"Górnik może palić opony, nauczyciel — nie". ZNP zwołuje manifestację przed Kancelarią Premiera

W poniedziałek, 31 sierpnia, nauczyciele będą protestować przed Kancelarią Premiera w Warszawie. Głównym postulatem ma być rozpoczęcie prac nad inicjatywą obywatelską "Godne płace i wysoki prestiż zawodu nauczyciela". Jak mówi w rozmowie z Onetem wiceprezeska Związku Nauczycielstwa Polskiego Urszula Woźniak, dokument od pięciu lat tkwi w zamrażarce sejmowej. Zakłada on powiązanie płac nauczycieli z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce.

Politycy koalicji rządzącej argumentują, że zapowiedziana na 2027 r. 3-proc. waloryzacja pensji w budżetówce obejmie również nauczycieli, a w 2024 r. otrzymali oni 30 proc. podwyżki. Urszula Woźniak przypomina jednak, gdy wprowadzono podwyżki, początkowe wynagrodzenie nauczyciela mianowanego (drugi stopień awansu zawodowego w polskim systemie oświaty) było niższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę od 1 stycznia 2024 r. (3 tys. 890 zł wobec 4 tys. 242 zł brutto).

— Pierwszy raz, odkąd pamiętam, wydarzyła się taka sytuacja, że nauczyciele, którym podwyżki przyznano od stycznia, ale wypłacano z wyrównaniem dopiero w kwietniu, dostawali w okresie styczeń-marzec dodatek wyrównawczy, bo nie otrzymywali minimalnego wynagrodzenia za pracę — zauważa związkowczyni.

"Jestem rozczarowana i rozgoryczona"

— Jestem rozczarowana i rozgoryczona. Ale też jest we mnie złość, chociażby z tego powodu, że jeżeli to rzeczywiście będzie 3 proc. waloryzacji, to my spadniemy do poziomu wynagrodzenia z 2023 r. [w stosunku do średniego wynagrodzenia w gospodarce] — mówi Onetowi Urszula Woźniak.

Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo

— Co można powiedzieć młodemu człowiekowi, który chce się zatrudnić w szkole i zapyta: no dobrze, to teraz mi pan daje te 5 tys. 300 zł. A ile dostanę za 2, 3, 4 lata? W tej chwili to będzie tylko 160 zł więcej. To miało być zmienione przy następnych podwyżkach, które obiecywano. Ale następnych podwyżek już nie było, tylko waloryzacja.

Czy grozi nam strajk nauczycieli w szkołach? "Górnik może palić opony, nauczyciel — nie"

Wiceprezeska ZNP przyznaje, że w poniedziałek nie uda się rozwiązać problemu niskich zarobków nauczycieli. Ale jak zaznacza, skoro w 2023 r. nowy rząd postanowił zasypać powstałą wcześniej lukę płacową, być może teraz zrozumie, że tworzy identyczną sytuację.

— Jeżeli premier ogłasza, że wprowadzi limity dla lekarzy, oczywiście zatrudnionych na B2B i że nie będzie u nich biedy, bo to będzie szesnastokrotność minimalnego wynagrodzenia, to w takim razie nauczyciel dyplomowany, czyli o najwyższym stopniu awansu zawodowego, ma 1,6 minimalnego wynagrodzenia za pracę. W związku z czym bieda jest i myślę, że do rządu to dotrzeć musi prędzej czy później — podkreśla.

Urszula Woźniak zapewnia, że wśród nauczycieli jest ogromne zainteresowanie udziałem w manifestacji, a ZNP ma rozpisany plan działań do końca 2026 r., przygotowany przy wsparciu prawników.

— My sobie nie możemy pozwolić na to, żeby nauczyciele naruszyli prawo, stosując formy nacisku, bo ja przypominam, że nauczyciel nie może być karany. Górnik może palić opony, nauczyciel nie może, bo wiązałoby to się z wydaleniem z zawodu i komisją dyscyplinarną — wyjaśnia.

Jeśli chodzi o strajk w szkołach, związkowczyni mówi, że jest to ostateczność.

Apel do premiera Tuska. "Obiecał"

Pytana o to, czy ogłoszony przez rząd projekt zmiany progów podatkowych będzie korzystny dla nauczycieli, Urszula Woźniak podkreśla, że korzystne zmiany faktycznie mogą objąć jedynie tych, którzy pracują ponadwymiarowo.

— Nawet nauczyciel o najwyższym stopniu awansu zawodowego, który pracowałby tylko na jednym etacie, nie przekracza drugiego progu podatkowego — zaznacza. Jak mówi, w małych miejscowościach przeważnie nie ma możliwości pracy w godzinach ponadwymiarowych. Inaczej wygląda sytuacja w dużych miastach, gdzie z jednej strony jest dużo wakatów, więc łatwo o zastępstwa doraźne, z drugiej — nauczycielowi trudno byłoby utrzymać się za pensję tylko z jednego etatu.

Ale system — zauważa — nie może opierać się na ponadwymiarowej pracy nauczycieli. Dodatkowo w obecnej formie przybiera postać karykaturalną.

— Proszę sobie wyobrazić, że ktoś pracuje na dwa etaty i rzeczywiście przekracza 120 tys. zł rocznie, ale nie zarabia więcej, bo zabiera to mu podatek. I on otrzymuje niższe wynagrodzenie, niż otrzymywał w poprzednich miesiącach. Więc myślę, że części nauczycieli zmiana progów podatkowych może trochę ulżyć, ale to nie jest panaceum — podkreśla. Zdaniem wiceprezeski ZNP konieczne jest rozwiązanie systemowe.

— My za każdym razem musimy się upominać, tłumaczyć z tego, że chcemy podwyżek. To jest żenujące — mówi.

Zapytana o to, co powiedziałaby, gdyby mogła zwrócić się bezpośrednio do Donalda Tuska, stwierdza: — Czas na naszą inicjatywę obywatelską. Premier obiecał to na 43. Zjeździe Krajowym. Powiedział, że niezwłocznie rozpoczną się prace. Nie ma prac i nie ma podwyżek.

43 Krajowy Zjazd Delegatów ZNP odbył się 22 listopada 2024 r.