Schermtijd | Leuker kan de Belastingdienst het niet maken, wel soevereiner

In de rubriek Schermtijd schrijft techverslaggever Rutger Otto wekelijks over het internet. Dit keer: de Belastingdienst gaat tóch niet naar Microsoft.

Dingen die soms écht niet kunnen, blijken later tóch te kunnen. Zo zag demissionair staatssecretaris Eugène Heijnen (Fiscaliteit) vorig jaar geen andere optie dan de digitale kantooromgeving van de Belastingdienst naar Microsoft te verhuizen. En nu is er alsnog een alternatief gevonden.

Een soeverein alternatief was "niet realistisch en uitvoerbaar". Dus zouden de Belastingdienst, de Douane en de Dienst Toeslagen met Microsoft 365 gaan werken. Daarin zitten programma's als Word, Outlook en Teams.

Het besluit viel tijdens een periode dat digitale onafhankelijkheid prominenter op de Europese agenda kwam te staan. De Amerikaanse president Donald Trump dreigde aan het begin van zijn tweede ambtstermijn software uit zijn land in te zetten als politiek drukmiddel. In een ultieme situatie zou de VS onze toegang tot de Amerikaanse diensten kunnen ontzeggen. Een kleine kans, maar toch.

Het is dan ook een understatement dat niet iedereen blij was met de beslissing om juist afhankelijker te worden van een Amerikaans bedrijf. Techexpert Bert Hubert vertelde me destijds dat hij het een regelrechte schande vond.

De Belastingdienst werkt namelijk met zeer gevoelige informatie. "Ze weten alles van iedereen", zei Hubert. "Wat je verdient, hoeveel kinderen je hebt, of je ziek bent. Het is een van de heftigste gegevensverzamelingen van Nederland. En juist daarvoor kiest men nu voor een Amerikaanse cloudomgeving. Zodra je met die gegevens in Microsoft-diensten gaat werken, kan Microsoft erbij."

'Uitstekende oplossing'

Een jaar later draait de nieuwe staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën) 180 graden. Er is een manier gevonden om de kantooromgeving in eigen beheer te organiseren. Namelijk op servers van de Belastingdienst zelf of servers die door de Belastingdienst gecontroleerd worden. Dankzij het vergroten van de datacentercapaciteit is het nu alsnog gelukt.

"Een uitstekende oplossing", zegt Hubert als ik 'm deze week aan de telefoon heb. Het is politiek ondoenbaar geworden om onze belastingen aan de Amerikanen over te laten, zegt hij. "En de nieuwe staatssecretaris is een nerd, dat scheelt ook enorm. Toen hij kwam, veranderde alles."

Dat blijkt wel uit een brief van Eerenberg die hij afgelopen week naar de Eerste Kamer heeft gestuurd. Daarin schrijft hij dat een van zijn ambities deze kabinetsperiode is "om de Belastingdienst voorloper te maken op het gebied van digitale autonomie".

Van opgave tot voorloper. Er kan een hoop gebeuren in een jaar.

Verder deze week

• AI-beelden waarop kindermisbruik te zien is, worden steeds vaker gevonden. Of een afgebeeld kind echt bestaat of niet maakt niet uit: zulke plaatjes zijn altijd strafbaar.
• Het alarm bij het Openbaar Ministerie is de afgelopen jaren meerdere keren afgegaan, maar de beveiliging van computersystemen bleef brak. Het leidde vorig jaar tot een cyberinbraak, waarna duizenden rechtszaken vertraging opliepen.
• De jaaromzet van OpenAI viel 20 miljard (!) dollar lager uit dan verwacht.

Jullie reacties

• Dennis_3f3cff69: Het heet artificial intelligence. Een ieder die ik de huidige AI superintelligentie hoor noemen, neem ik niet serieus meer. Wat AI doet, is aan de hand van een algoritme een uitkomst voorspellen. Het lijkt of er een intelligentie achter schuilt, maar het is de mens die dat zo interpreteert.
• T_deVries: In de jaren zestig schreef Asimov de Robotromans. Een serie boeken waarin hij drie wetten der robotica uitwerkte, en de vraag wat die regels in de praktijk betekenen voor moraal, vertrouwen en de toekomst van de mensheid. Ze zijn nu erg actueel.
• Kobus_15cff0ce: Ik denk dat Trump gelijk heeft. AI is nu eenmaal ontwikkeld en daar zal men mee moeten leren omgaan. Bovendien zijn er genoeg landen in de wereld die zich daar niets van aantrekken en AI gewoon door ontwikkelen. Europa moet uitkijken dat het geen eiland wordt waar alles volgens onze regels moet.

Laat van je horen

Vind je het een goed besluit om de Belastingdienst in eigen beheer te houden? Laat het me weten! Dat kan in de reacties hieronder of via rutger@nu.nl. Misschien verschijnt jouw bericht komende week in Schermtijd.

Tot volgende week!

Rutger schrijft over de impact van technologie. Hij focust op AI, digitale onafhankelijkheid en sociale media. Wekelijks verschijnt zijn blog Schermtijd. Mail je tips of vragen.