Atatürk’ün ekonomiye ilişkin görüşleri

Mustafa Kemal Atatürk’ün ekonomiye ilişkin söylemlerinden derlenerek alıntılar yapılmıştır.

Mustafa Kemal Paşa, Lozan Konferansı’nın toplandığı dönemde, dünya kamuoyuna izlenecek ekonomi politikası konusunda ileti vermek üzere, 17.02.1923-03.03.1923 tarihleri arasında sanayi, tarım, ticaret, işçi gruplarının, temsilcilerinin katılımı ile toplanan İzmir İktisat Kongresi’nin açılış konuşmasında: “Yeni Türkiye’mizi kendine yarışan yüksek düzeye ulaştırabilmek için ekonomimize kesinlikle birinci derecede önem vermek zorundayız, zamanımız bir ekonomi çağından başka bir şey değildir” vurgusunu yapmıştır.

Atatürk’ün ekonomik kalkınma ve modeli hakkında görüş ve önerileri ana hatlarıyla şöyle özetlenebilir:

PLANLAMA

“Başarılı olabilmek için ülkenin gerçeklerine uygun bir program üzerinde bütün milletin uygunluk içinde çalışması gerekir.”

Planlama tasarımı uygulaması 1933-37 döneminde Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı ile gerçekleşmiştir.

Türkiye, Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı ile Rostow’un ekonomik gelişme aşamaları kuramının üçüncü aşaması olan kalkış (take-off) aşamasına geçmiş, dünya ekonomik yazınında yer almıştır.

Günümüzde dünya ekonomisinde önde yer alan Çin ve Hindistan bu aşamaya 1952, Güney Kore 1960’lı yılların başlarında ulaşmıştır.

DEVLETÇİLİK 

Devletçilik devletin siyasal ve fikri yaşamda olduğu gibi iktisadi işlerde de düzenleyiciliği ilke olarak benimsemesidir.

Atatürk, “devletçiliği bireysel emek ve faaliyet esas tutulmakla beraber, mümkün olduğu kadar az zaman içinde ulusal refahı ve ülkeyi mamurluğa eriştirmek için ulusun genel ve yüksek çıkarlarının gerektirdiği işlerde özellikle iktisadi alanda devletin fiilen ilgilenmesi” olarak ifade etmiştir.

Devletçilikte amaç, yurdumuzu dünyanın en mamur ülkeleri seviyesine çıkarmak, yurdumuzun en geniş refah yolu ve kaynaklarına sahip kılmaktır.

SANAYİLEŞME 

Atatürk bu bağlamdaki görüşlerini “Sanayileşmek en büyük ulusal davalarımız arasında yer almaktadır. Çalışması ve yaşaması için ekonomik öğeleri ülkemizde bulunan büyük, küçük her türlü sanayi kuracağız ve işleteceğiz. En başta yurt savunması olmak üzere ürünlerimizi değerlendirmek ve en kısa yoldan en ileri ve gönençli Türkiye ülküsüne ulaşabilmek için bu zorunludur” olarak ifade etmiştir.

Sanayileşmek en büyük ulusal davalarımız arasında yer almaktadır. Çalışması ve yaşaması için ekonomik öğeleri ülkemizde bulunan büyük, küçük her türlü sanayi kuracağız ve işleteceğiz.

ALTYAPI YATIRIMLARINI TAMAMLAMAK

Atatürk, sosyal, ekonomik altyapı yatırımlarını tamamlamayı, ülkemizi demiryolu ve karayolları ile örerek, bağlamayı zorunluluk olarak görerek ülkenin o tarihlerdeki sınırlı olanaklarını bu amaca özgülemeyi hedeflemiş ve uygulamıştır.

Doğal kaynakları öncelikle değerlendirmek.

Tarım, ticaret ve sanayinin bütünleşmesini sağlamak.

Atatürk, “halkımızın menfaatleri yekdiğerinden ayrılır değil, bilakis mevcudiyetleri ve mesaisi yekdiğerine lazım olan sınıflardan ibarettir” açıklamasıyla birlikte çalışmayı “Say Misakı Millisi” programı olarak tanımlamıştır.

Amaç, ülkemizi dünyanın en mamur ülkeler düzeyine çıkarmak, yurdumuzu en geniş refah yolu ve kaynaklarına sahip kılmaktır.

Önemli olan Atatürk’ü anmak, resmini asmak, büstünü yapmak övmek değil, umdelerini yaşama geçirmek ve gerçekleştirmektir.

Atatürk, Türklüğe kimlik kazandırmak, ülkeyi bağımsız, saygın, göneçli ülke konumuna getirmenin amacıyla savaşan Türk milliyetçisidir.