El Nino sonbaharda da sürecek! Hafta boyunca Türkiye'de hava nasıl olacak?

Yaz ayları sona erdi ancak yaz sıcağı biteceğe benzemiyor. Öyle ki uzmanlar El Nino'nun sonbahar boyunca da güçlü şekilde etkisini sürdüreceğini düşünüyor. Türkiye açısından ise sıcak denizler, yüksek nem, Balkanlar üzerinden gelebilecek soğuk hava ve dalgalanabilecek jet akımları dikkat çekiyor. Peki, El Nino’nun etkileri henüz sonbahara yayılmadan Türkiye’de önümüzdeki günlerde hava nasıl olacak? İşte detaylar...

Hürriyet'in haberine göre; Dünyanın gözü, tropikal Pasifik Okyanusu’nda giderek güçlenen El Nino’ya çevrilmiş durumda. Deniz yüzeyi sıcaklıklarında yaşanan sıra dışı artış, yalnızca Pasifik çevresini değil, küresel sıcaklıkları ve atmosferik dolaşımı da etkileyebilecek bir sürecin habercisi olarak değerlendiriliyor.

Bu yılki El Nino’nun henüz zirvesine ulaşmadığı, sonbahar ayları boyunca güçlenmeye devam edeceği ve tipik olarak en güçlü dönemine ulaştığı aralık ayında olağanüstü seviyelere çıkabileceği belirtiliyor. Bazı tahminlere göre 2026-27 El Nino’su, kayıtların düzenli şekilde tutulduğu son 80 yılı aşkın dönemdeki en güçlü El Nino olabilir. El Nino’nun gücünü ortaya koyan en önemli göstergelerden biri ise tropikal Pasifik’teki deniz yüzeyi sıcaklıkları.

PASİFİK’TE SICAKLIKLAR OLAĞANÜSTÜ SEVİYELERE ÇIKTI

El Nino, tropikal Pasifik Okyanusu’ndaki deniz yüzeyi sıcaklıklarının uzun dönem ortalamasının üzerine çıkmasıyla ortaya çıkan büyük ölçekli bir iklim olayı. El Nio’nun gücü, Güney Amerika kıyılarından başlayarak ekvator boyunca uzanan Pasifik’teki belirli bir bölge olan ‘Nino 3.4’ üzerinden takip ediliyor. Normal şartlarda bu bölgede deniz yüzeyi sıcaklıklarının kuzey yarımküre yazında kademeli olarak düşmesi bekleniyor. Ancak 2026’da bunun aksine sıcaklıkların yükselmeye devam ettiği görülüyor.

Ağustos ayının ikinci yarısında Nino 3.4 bölgesinde deniz yüzeyi sıcaklığı yaklaşık 29,4 derece ulaştı. Bu değer, bölge açısından son derece dikkat çekici. Daha önce kaydedilen El Nino yıllarında temmuz ve ağustos aylarında sıcaklıkların 29 derece üzerinde uzun süre seyretmediği belirtilirken, bu yılki değerler olayın gücüne ilişkin önemli bir sinyal veriyor.

Deniz yüzeyi sıcaklıklarının uzun dönem ortalamasının yaklaşık iki derece üzerine çıkması halinde olay ‘Süper El Nino’ olarak nitelendiriliyor. Mevcut tahminler, 2026-27 El Nio’sunun bu eşiği aşabileceğini ve geçmişteki güçlü El Nino olaylarının üzerine çıkabileceğini gösteriyor. Özellikle 1997, 2015 ve 2023’te başlayan güçlü El Nino olaylarıyla karşılaştırıldığında, bu yılki gelişimin çok daha dikkat çekici olması bekleniyor.

EL NİNO YALNIZCA PASİFİK’İ ETKİLEMİYOR

Pasifik’te yüzeye yakın sularda biriken büyük miktardaki ısı, zaman içerisinde atmosfere aktarılıyor. Bu süreç, atmosferin genel dolaşımını etkileyerek dünyanın farklı bölgelerinde sıcaklık ve yağış düzenlerinin değişmesine yol açabiliyor. El Nino’nun en önemli etkilerinden biri de küresel sıcaklıklar üzerinde görülüyor.

El Nino’nun Türkiye açısından önemi ise yalnızca sıcaklık artışıyla sınırlı değil. Asıl kritik soru, değişen atmosferik dolaşımın Türkiye’nin yağış rejimini nasıl etkileyebileceği. Bu duruma yakından bakalım…

TÜRKİYE İÇİN DİKKAT ÇEKEN SENARYO

İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Üyesi, Meteoroloji Uzmanı Dr. Güven Özdemir, önümüzdeki sonbahara ilişkin değerlendirmesinde özellikle ekim ayına dikkat çekti. Özdemir’e göre mevcut uzun vadeli modeller, Avrupa’nın güney ve batısında yağışların artabileceğine, Avrupa’nın büyük bölümünde ise sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde kalabileceğine işaret etti.

‘EKİM, SONBAHARIN EN İLGİNÇ AYI OLABİLİR’

Özdemir, ekim ayına ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“Ekim ayı sonbaharın en ilginç ayı olma özelliği gösterebilir. Burada modeller daha dikkat çekici. Copernicus’un ağustos güncellemesinde Avrupa’nın güney ve batısında sonbaharın daha yağışlı geçmesine yönelik sinyal bulunuyor. Aynı zamanda Avrupa’nın büyük bölümünde sıcaklıkların normalin üzerinde olma olasılığı yüksek. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün (MGM) ekim tahmini de Türkiye genelinde normalden fazla yağış öngörüyor.”

Özdemir, bu iki tahmin birlikte değerlendirildiğinde Türkiye açısından ortaya çıkabilecek hava tablosunun klasik anlamda “serin ve yağışlı bir sonbahar” olmayabileceğine dikkat çekti.

Uzman ismin değerlendirmesine göre Türkiye’de daha çok ılık, nemli ve zaman zaman çok yağışlı bir hava düzeni görülebilir:

“Bu iki tahmini birlikte düşündüğümüzde Türkiye için olası senaryo: Ilık + nemli + zaman zaman çok yağışlı. Yani sıcaklık düşecek ama yağış başlayacak. Bu klasik bir ‘serin ve yağışlı sonbahar’ yerine, daha çok: sıcak, çok sıcak, ani serinleme, kuvvetli yağış ve yeniden ılık şeklinde dalgalanan bir sonbahar olabilir.”

SICAK DENİZLER YAĞIŞ RİSKİNİ ARTIRABİLİR

Türkiye açısından önümüzdeki sonbaharın en önemli unsurlarından biri de denizlerin sıcaklığı olacak. Özellikle Akdeniz ve Karadeniz’deki yüksek deniz suyu sıcaklıkları, atmosferin nem açısından daha fazla beslenmesine neden olabilir. Sıcak deniz yüzeyinden gerçekleşen buharlaşmanın artması, atmosfere daha fazla nem taşınması anlamına geliyor. Atmosferin sonbaharla birlikte soğumaya başlaması ve aynı dönemde kuzeyden daha soğuk hava kütlelerinin Türkiye’ye ulaşması halinde ise atmosferik kararsızlık güçlenebiliyor.

Dr. Güven Özdemir de bu noktaya özellikle dikkat çekti:

“Yağış potansiyeli yüksek olabilir. Burada Akdeniz ve Karadeniz deniz suyu sıcaklıkları çok önemli. Yaz boyunca denizler olağanüstü sıcak kaldı. Atmosfer soğumaya başladığında sıcak denizlerden atmosfere verilen nem artıyor.”

Özdemir, sıcak denizlerden gelen nem ile Balkanlar üzerinden ilerleyen soğuk hava kütlesinin karşılaşmasının kuvvetli yağışlar açısından önemli bir atmosferik ortam oluşturabileceğini belirtti ve şu bilgilerin altını çizdi:

“Örneğin Akdeniz sıcaklığı yüksek-buharlaşma yüksek. Dolayısıyla atmosferde nem artıyor ve Balkanlardan soğuk hava gelirken yükselme ve konveksiyon güçleniyor. Bu durum özellikle sonbahar aylarında kısa süre içerisinde çok miktarda yağış bırakabilen sistemlerin oluşma ihtimalini de artırabilir.”

TOPLAM YAĞIŞTAN ÇOK SAĞANAĞIN ŞİDDETİ ÖNEMLİ OLABİLİR

Önümüzdeki sonbaharda Türkiye açısından yalnızca toplam yağış miktarına bakmak yeterli olmayabilir. Asıl dikkat edilmesi gereken konu, yağışın ne kadar kısa sürede ve ne kadar şiddetli gerçekleşeceği. Dr. Güven Özdemir de ekim-kasım döneminde sağanakların şiddetinin özellikle takip edilmesi gerektiğini vurguladı:

“Ekim-Kasım döneminde sağanakların şiddeti, toplam yağıştan daha önemli olabilir. Burada El Nino’nun da devreye girmesi önem arz etmektedir. Bu son derece önemli. Çünkü El Nino’nun en güçlü hale geldiği dönem tam olarak ekim-kasım-aralık dönemine denk geliyor.”

KASIM AYININ İKİNCİ YARISINA DİKKAT

Sonbaharın ilk bölümünde ekim ayı öne çıkarken, kasım ayının özellikle ikinci yarısı da atmosferik koşullar açısından daha yakından takip edilecek. Ancak uzmanlara göre kasım ayı için bugünden kesin bir hava tahmini yapmak mümkün değil.

Uzun vadeli tahminlerde belirsizlik zaman ilerledikçe azalırken, belirli hava sistemlerinin ne zaman ve nerede oluşacağı ancak kısa ve orta vadeli tahminlerde daha net görülebilecek. Buna karşın mevcut iklim ve atmosfer göstergeleri, kasımın ikinci yarısının dikkat çekici olabileceğini ortaya koyuyor.

Dr. Güven Özdemir bu döneme ilişkin değerlendirmesinde ise şunları söyledi:

“Kasım konusunda henüz kesin konuşmak için erken. Ama ılık sonbaharın devamı, artan yağış, zaman zaman güçlü soğuk hava girişleri şeklinde olursa özellikle kasımın ikinci yarısını daha dikkatli izlememiz gerekiyor. Çünkü o dönemde El Nino güçlenecek, kuzey yarımkürede kutupsal soğuma artacak, jet akımı daha fazla dalgalanabilecek, denizlerimiz ve özellikle Akdeniz hâlâ sıcak kalacak.”