpıcı olan Yunanistan’ın, Taşoz ve Kardak bunalımlarında onu Türkiye ile kaybedeceği bir savaşa girmekten iki ülkenin de NATO müttefiki olmasının kurtardığını; geçmişte, “Türkiye’nin AB içinde olması dışında kalmasından daha az sakıncalıdır” diyen dışişleri bakanını unutarak AB’nin bu tutumunu memnuniyetle karşılıyor olması. AB’nin Yunanistan’ı kendi amaçları için kullandığını fark edememesi. Eskiler, “Allah akıl, fikir versin!” derlerdi.