Britse premier Burnham: we zijn slechter af na Brexit


Vraag je aan Britten of Brexit een succes was, dan zegt nu nog maar zo'n 10 procent 'ja'. En inmiddels ziet 59 procent een terugkeer naar de Europese Unie weer als een goed idee.
De publieke opinie in het Verenigd Koninkrijk is veranderd tien jaar na het Brexit-referendum. En dat voelt de Britse premier Andy Burnham haarfijn aan.
Daarom roept hij nu op tot een 'eerlijk gesprek' over de relatie met de EU. Hij heeft het ook over de interne markt, de douane-unie en zelfs over het vrije verkeer van personen.
'We moeten dit gesprek hebben'
"Als we serieus willen zijn over groei, dan moeten we dit gesprek hebben", zei Burnham vanavond bij een ceremonieel banket in de City of London. De pijnlijke waarheid over Brexit is volgens hem dat de Britten "meer hebben verloren dan gewonnen." Met name mensen met lage inkomens zijn de dupe geworden van beloftes die niet zijn waargemaakt.
Tegelijkertijd is de wereld veranderd en instabieler geworden het afgelopen decennium, vervolgde de premier "De contouren van een nieuwe wereldorde worden geschetst en we moeten ervoor zorgen dat we aan tafel zitten." Nauwer samenwerken met Europese bondgenoten is volgens Burnham onvermijdelijk geworden, bijvoorbeeld om weerstand te bieden tegen Russische agressie.
Top in Brussel
Burnham is al weken bezig om het land voor te bereiden op zijn bezoek aan Brussel aankomende vrijdag. Daar worden een aantal deals gesloten tussen het VK en de EU die handelsbarrières weghalen en jongeren de mogelijkheid geven om over en weer te werken en studeren.
Deze top in Brussel op vrijdag moet volgens de premier ook een springplank zijn om de voor- en tegens van verschillende opties voor de toekomstige relatie met de EU te onderzoeken.
Dat een nauwere samenwerking met de EU de grootste handelspartner goed voor de Britse economie zal zijn, daar zijn de meeste economen het over eens. Volgens Goldman Sachs is de Britse economie inmiddels zo'n 6 procent kleiner dan die zou zijn geweest als het Verenigd Koninkrijk in de EU was gebleven. Door nauwer aan te sluiten bij de interne markt of de douane-unie zou volgens de bank een aanzienlijk deel van die economische schade kunnen worden teruggedraaid.
Steun onder voorbehoud
Maar tussen "nauwere samenwerking" met de EU en echt weer EU-lid worden, ligt nog wel een lange weg, vol stekelige obstakels. Want als je dieper inzoomt op de peilingen, zie je dat de steun onder de meerderheid van de Britten die weer bij de EU wil, snel afneemt zodra het over de specifieke voorwaarden gaat. Stel dat de Britten niet hetzelfde EU-pakket krijgen als voorheen (behoud van de eigen munt en andere uitzonderingen), dan daalt de steun om weer EU-lid te worden volgens de peilingen naar zo'n 35 procent.
Dat maakt dat Burnham aan een landelijk Brexit-gesprek is begonnen, waarvan het eindpunt nog vrij onduidelijk is. Ja, volgens veel Britten is de economie er na Brexit op achteruitgegaan, is het leven duurder geworden en heeft ook de beloofde controle over de grenzen niet het resultaat opgeleverd dat veel kiezers verwachtten. Maar als het gaat om de concrete gevolgen van weer bij de EU horen, zoals een (hogere) EU-bijdrage betalen en Europese regelgeving accepteren, dan is de publieke opinie minder eenduidig.
Kritiek van Johnson en Cameron
Geheel in Brexit-traditie mengden zich dit weekend ook twee oud-premiers in het debat. Zowel David Cameron als Boris Johnson waarschuwde Burnham om het Brexit-debat niet opnieuw open te breken. Volgens Cameron kunnen we het "lange en pijnlijke proces" beter vermijden.
Johnson ging nog een stap verder: Burnham zou "zichzelf en zijn partij aan het spit rijgen" als hij Brexit probeert terug te draaien. Maar de uitspraken van Johnson maakten weinig los. Die van Burnham, volgens YouGov de populairste politicus van het land, maken wel veel los: het rejoin-debat draait op volle toeren.
Er is ook een Stay Out-campagne begonnen, die net als de oude rode bus waarschuwt voor een fictief en ongefundeerd bedrag van 750 miljoen pond per week die het VK als EU-lid zou moeten betalen.
Handel en visserij
Voor nu heeft Burnham aangegeven zich te houden aan de beloftes van zijn Labour-voorganger Keir Starmer. Dat betekent dat het VK tot aan de volgende verkiezingen (in 2029 of eerder) nog niet terugkeert naar de Europese interne markt, de douane-unie of het vrije verkeer van personen. Maar deze opties kunnen volgens Burnham wel onderdeel worden van de inzet bij de volgende verkiezingen.
Binnen die politieke kaders wordt toegewerkt naar de EU-VK-top van aanstaande vrijdag. Daar worden naar verwachting afspraken gemaakt over handel, visserij en andere terreinen. Over een belangrijk onderdeel is al een voorlopig akkoord: het weghalen van controles op voedsel- en landbouwproducten die vanuit het VK naar de EU worden geëxporteerd. De verwachting is dat er ook over emissiehandel en de mobiliteit van jongeren op de top akkoorden worden gesloten.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.