Marsz w stronę władzy?

Polska prawica na swojej drodze spotkała się z Marszem Niepodległości. Impreza, która zaczynała jako zlot skrajnej prawicy nawiązującej do najciemniejszych tradycji (ONR), ewoluowała w stronę "marszu patriotów" o mocno stadionowym zabarwieniu z dużym gronem "normalsów" z tradycyjnych rodzin.

Prawica z biegiem lat, wraz z dominacją radykalnego języka dającego zasięgi w social mediach, zaczęła przyjmować estetykę i ideologię marszu. W jej skład wchodzi podkreślanie roli suwerenności rozumianej w sposób bardzo prosty, by nie powiedzieć prostacki (Polacy decydujący sami o wszystkim), antyniemiecka fobia, kult żołnierzy wyklętych, pewien rodzaj antysystemowości - w której wszelkie ograniczenia (regulacje sieci czy posiadania broni) rozumiane są jako atak na wolność osobistą. Taki też jest klimat dominującej dyskusji Kanale Zero.

Marsz Niepodległości. Nawrocki u siebie, Kaczyński na wyjeździe

Człowiekiem marszu jest Karol Nawrocki. To było widać w głosach poparcia, skandowanych hasłach. On się tu czuł jak u siebie i to dało się odczuć. Jarosław Kaczyński, idący w tłumie, z kolei ewidentnie "grał na wyjeździe". Sam zresztą powiedział to Onetowi, że przez wiele lat jego partia była na marszu elementem niepożądanym. Sławomir Mentzen sfotografował baner z przekreślonym Tuskiem i Kaczyńskim i hasłem: "reset".

Kaczyński złożył też ważną deklarację o tym, że gotowy jest jednoczyć prawicę wspólnie ze wszystkimi odłamami Konfederacji, w tym z Grzegorzem Braunem. To, że nazywał go dopiero co człowiekiem niebezpiecznym, nie ma znaczenia.

Marsz Niepodległości zjednoczył na chwilę prawicę. A nic nie jednoczy jej bardziej niż sprzeciw wobec Tuska. Premier wyjechał tak daleko, jak się dało od Warszawy, wygłaszając koncyliacyjne przemówienie w Szczecinie. Po eskalacji w sprawie Trybunału stara się szukać wyciszenia emocji.

Szuka też okazji do zaczepiania Karola Nawrockiego, licząc zapewne, że poza zapewnianiem medialnego spektaklu będzie w stanie ogrywać pozbawionego politycznego instynktu przeciwnika. Co odciąga uwagę od jego rządów i utrudnia skoncentrowane ataki prawicy.

W prezydenckim gorsecie

Prezydent wygłosił tego dnia zupełnie odmienne przemówienie. Z nazwiska obsztorcował Andrzeja Domańskiego za deficyt budżetowy, co było zdecydowanie złamaniem konwencji przemówienia z okazji Dnia Niepodległości.

Widać, że Nawrocki szarpie się w gorsecie, jaki nakłada mu funkcja. Bo z jednej strony występuje jako obrońca instytucji - Trybunału Konstytucyjnego przed Donaldem Tuskiem, z drugiej strony wzywa wojsko i służby do tego, żeby pamiętali, że odpowiedzialni są tylko przed suwerenem, czyli narodem. A de facto tego narodu i suwerena emanacją, czyli nim samym, Prezydentem RP.

Rzecz w tym, że służby, jak wszystkie organy państwa, odpowiedzialne są przed prawem, a nie tylko abstrakcyjnym suwerenem. A na czele organów państwowych stoją ministrowie, a za nimi reprezentująca wolę narodu większość parlamentarna. A sam prezydent zwierzchnikiem sił zbrojnych jest na czas wojny. To wyraźnie stwierdza konstytucja.

Do czego, między wierszami, wzywał służby mundurowe prezydent? Obywatelskiego nieposłuszeństwa? Wypowiedzenia wierności rządowi? Nie brzmi to poważnie, ale nawet cień wątpliwości w takich newralgicznych kwestiach nie służy dobrze rozchwianej emocjonalnie i instytucjonalnie polskiej demokracji.

Kto przejmie przywództwo na prawicy?

Różnica między marszem Tuska a Marszem Niepodległości jest taka, że Tusk swoje marsze zorganizował sam, to znaczy odbyły się one na jego wezwanie, i były potwierdzeniem jego dominacji na ówczesnej opozycji antypisowskiej. Tymczasem niepodległościowy marsz jest inicjatywą oddolną, nawet jeśli powiązaną z narodowcami z Konfederacji. A prawica jest podzielona i nie ma wyraźnego lidera.

Karol Nawrocki, który dobrze czuje się w roli obsztorcowującego konkurencję polityczną happenera i lubi bratać się z prawicowym ludem, nie sprawdził się póki co jako polityk. Widać, że na zapleczu stara się dokonywać pewnych mediacji, stwarzać okazje do spotkań, być może z czasem przyniosą one skutki.

Jeśli faktycznie doprowadziłby do tego, że powstanie jedna lista do Senatu (gdzie największe straty poniósłby PiS, który musiałby "oddać" konkurencji kilkanaście okręgów, w których mandat sprawują obecni senatorowie), okazałoby się, że poza doraźnym efektem stać go również na myślenie strategiczne.

Z drugiej strony powstaje pytanie o interesy liderów prawicowych partii. O ile wszyscy chcą odsunąć Tuska od władzy, nie są chyba wciąż gotowi do tego, żeby partnersko podzielić role i przyjąć logikę strategii, w której razem są więcej warci niż osobno.

Tusk w 2023 roku walczył o władzę. W 2026 Kaczyński, Mentzen, Bosak, Braun i Morawiecki walczą o przywództwo na partyjnej prawicy. Jeśli tej batalii nie rozstrzygną, Tusk może w 2027 władzę utrzymać.