قطع همزمان برق و گاز در ایران طی زمستان امسال «حتمی» است

قطع گاز و برق در زمستان امسال طی روزهای گذشته از سوی چند مقام دولتی مورد تأکید قرار گرفته است. استان‌های شمال ایران به علت قرار داشتن در انتهای مسیر انتقال گاز با وضعیتی بحرانی‌تر روبرو هستند و معاون استاندار گلستان قطع ۶۰ تا ۹۰ روزه گاز در این استان‌ها را حتمی دانسته است.

کمبود گاز و برق در ایران که حاصل انباشت ناکارآمدی مدیریتی و عدم سرمایه‌گذاری بهینه در صنعت نفت و برق کشور است، امسال به میزان بحرانی رسیده بطوری که چند مقام دولتی نیز به قطع گاز و حتی برق در برخی شهرها طی زمستان امسال اعتراف کرده‌اند.

سالار واعظی، مدیر روابط عمومی سندیکای صنعت برق، از احتمال قطع گاز و برق در برخی استان‌ها طی زمستان امسال خبر داده است. او با اشاره به ۱۳ میلیارد مترمکعب گاز کمتر از پارسال گفته مخازن نیروگاه‌ها نیز سوخت کافی ندارند.

مهدی محیایی، معاون استانداری گلستان، نیز هشدار داده که قطع گاز در گلستان، مازندران و خراسان شمالی بین ۶۰ تا ۹۰ روز قطعی است.

مهدی محیایی اعلام کرد: «یکی از برنامه‌های پیش‌بینی شده، تأمین کرسی‌های برقی ۲۰۰ واتی است. همچنین برای هر خانوار امکان تأمین برق مورد نیاز برای استفاده از دو بخاری برقی هزار واتی در نظر گرفته شده است.»

در استان گلستان رضا حسینی، مدیرکل پدافند غیرعامل استان گلستان، نیز قطع گاز با آغاز موج سرمای زمستان را «حتمی» دانسته است.

موضوع قطع گاز در استان‌های مختلف، به ویژه استان‌های شمال کشور، آنقدر جدی است که به تازگی ۱۰ استان  مانور قطع گاز برگزار کرده‌اند و بخش‌های مختلف امدادی و پدافندی خود را برای بحرانی جدی آماده می‌کنند.

حمید پورمحمدی رئیس سازمان برنامه و بودجه نیز کمبود گاز را جدی دانسته است. او با تأکید بر اینکه «امسال سال سردی را پیش رو خواهیم داشت از سوی دیگر با ناترازی [کمبود] گاز مواجهیم» مردم را تهدید کرده: «اگر خانواری الگوی مصرف گاز را رعایت نکند مجبوریم جریمه‌اش کنیم. اگر فشار گاز افت کند ممکن است گاز یک شهر قطع شود نه یک یا دو واحد مسکونی.»

محمدرضا عارف، معاون اول مسعود پزشکیان، نیز دوشنبه چهارم آبان در شورای اقتصاد، از آسیب به ظرفیت تولید ۲۳۰ میلیون مترمکعب گاز سخن گفت و اعلام کرد که دولت برای مشترکان پرمصرف افزایش قیمت را دنبال می‌کند. او نیز تهدید کرد که در صورت بی‌توجهی به میزان مصرف، گاز این مشترکان قطع خواهد شد.

همزمان محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، با تأکید بر ضرورت تبدیل صرفه‌جویی گاز به اقدامی ملی از رسانه‌ها، نهادهای مردمی، شوراهای اسلامی و استانداران خواسته است با فعال‌کردن ظرفیت محلات و خانوارها زمینه کاهش دست‌کم ۱۰ درصدی مصرف گاز را فراهم کنند.

مقامات جمهوری اسلامی امسال در حالی با توسل به شرایط جنگی و آسیب‌ بخشی از زیرساخت‌های انرژی درباره بحران کمبود گاز سخن می‌گویند، که بحران کمبود گاز و برق حاصل عملکرد حکومت طی بیش از چهار دهه گذشته است. بر اساس آمارهای رسمی، آسیب‌دیدن تأسیسات گازی پارس جنوبی، حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب در روز از ظرفیت فرآورش گاز کشور کم کرده است.

سعید توکلی مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران در مهرماه سال جاری اعلام کرد که حمله ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ به تأسیسات گازی عسلویه حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب در روز از ظرفیت فرآورش گاز کشور را از مدار خارج کرده است.  به گفته او، برنامه‌ریزی شده بود که حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب از این ظرفیت تا پیش از آغاز زمستان جبران شود و در صورت تحقق این هدف همچنان حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب در روز از ظرفیت ازدست‌رفته باقی می‌ماند.

اینهمه در حالیست که مسبب جنگ و آسیب به زیرساخت‌های کشور در اثر حملات نظامی نیز خود جمهوری اسلامی است! همچنین مقامات دولت توضیح نمی‌دهند روند بازسازی تأسیستات به چه شکلی پیش رفته و علت اینکه جمهوری اسلامی نتوانسته با ترکمنستان برای واردات گاز به توافق برسد، چیست!

کارشناسان توضیح می‌دهند بحران در زمستان امسال مسئله فقط بازسازی چند مجتمع گازی آسیب‌دیده نیست؛ بلکه توان تأمین گاز در روزهای اوج مصرف نیز طی سال‌های گذشته همواره وجود داشته است.

در آنسو، کمبود گاز سبب کند شدن سوخت‌رسانی به نیروگاه‌های حرارتی تولید برق خواهد شد. با توجه به اینکه بار اصلی تولید برق در ایران بر دوش همین نیروگاه‌های فرسوده و کم‌بازده است، کمبود سوخت یا استفاده از سوخت جایگزین مانند مازوت، توان تولید برق را کاهش داده و در نتیجه قطع برق در برخی شهرها نیز به قطع گاز افزوده خواهد شد.

مقامات مسئول طی سال‌های گذشته که کشور همواره در شش ماه نخست سال- به دلیل گرمای هوا و افزایش مصرف انرژی- با کمبود و جیره‌بندی برق، و در نیمه دوم سال با کمبود و جیره‌بندی گاز در صنایع روبرو بود، «مصرف بالای سوخت و انرژی» را علت کمبود دانسته و مردم را متهم می‌کردند. آمارها نشان می‌دهد ادعای «مصرف بالای انرژی توسط مردم» ادعایی دروغ است؛ مصرف سرانه برق ایران حدود یک‌سوم عربستان سعودی و کمتر از یک‌چهارم کویت است!

هاشم اورعی، کارشناس ارشد حوزه انرژی، به روزنامه «اعتماد» گفته: «ارزان بودن انرژی را نمی‌توان تنها عامل مصرف بالای آب، برق، گاز و بنزین در کشور دانست. بخش مهمی از مصرف بالای انرژی به ناکارآمدی تجهیزات، فناوری پایین خودروهای داخلی، ضعف زیرساخت‌های حمل‌ونقل عمومی و سیاست‌گذاری‌های نادرست دولت بازمی‌گردد.»

هاشم اورعی افزوده  است: «در کنار اصلاح مدیریت، باید درباره محل هزینه‌کرد منابع عمومی نیز شفافیت بیشتری وجود داشته باشد. اگر قرار است قیمت انرژی اصلاح شود، مردم باید بدانند درآمد حاصل از این سیاست دقیقا در چه بخش‌هایی هزینه خواهد شد؛ آیا این منابع صرف توسعه حمل‌ و نقل عمومی، بهبود خدمات بهداشتی و درمانی، نوسازی شبکه برق و گاز، کاهش اتلاف آب یا حمایت از خانوارهای کم‌درآمد می‌شود؟»

سال‌هاست صنایع نفت و برق کشور با عدم توسعه‌ و بی‌توجهی در سرمایه‌گذاری مولد روبرو بوده‌اند. این روند سبب کاهش توان تولید، هدر رفتن برق و گاز به علت فرسودگی شبکه توزیع، و تکیه بر سوخت‌ فسیلی برای تولید برق شده است.