Trzej potężni patroni. 29 września to ważna data w kalendarzu Kościoła

1. Wspomnienie archaniołów Michała, Gabriela i Rafała - 29 września

2. Kim są aniołowie?

3. Święty Michał Archanioł - dowódca wojsk Bożych

4. Święty Gabriel Archanioł - zwiastun nadziei

5. Święty Rafał Archanioł - przewodnik i uzdrowiciel

6. Jak wyglądają obchody 29 września?

Wspomnienie archaniołów Michała, Gabriela i Rafała - 29 września

Do reformy kalendarza liturgicznego przeprowadzonej przez papieża Pawła VI 14 lutego 1969 istniały trzy odrębne święta poświęcone archaniołom. Wspomnienie św. Michała obchodzone było 29 września, św. Gabriela - 24 marca w okolicy uroczystości Zwiastowania Pańskiego, a św. Rafała 24 października. Dziś w kościele obchodzi się wspólne święto przypadające na 29 września.

Wyznaczenie daty wspomnienia archaniołów wiąże się z pamiątką konsekracji bazyliki pod wezwaniem św. Michała Archanioła przy Via Salaria w Rzymie w V wieku. Dzień ten ma rangę święta, ale wierni nie mają obowiązku uczestniczenia w mszy świętej.

Kim są aniołowie?

Zgodnie z Katechizmem Kościoła Katolickiego aniołowie są stworzeniami czysto duchowymi, nieśmiertelnymi, obdarzonymi rozumem i wolą. Swoją doskonałością przewyższają wszystkie stworzenia na ziemi. Św. Augustyn tłumaczy słowo anioł przez pryzmat funkcji i urzędu wysłannika Boga.

W tradycji chrześcijańskiej archaniołowie należą do szczególnego rodzaju duchów posłanych przez Boga. W odróżnieniu od innych aniołów odgrywają ważniejszą rolę w dziejach zbawienia.

Rozwój kultu anielskiego sięga początków chrześcijaństwa. Wczesne synody jednak zabroniły oddawania czci aniołom innym niż te, które zostały wymienione w kanonie Pisma Świętego, czyli św. Michałowi, św. Gabrielowi i św. Rafałowi.

Święty Michał Archanioł - dowódca wojsk Bożych

Imię Michała nawiązuje do hebrajskiego zawołania Mika'el, stanowiącego okrzyk bojowy wojsk wiernych Bogu podczas buntu Lucyfera. Oznacza "Któż jak Bóg".

W kanonie biblijnym jest przywołany pięciokrotnie. W Starym Testamencie w Księdze Daniela został przedstawiony jako jeden z pierwszych książąt nieba i obrońca ludu wybranego. Św. Jan w Apokalipsie przedstawia go jako dowódcę hufców niebieskich w ostatecznym starciu ze smokiem. Pojawia się także w liście św. Judy jako strażnik ciała Mojżesza. Wspomina go również św. Paweł w pierwszym Liście do Tesaloniczan.

Kult św. Michała archanioła był obecny już w II wieku. Pojawia się również w tekstach pierwszych pisarzy chrześcijańskich, np. Tertuliana, Orygenesa, Hermasa i Didymusa. Przypisywano mu rolę podczas Sądu Ostatecznego, podczas którego miał ważyć dusze. W tym czasie powstawały także pierwsze świątynie pod wezwaniem św. Michała.

Św. Michał Archanioł jest patronem m.in. Sanoka i Mszany Dolnej, a także mierniczych, radiologów, rytowników, szermierzy, szlifierzy, złotników, żołnierzy. W ikonografii przedstawiany jest jako wojownik w zbroi. Jego skrzydła są białe, a włosy upięte opaską lub diademem. Często przedstawiany jest z krzyżem, globusem, wagą, lancą, mieczem, a u jego stóp leży szatan w postaci smoka i tarcza z napisem Quis ut Deus - "Któż jak Bóg"

Święty Gabriel Archanioł - zwiastun nadziei

Imię Gabriel oznacza "Męża Bożego" lub "Boga, który jest mocą". W historii zbawienia odgrywa kluczową rolę przekazywania przełomowych orędzi Bożej Opatrzności. W Starym Testamencie objaśnia sens mistycznych wizji prorokowi Danielowi i przekazuje przepowiednie 70 tygodni.

W Nowym Testamencie św. Gabriel objawia się Zachariaszowi i zapowiada narodziny Jana Chrzciciela. Najważniejszą rolę jednak odgrywa w Nazarecie, zwiastując Maryi Pannie wcielenie Syna Bożego. Tradycyjnie przypisuje się mu rolę anioła stróża św. Rodziny, ponieważ miał on również pojawić się w snach świętemu Józefowi. W Nowym Testamencie miał być aniołem pocieszenia w Ogrójcu oraz zwiastunem zmartwychwstania i wniebowstąpienia Jezusa.

Święty Gabriel jest patronem telegrafu, telefonu, radia i telewizji oraz nowych mediów. Na obrazach przedstawiony jest jako młodzieniec ubrany w tunikę. Ma skrzydła i nimb, a na włosach opaskę lub diadem. Najczęściej przedstawiany jest podczas Zwiastowania. Jego atrybutami są berło, lilia, gałązka palmy lub oliwki.

Święty Rafał Archanioł - przewodnik i uzdrowiciel

Imię Rafał wywodzi się od hebrajskiego słowa oznaczającego "Bóg uleczył". Postać archanioła pojawia się w Księdze Tobiasza. Przybiera on ludzką postać i towarzyszy młodemu Tobiaszowi w jego drodze z Niniwy do Raga.

W czasie ich podróży jest przewodnikiem chłopca i obrońcą. Św. Rafał wypędza demona Asmodeusza dręczącego Sarę i przywraca wzrok staremu Tobiaszowi. Z tego względu św. Rafał postrzegany jest jako pierwowzór anioła stróża.

Czczony jest jako patron chorych, lekarzy, podróżnych, pielgrzymów i uchodźców. Na obrazach przedstawiony jest jako młodzieniec w tunice i chlamidzie. Jego atrybutami są krzyż, laska pielgrzyma, ryba i naczynie.

Jak wyglądają obchody 29 września?

Podczas mszy świętej 29 września czytane są teksty z Księgi Daniela lub z Apokalipsy św. Jana oraz fragment ewangelii św. Jana, w której Chrystus zapowiada widzenie otwartych niebios oraz aniołów Bożych wstępujących i zstępujących na Syna Człowieczego.

Większe uroczystości odpustowe mogą być organizowane w parafiach pod wezwaniem trzech archaniołów, a także w zakonach, dla których stanowią głównych patronów np.:

• Zgromadzenia Michalickie, męskie i żeńskie, założone na przełomie XIX i XX wieku przez bł. o. Bronisława Markiewicza - skupiają się na wychowaniu młodzieży;

• Zgromadzenie Braci Świętego Gabriela, powołane w 1705 roku przez św. Ludwika Grignion de Montfort - poświęca się posłudze na rzecz głuchych i niewidomych;

• Zakon Szpitalnego Świętego Jana Bożego (Bonifratrów), w którym św. Rafał Archanioł czczony jest jako szczególny opiekun zakonu.

Dzień, w którym przypada święto św. Michała Archanioła, od dawna odgrywał ważną rolę w tradycji ludowej. Stanowił ważną cezurę w kalendarzu rolniczym. Wyznaczał ostateczny termin na zakończenie prac polowych, sprzątnięcia zbóż czy sprowadzenia owiec z hal.

29 września otwierał także sezon na kiszenie kapusty czy organizację zabaw oraz kojarzenie małżeństw. Aura w tym dniu pozwalała także przewidzieć pogodę na najbliższą zimę i wiosnę.