Schadelijk bestrijdingsmiddel wordt verboden

Een veelgebruikt bestrijdingsmiddel met een hormoonverstorende stof mag niet meer worden gebruikt. Dat heeft het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) besloten.

Het gaat om de schimmelbestrijder Pitcher van de producent Adama die veel in de land- en tuinbouw wordt gebruikt. Dit product bevat de stof fludioxonil, die schadelijk is voor mensen, dieren en natuur.

21.000 kilo

Fludioxonil is hormoonverstorend, zo concludeerde het Europese Agentschap voor Voedselveiligheid (EFSA) in een onderzoek(opent in nieuw venster) van 2024. Hormoonverstorende bestrijdingsmiddelen zijn sinds 2009 in de Europese Unie niet toegestaan.

Het intrekken van het gewasbeschermingsmiddel door Ctgb komt na een rechtelijke uitspraak(opent in nieuw venster) afgelopen zomer. De rechter oordeelde dat Pitcher niet toegelaten had mogen worden en dat het middel daarom zo snel mogelijk van de markt moet verdwijnen.

Een woordvoerder van Ctgb laat weten dat met de kennis van nu het middel niet zou zijn toegelaten. "Het gebeurt zelden dat de toelating van middelen na een herbeoordeling wordt ingetrokken."

Deze zaak werd aangespannen door milieuorganisatie Pesticide Action Network (PAN). Sjoerd van de Wouw, onderzoeker bij PAN, vindt dat de intrekking "bizar lang" heeft geduurd. "Pas vanaf 2018 wordt beoordeeld of stoffen hormoonverstorend zijn of niet. Maar toen was fludioxonil al toegelaten op de markt en kwam er pas in 2024 een inhoudelijke beoordeling."

De organisatie wijst erop dat er naast Pitcher nog 23 andere bestrijdingsmiddelen met fludioxonil in Nederland worden gebruikt. "Het is een breed gebruikt middel", zegt Van de Wouw.

Een woordvoerder van Ctgb geeft aan dat hormoonverstoring sinds vorig jaar onderdeel is van de beoordeling van middelen. Deze procedure was gericht op Pitcher, zegt de woordvoerder. Daarom heeft de intrekking betrekking op dat specifieke product. "Er wordt bestudeerd wat deze uitspraak betekent voor de toelating van andere producten."

Per jaar wordt zo'n 21.000 kilo fludioxonil in Nederland gebruikt. Bijvoorbeeld bij dompelbehandeling van bloembollen en knollen en bij de teelt van vaste planten en bloemisterijgewassen. "Met name boeren en omwonenden van landbouw worden veel aan dit middel blootgesteld", zegt Van de Wouw.

300 producten

Maar er zijn ook restanten teruggevonden op allerlei groenten en fruit. In een analyse(opent in nieuw venster) van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is fludioxonil op meer dan 300 van de ruim 2200 geteste producten teruggevonden; van aardappelen en aardbeien tot tomaten en druiven. "Van de hormoonverstorende stoffen wordt fludioxonil het meest op groenten en fruit teruggevonden als restant", zegt Van de Wouw.

"Bij consumptie vormt het vooral een risico voor zwangere vrouwen en jonge kinderen", zegt Van de Wouw. Hij wijst daarbij op een breed scala aan risico's. "Allerlei kankers, parkinson, astma, allergieën en hart- en vaatziekten", zegt Van de Wouw.

De producent van Pitcher is om een reactie gevraagd. "We waren niet direct betrokken bij de rechtszaak tussen PAN en Ctbg. Dus we nemen kennis van de uitspraak en zullen ons daarbij neerleggen", zegt Jan-Willem van der Klugt, bloembollenmanager bij Adama.