İklim sözlüğü: REDD+ nedir?

“Ormansızlaşma ve Ormanların Bozulmasından Kaynaklanan Emisyonların Azaltılması” anlamına gelen REDD+, Birleşmiş Milletler iklim süreci kapsamında geliştirilen uluslararası bir mekanizma. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde orman kaybını ve buna bağlı emisyonları azaltmayı amaçlıyor.

Adındaki “+” ise ormanların sürdürülebilir yönetimini, mevcut karbon stoklarının korunmasını ve artırılmasını kapsıyor. 2013’te COP19’da kabul edilen Varşova REDD+ Çerçevesi (WFR) mekanizmanın uygulama ve finansman esaslarını belirlerken REDD+, Paris Anlaşması’nın 5. maddesinde de yerini aldı.

Peki sistem nasıl işliyor? Üç aşamalı bir yol izleniyor. Önce ülkeler ulusal stratejilerini hazırlıyor ve gerekli kapasiteyi oluşturuyor. Ardından politikalar, teknolojiler ve uygulamalar devreye giriyor. Son aşamada ise sağlanan emisyon azaltımlarının ölçülmesi, raporlanması ve doğrulanması gerekiyor. Doğrulanmış sonuçlar, ülkelerin “sonuç odaklı finansman” talep edebilmesinin de önünü açıyor.

Rakamlar mekanizmanın ulaştığı ölçeği gösteriyor. 2025 sonu itibarıyla REDD+ kapsamında yapılan başvurular yaklaşık 1.7 milyar hektarlık orman alanını kapsıyor. Bugüne kadar 67 gelişmekte olan ülke faaliyetlerini BM İklim Değişikliği Sekreterliği’ne raporlarken bunların 24’ü toplam 14 milyar tonun üzerinde karbondioksit azaltımı bildirdi. Bu miktar, ABD’nin 2022’deki net sera gazı emisyonlarının yaklaşık 2.5 katına denk geliyor.

Ama REDD+’ı yalnızca tonlarca karbon üzerinden okumak eksik kalır. Çünkü ormanlar aynı zamanda biyolojik çeşitliliğin, su döngüsünün ve milyonlarca insanın geçim kaynaklarının yaşam alanı. Dolayısıyla asıl mesele yalnızca ne kadar karbonun atmosferden uzak tutulduğu değil; ormanı bütün bu ilişkiler ağıyla birlikte ayakta tutabilmek.