Fatamorgany i miraże. Polska anomalia krajobrazowa przyciąga tłumy

Pustynia Błędowska to największy w Polsce obszar lotnych piasków. Od Krakowa dzieli ją 50 km, zaś od Katowic zaledwie 40. Jest swoistym kontrastem dla gwarnego audiopejzażu obu miast. Znajdziemy na niej liczne szlaki, punkty widokowe, a nawet roślinność.

Na powierzchni ok. 33 km2 , rozciągającej się między Kluczami, Chechłem i Błędowem spokojny żywot prowadzą jaszczurka żyworodna, mrówkolew i skowronek borowy. Co ciekawe, natura nie poskromiła polskiej pustyni również roślinności. Flora zajmuje aż 65 proc. jej powierzchni. Swój dom ma tu kilka gatunków traw, wiosnówka i kostrzewy. A to wszystko w harmonii z człowiekiem, gdyż Pustynia Błędowska otwarta jest na zwiedzających.

Pustynia Błędowska - wstęp, szlaki, przyroda

Piaszczyste wydmy zapraszają… Ale tylko wędrowców szanujących przyrodę! Pustynia Błędowska jest bowiem obszarem Natura 2000. Ze szczególną pieczołowitością chroni się tutaj dwa rzadkie siedliska: wydmy śródlądowe z murawami oraz ciepłolubne murawy napiaskowe (zbiorowiska trawiaste). To drugie siedlisko jest w Unii Europejskiej priorytetowe, a co za tym idzie - wyjątkowo cenne.

Wstęp na pustynię jest bezpłatny, należy jednak korzystać z wyznaczonych szlaków. Zwiedzanie ułatwia dobrze rozbudowana infrastruktura turystyczna, m.in. drewniane pomosty, altany i platformy przypominające różę wiatrów. Panoramę okolicy można podziwiać z punktów widokowych - jeden wyposażony jest nawet w lunetę!

A co dla najmłodszych? Bez obaw, dzieci nie trzeba wykluczać z tej wycieczki. Wśród wydm znajdziemy pomosty, podjazdy dla wózków, a nawet plac zabaw. Teren wyposażono również w sanitariaty.

Połacie piasku to świetne warunki do budowy zamków i fortec, ale też wyjątkowy krajobraz do zdjęć. Jeśli jednak chcemy zorganizować komercyjną sesję zdjęciową, filmową, ale też wydarzenie sportowe czy inną masową imprezę, potrzebujemy zgody Urzędu Gminy Klucze, bo to właśnie pod jego pieczą znajduje się Pustynia Błędowska.

W zależności od naszych możliwości - zarówno czasowych, jak i kondycyjnych - możemy wybrać kilka tras. Są to szlaki piesze. Pustynię można objechać rowerem, jednak wejście na piach zdecydowanie wiąże się z chwilowym porzuceniem jednośladu.

Na krótki spacer polecamy ruszyć z punktu widokowego Róża Wiatrów (w Kluczach) i podążać wśród ścieżek dydaktycznych. Trasa zajmuje ok. godziny. Jeśli na pustyni możemy spędzić pół dnia, warto przejść się pętlą Czubatka - stawy - Róża Wiatrów (ok. 5,4 km) albo przemaszerować do kładki nad Białą Przemszą. Z kolei całodniową wyprawę poleca się żółty Szlak Pustynny.

Fatamorgana i miraże… Anomalie i powstanie Pustyni Błędowskiej

Pustynia Błędowska uznawana jest za anomalię krajobrazową. To nie tylko potężny piaszczysty teren utrzymujący się na obszarze o umiarkowanym klimacie środkowoeuropejskim, obfitującym w opady, ale też zjawiska typowe raczej dla strefy zwrotnikowej.

Odnotowano tu miraże i fatamorgany, co w naszym klimacie jest ewenementem. Na uwagę zasługuje fakt, że Pustynia Błędowska nie jest dziełem natury, a… człowieka. Chociaż, jakby się uprzeć, my też jesteśmy dziećmi Matki Natury.

Wydmy powstały wskutek dawnej działalności górniczej i hutniczej z XIII i XIV wieku. Na potrzeby kopalni srebra i ołowiu w Olkuszu przeprowadzono intensywny wyręb lasów. Usunięcie drzew i roślinności oraz specyficzne podłoże (piaski na wapiennym podłożu) uniemożliwiły powrót normalnej gleby, tworząc unikatowy ekosystem napiaskowy - czytamy na oficjalnej stronie Pustyni Błędowskiej.

Ten swoisty ekosystem człowiek-przyroda funkcjonuje do dziś, ponieważ teren wymaga ochrony celowej, tzn. usuwania samosiejek. Bez tego piaszczysty krajobraz zmieniłby się w leśny pejzaż.

Dlaczego warto zobaczyć Pustynię Błędowską jesienią?

Lasy sosnowe otaczające Pustynię Błędowską zaczynają mienić się paletą żółci, brązu i czerwieni. Okoliczne bory to również raj dla grzybiarzy, a - jak wiadomo - jesień jest najlepszym okresem na grzybobranie. Niższe temperatury i rześkie powietrze sprzyjają spacerom.

Pamiętajcie jednak, żeby zabrać ze sobą wodę i prowiant - zwłaszcza na całodniową wycieczkę. A ta może być przyjemniejsza tym bardziej, że o tej porze roku turystów na pustyni jest zdecydowanie mniej. To jednak nie wszystko! Jesienne słońce tworzy idealne światło do zdjęć i sprzyja wędrówkom. O tej porze roku organizowane są tutaj również imprezy masowe, m.in. biegi, pikniki modelarskie i koncerty.

Dojazd na Pustynię Błędowską zajmuje ok. godziny z Krakowa i Katowic, i ok. 3 godzin z Warszawy. Najlepiej kierować się na jeden z trzech punktów widokowych: Różę Wiatrów, Czubatkę lub Wzgórze Dąbrówka. Auto można zaparkować wzdłuż drogi powiatowej (Róża Wiatrów) lub bezpośrednio przy punktach (Czubatka i Wzgórze Dąbrówka).

Pierwszy z punktów jest idealny dla rodzin z dziećmi, osób poruszających się na wózkach, grup oraz na pierwszą wizytę. Z drugiego ruszymy na spacer żółtym szlakiem, zaś ze Wzgórza Dąbrówka zobaczymy część wojskową. Północny obszar pustyni to zamknięty poligon wojskowy, na który osoby cywilne nie mają wstępu. Tym bardziej warto go zobaczyć z platformy widokowej. To właśnie tu na zwiedzających czeka luneta.