Chaos wokół Trybunału. Znany konstytucjonalista wskazuje winnych

Chaos w TK. Policja przed budynkiem, trwają protesty Śledź RELACJĘ NA ŻYWO w Wirtualnej Polsce.

Najważniejsze informacje:

• W piątek poinformowano o zawieszeniu prezesa i wiceprezesa Trybunału Konstytucyjnego.
• Kierowanie pracami TK przejęła sędzia Anna Korwin-Piotrowska.
• Bogdan Święczkowski uznał działania za bezprawne.
• Prof. Maciej Gutowski uważa, że rozwiązaniem kryzysu może być wyłącznie kompromis.

W piątek na stronie internetowej Trybunału Konstytucyjnego pojawiła się informacja o zawieszeniu prezesa i wiceprezesa TK oraz przekazaniu kierowania pracami sędzi Annie Korwin-Piotrowskiej. Bogdan Święczkowski uznał tę decyzję za bezprawną. W związku z rozwojem wydarzeń prezydent Karol Nawrocki przerwał podróż do Senegalu i wrócił do Polski. O ocenę sytuacji PAP poprosiła prof. Macieja Gutowskiego z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

WIDEO

Powiadomili Radę Europy o chaosie ws. TK. Poseł ujawnia

- Sytuację oceniam ze smutkiem, obawą i raczej pesymistycznie. Nic z tego dobrego nie będzie - powiedział prof. Gutowski.

Kto odpowiada za kryzys Trybunału Konstytucyjnego?

Zdaniem konstytucjonalisty odpowiedzialność za obecny stan TK rozkłada się nierówno. Prof. Gutowski uważa, że wcześniejsze działania Zjednoczonej Prawicy w największym stopniu doprowadziły do kryzysu. Jednocześnie krytycznie ocenia sposób, w jaki obecna koalicja próbuje ten problem rozwiązać.

- Do tej pory całkowicie nie miała racji Zjednoczona Prawica i to ją można było przede wszystkim obciążyć odpowiedzialnością za kryzys w Trybunale - powiedział ekspert.

Według prof. Gutowskiego obecnej władzy można zarzucić brak skuteczności w naprawianiu sytuacji. Konstytucjonalista ocenił, że działania podejmowane pod hasłem przywracania praworządności pogłębiły problemy sądu konstytucyjnego i osłabiły jego społeczną akceptację.

- Mam na myśli narobienie szkód dla sądu konstytucyjnego pod hasłem praworządności i spowodowanie całkowitego kryzysu uznawalności. Przecież połowa społeczeństwa tego Trybunału po prostu nie uzna - zaznaczył prof. Gutowski.

Jak można było uniknąć eskalacji w TK?

Pytany o wybór sędziów Trybunału, których prezydent nie przyjął ślubowania, prawnik wskazał na kilka decyzji, które jego zdaniem mogły ograniczyć konflikt.

- Po pierwsze, sędziów należało wybierać wtedy, kiedy kończyły się kadencje ich poprzedników, żeby zachować ciągłość w Trybunale. Ciągłość kadencji jest wartością konstytucyjną. Po drugie, należało na sędziów TK wybierać absolutnie najwybitniejszych konstytucjonalistów, niedotkniętych zasiadaniem w ławach rządowych, administracji czy kierowaniem stowarzyszeniami sędziowskimi. Skoro ktoś zapowiadał przywrócenie praworządności, to przecież nie musi mieć swojego sędziego - wyliczał prof. Gutowski.

Jego zdaniem prezydent miałby mniej argumentów za odmową przyjęcia ślubowania, gdyby wybory przeprowadzano w odpowiednim czasie, a część sędziów powołano jeszcze w okresie prezydentury Andrzeja Dudy. Taki model mógłby stopniowo zmieniać skład Trybunału. - Powoli by się to ułożyło - zaznaczył rozmówca.

- Czy to byłoby idealne rozwiązanie? Pewnie nie, nikt by nie chciał z takim Bogdanem Święczkowskim orzekać, byłym szefem ABW, ale jakoś by to może przeżyli. Skoro jednak zdecydowano się na konfrontację polityczną, to będą tego konsekwencje - zaznaczył prof. Gutowski.

Potrzebny jest kompromis

Konstytucjonalista ocenił, że obecnie nie widać politycznej gotowości nawet do ograniczonego porozumienia. Jego zdaniem obniżenie napięcia i uzgodnienie podstawowych zasad działania instytucji państwa pozostaje jedyną drogą wyjścia z kryzysu TK.

- Potrzebne byłoby obniżenie poziomu emocji po obu stronach i powiedzenie sobie: chcemy doprowadzić do tego, żeby instytucje państwowe zaczęły funkcjonować. Niestety nikogo takie podejście nie interesuje, bo to jest obliczone na awanturę polityczną pod wybory. Dlatego zamiast sądu konstytucyjnego będziemy mieli eskalację - powiedział PAP prof. Gutowski.

Ekspert zwrócił też uwagę na konsekwencje braku zaufania do Trybunału. Jeśli TK uzna ustawy przyjęte za rządów Prawa i Sprawiedliwości za niezgodne z konstytucją, część społeczeństwa może zakwestionować takie rozstrzygnięcia.

- Jeśli teraz ten Trybunał uzna jakieś ustawy PiS-owskie za niezgodne z konstytucją, to nawet jeśli one są niezgodne z ustawą zasadniczą, nikt tego nie uzna. A jeśli nie nikt, to przynajmniej połowa społeczeństwa - podsumował konstytucjonalista.