Zmarli na listach poparcia. Kompletne fiasko referendum w Gliwicach

Opracowanie: Piotr Gądek Publikacja: Dzisiaj, 13 listopada (20:42)

Komisarz wyborczy odrzucił wniosek o przeprowadzenie referendum ws. odwołania prezydent Gliwic Katarzyny Kuczyńskiej-Budki. Zakwestionował aż 39 proc. złożonych pod nim podpisów poparcia. W czasie weryfikacji ujawniono 245 numerów PESEL osób zmarłych. Sprawą zajmie się prokurator.

Prezydent Gliwic Katarzyna Kuczyńska-Budka. Fot. Jarek Praszkiewicz /PAP

Zgodnie z prawem referendum ws. odwołania prezydenta miasta może odbyć się na wniosek co najmniej 10 proc. uprawnionych do głosowania mieszkańców. W przypadku Gliwic było to 12,7 tys.

Komisarz wyborczy w postanowieniu poinformował, że grupa referendalna dostarczyła wniosek o przeprowadzenie referendum z 18,1 tys. podpisów. Spośród nich 11 tys. zakwalifikował jako prawidłowe, a 7,1 tys. jako wadliwe. Poziom błędów wyniósł 39 proc.

„Ustawowy wymóg dla ważności wniosku o zarządzenie referendum nie został spełniony z powodu braku wymaganej liczby prawidłowo złożonych podpisów” – poinformował komisarz wyborczy.

Zmarli na listach poparcia

Najwięcej błędów dotyczyło innego lub niepełnego adresu (2,9 tys.), braku praw wyborczych na właściwym obszarze (2,1 tys.), wielokrotnego poparcia (729), błędnego, niepełnego lub nieczytelnego numeru PESEL (514) i braku wyborcy w Centralnym Rejestrze Wyborców (330).

„Należy podkreślić, że w wyniku weryfikacji numerów PESEL niewystępujących w Centralnym Rejestrze Wyborców ujawniono 245 numerów PESEL osób zmarłych. (…) Liczba osób zmarłych przed datą udzielenia rzekomego poparcia na kartach poparcia wskazuje na zbieranie podpisów w sposób niezgodny z ustawą o referendum lokalnym. Wśród ujawnionych danych podpisów osób zmarłych na listach, najdawniej datowany zgon pochodzi z 2010 r.” – podkreślił komisarz wyborczy.

Zapowiedział złożenie w tej sprawie do prokuratury zawiadomienia o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

Inicjatorzy referendum zapowiedzieli, że złożą przysługującą im skargę na postanowienie komisarza wyborczego. Swoje zastrzeżenia zgłaszali już na etapie weryfikacji podpisów. Nie podzielił ich komisarz wyborczy.

Katarzyna Kuczyńska-Budka: Toczyła się gra polityczna

Prezydent Gliwic Katarzyna Kuczyńska-Budka oceniła, że wokół referendum toczyła się gra polityczna. 

„Szanuję każdego mieszkańca, który podpisał się pod wnioskiem o referendum. Szanuję również tych, którzy krytykują moje działania, ale widzę też, jak wiele dobrego dzieje się w Gliwicach i wierzę, że mieszkańcy też to widzą” – napisała.

Kuczyńska-Budka została wybrana na urząd prezydenta Gliwic w 2024 r. To pierwsza kobieta w historii miasta na tym stanowisku. Jest związana z Koalicją Obywatelską. Wcześniej była miejską radną. Pracowała m.in. w biurach polityków KO, na stanowiskach związanych z komunikacją i dialogiem w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Śląskiego, Śląskim Urzędzie Wojewódzkim oraz Urzędzie Miejskim w Zabrzu, a także jako dziennikarka.

Cztery referenda w woj. śląskim

Dotychczas w woj. śląskim przeprowadzono cztery referenda, które zakończyły się odwołaniem władz miejskich. W 2026 r. mieszkańcy odwołali prezydenta Częstochowy Krzysztofa Matyjaszczyka wraz z radą miasta. W 2025 r. mieszkańcy odwołali prezydentkę Zabrza Agnieszkę Rupniewską. Frekwencja okazała się zbyt niska, żeby odwołać radę miasta. W 2009 r. mieszkańcy odwołali prezydenta Częstochowy Tadeusza Wronę, a w 2012 r. prezydenta Bytomia Piotra Koja wraz z radą miejską.

Bez powodzenia w 2009 r. próbowano odwołać prezydenta Gliwic Zygmunta Frankiewicza wraz z radą miasta, w 2012 r. prezydent Rudy Śląskiej Grażynę Dziedzic wraz z radą miasta, a w 2017 r. prezydenta Bytomia Damiana Bartylę. We wszystkich trzech przypadkach frekwencja podczas referendum okazała się zbyt niska.