Co wydarzyło się w Trybunale Konstytucyjnym i wokół niego. Najważniejsze fakty

Sytuacja wokół Trybunału Konstytucyjnego. Podsumowanie Mariusza Sidorkiewicza z 1 listopada

Źródło wideo: TVN24

Źródło zdj. gł.: PAP/Paweł Supernak

Kluczowe fakty:

• W Trybunale Konstytucyjnym prezes Bogdan Święczkowski i Bartłomiej Sochański zostali odsunięci od czynności służbowych przez sędzię Annę Korwin-Piotrowską, która poinformowała o przejęciu kierownictwa w TK.
• Prokuratura chce pociągnąć Święczkowskiego i Sochańskiego do odpowiedzialności karnej.
• Prezydent Karol Nawrocki przerwał oficjalną podróż do Senegalu, wrócił do Warszawy i pojechał do Trybunału. Jego kancelaria chce powiadomić prokuraturę o naruszeniu nietykalności prezydenta, do której miało dojść przed TK.
• Premier Donald Tusk wygłosił orędzie, w którym ocenił, że "w pewnych sprawach nie może być kompromisu". Głos zabrała też m.in. policja.

Co wydarzyło się w piątek w sprawie TK?

Około godziny 18 w piątek na oficjalnej stronie internetowej Trybunału Konstytucyjnego pojawiły się zarządzenia o przerwie w czynnościach służbowych prezesa Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego na miesiąc. Zostały wydane przez sędzię Annę Korwin-Piotrowską, która wskazała, że jest sędzią kierującą Trybunałem jako najstarsza stażem.

Przed siedzibą Trybunału odbył się protest, do którego dołączyli politycy prawicy, a prezydent Karol Nawrocki przerwał oficjalną podróż do Senegalu i wrócił do Warszawy.

Kim jest sędzia Anna Korwin-Piotrowska?

Anna Korwin-Piotrowska jest jedną z ośmiorga sędziów wybranych do Trybunału przez obecny Sejm. Jej wybór nastąpił 13 marca.

Osoby wybrane do TK muszą złożyć ślubowanie "wobec prezydenta", aby nawiązać stosunek służbowy. Prezydent Karol Nawrocki odebrał ślubowanie od trojga z grona wspomnianych ośmiorga sędziów i nawiązali oni stosunek służbowy w TK bez sprzeciwu ze strony prezesa TK Bogdana Święczkowskiego.

Pozostała piątka - w tym Korwin-Piotrowska - nie otrzymała dotychczas zaproszeń do pałacu prezydenckiego. Szef kancelarii prezydenta Zbigniew Bogucki zgłosił wątpliwości co do prawidłowości proceduralnej ich wyboru.

Po pewnym czasie sędziowie ci złożyli ślubowania w Sejmie, zwracając się "do prezydenta". Korwin-Piotrowska, która uczyniła to 9 kwietnia. Prezes Święczkowski nie uznał tych ślubowań i nie dopuszczał ich do pracy.

O co prokuratura podejrzewa Święczkowskiego i Sochańskiego?

W piątek minister sprawiedliwości i prokurator generalny Waldemar Żurek poinformował, że przekazał do Trybunału wnioski o uchylenie immunitetów Święczkowskiego i Sochańskiego.

- Te sprawy dotyczą różnych typów przestępstw i tak naprawdę dotyczą dwóch osób: pełniącego obowiązki prezesa Trybunału oraz jego zastępcy - wskazał Żurek. Powiedział, że wnioski są "finałem" toczących się postępowań karnych, ale dodał, że nie chce udzielać informacji, co jest konkretnie w aktach.

W uzasadnieniach zarządzeń Korwin-Piotrowskiej czytamy między innymi, że Święczkowski nie dopuszczał części sędziów TK do udziału w Zgromadzeniu Ogólnym Sędziów TK i orzekania, że jego działania groziły pozbawieniem TK środków z budżetu, a także że "rażąco" naruszał zasady wyznaczania składów orzekających, pomijając kolejność alfabetyczną.

Z kolei Sochański jako wiceprezes miał nie reagować na te fakty, a także ulegać "naciskom politycznym".

Zobacz też:

Jak zareagował prezydent Karol Nawrocki?

Prezydent Karol Nawrocki przerwał oficjalną podróż do Senegalu. Około godziny 22 wylądował w Warszawie, a następnie udał się do pałacu prezydenckiego, gdzie wziął udział w naradzie z pierwszym prezesem Sądu Najwyższego Zbigniewem Kapińskim. W pałacu był także Bogdan Święczkowski.

Przed godziną pierwszą w nocy prezydent Nawrocki przyjechał do siedziby TK, otoczonej przez policję. Wszedł do budynku, chociaż w drzwiach stała Korwin-Piotrowska. Nagrania z tego momentu trafiły do mediów społecznościowych. - Nie jesteście sędziami Trybunału Konstytucyjnego i przejmujecie ten budynek nielegalnie - krzyknął Nawrocki do sędziów.

Korwin-Piotrowska relacjonowała, że prezydent na nią "natarł".

Według Korwin-Piotrowskiej osoba z otoczenia prezydenta zaczęła przeszukiwać schowek z kluczami. W budynku byli wówczas także Kapiński, Sochański oraz Bogucki. Z jej relacji wynika, że Sochański opuścił Trybunał Konstytucyjny około godziny czwartej nad ranem, podobnie jak cała grupa z prezydentem na czele.

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ:

Co działo się przed Trybunałem Konstytucyjnym?

Przed TK pojawili się między innymi prezes PiS Jarosław Kaczyński, lider Ruchu Ochrony Granic Robert Bąkiewicz i szef Konfederacji Korony Polskiej Grzegorz Braun.

Po godzinie 20 przed Trybunał przyjechał Święczkowski, próbował przekonać policję, aby go wpuściła na teren TK. Protestujący przecięli łańcuch na ogrodzeniu, wtedy Święczkowski wszedł za bramę, ale zatrzymał się przed kordonem policji. Kilka minut później powiedział, że się wycofuje.

Manifestacja trwała także w sobotę. W niedzielę uczestnicy ułożyli na jezdni krzyż ze zniczy. Rano tego dnia znów pojawił się tam Święczkowski, który próbował wejść na teren TK, ale nie został wpuszczony.

W sobotę przed Trybunałem został zatrzymany agresywny 30-latek.

Jak zareagowali pozostali politycy?

W sobotę w pałacu prezydenckim odbyły się konsultacje Nawrockiego z parlamentarzystami. Wzięły w nich udział przedstawiciele wszystkich klubów parlamentarnych i kół poselskich, z wyjątkiem Koalicji Obywatelskiej, Centrum i Lewicy.

Politycy Polskiego Stronnictwa Ludowego, Partii Razem, Polski 2050, Rozwoju Plus i Konfederacji mówią o potrzebie "resetu konstytucyjnego", który miałby się wiązać z ponownym wyborem całego składu TK (czyli wszystkich 15 sędziów). Nadto liderzy Konfederacji - Sławomir Mentzen i Krzysztof Bosak - zapowiedzieli, że będą wnioskowali o skrócenie kadencji Sejmu.

Premier Donald Tusk wygłosił o godzinie 20 w sobotę orędzie, w którym wskazał, że większość rządząca proponowała ustawy w sprawie TK, które zostały zablokowane przez prezydenta i PiS. - Niektórzy gapie, symetryści proponują, aby dla załagodzenia sprawy złodziej i ofiara podzielili się po równo zawartością torebki. W pewnych sprawach nie może być kompromisu - ocenił.

Jak zareagowała policja?

Policja od piątku jest obecna przed siedzibą Trybunału Konstytucyjnego, ale nie ma jej w środku budynku. Komendant główny policji generał Marek Boroń skierował w niedzielę list do funkcjonariuszy. Zapewnił, że obecność policjantów była konieczna dla zapewnienia bezpieczeństwa:

Co dalej z TK?

Sędzia Anna Korwin-Piotrowska zwołała na 3 listopada Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK w sprawie projektu dochodów i wydatków Trybunału na 2027 rok.

Korwin-Piotrowska poinformowała też, że zaleciła sędziom TK wykonywanie swoich zadań poza siedzibą instytucji, a Święczkowski i Sochański nie mają wstępu do budynku Trybunału. Ponadto zawiesiła wykonywanie obowiązków pracowniczych przez pracowników TK, z zachowaniem pełnego wynagrodzenia.

Rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz zapowiedział w niedzielę, że kancelaria prezydenta podejmie działania związane ze złożeniem zawiadomień do prokuratury wobec Anny Korwin-Piotrowskiej, Macieja Berka i Krystiana Markiewicza w związku z naruszeniem nietykalności prezydenta Karola Nawrockiego.

Sytuację wokół Trybunału Konstytucyjnego szeroko komentują eksperci prawa oraz piszą o niej światowe media.