Groźby śmierci w sieci i ostra reakcja policji. Policjant mówi o budowaniu nastroju strachu

Piotr Halicki: 15 osób zatrzymanych za groźby karalne po zamachu w Krakowie, osiem za zapowiedzi podłożenia ładunków wybuchowych i nawoływanie do popełnienia zbrodni na Marszu Niepodległości, blisko 200 osób zatrzymanych po akcjach nożowników w szkołach. Czy to okresowe wzmożenie działań policji, odruchowa reakcja na tragiczne wydarzenia czy nowy standard?

Podinsp. Andrzej Fijołek, rzecznik Komendanta Głównego Policji: To nie jest tak, że te wszystkie groźby pojawiły się nagle. Wcześniej również odnotowywaliśmy takie przypadki. Zdarza się, że ludzie w mediach społecznościowych grożą politykom, prezydentowi, premierowi i innym osobom publicznym, ale nie tylko. I wcześniej, przed tymi ostatnimi tragicznymi wydarzeniami, policja również podejmowała w tych sprawach działania.

Może nie były one łączone z konkretnymi przypadkami takich dramatycznych sytuacji, jak dzieje się to obecnie, po zamachu w Krakowie i atakach w szkołach. Tylko były to groźby nacechowane sytuacją polityczną, sporem prawnym czy bardziej ogólnymi emocjami. Reakcja na wszelkie groźby karalne to standard działania policji.

Policjant: to po prostu niepojęte

Czy jednak te bardziej zdecydowane działania policji w kwestii gróźb pojawiających się w sieci czy innej przestrzeni publicznej, to nie jest odpowiedź i wyciągnięcie wniosków z tych tragicznych wydarzeń w Krakowie czy na Mazowszu?

W tych przypadkach rzeczywiście mieliśmy do czynienia już nie tylko z groźbami, ale i sytuacjami, w których życie ludzkie było zagrożone i zakończonymi ofiarami śmiertelnymi. W jednej ze szkół doszło przecież do zabójstwa kobiety, co było wywołane naśladownictwem po tym pierwszym ataku w szkole w Ostrołęce. Na pewno wyciągamy z tego wnioski i prowadzimy takie działania, by wyeliminować takie zdarzenia.

Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo

Ten wysyp gróźb jest więc efektem tych ostatnich tragicznych wydarzeń?

Myślę, że tak. Gdyby do tego nie doszło, zapewne nie byłoby ich tak dużo. Policja zatrzymuje osoby, które gloryfikują czyn popełniony przez 24-latka w Krakowie. Trudno to ocenić, nawet tak po ludzku. Gdy słyszymy o tym, że kilka dni temu 50-latek przyjechał rowerem na Plac Matejki w Krakowie, gdzie ludzie składali kwiaty i zapalali znicze, oddając hołd ofiarom zamachu i mężczyzna ten zaczął wychwalać ten czyn, stwierdzając, że takie zdarzenie było potrzebne, to przecież nie da się tego sensownie wytłumaczyć.

• ZOBACZ RÓWNIEŻ: Akcja służb po zamachu w Krakowie. Zatrzymano pięć osób

Będzie jakiś ciąg dalszy tej sytuacji? Jakieś konsekwencje?

Jego zachowanie spotkało się ze zdecydowaną reakcją oburzonych osób tam na miejscu, więc ten mężczyzna odjechał. Ale policjanci namierzyli go, zatrzymali i dziś będzie doprowadzony do prokuratury. Takie zachowanie jest nieakceptowalne.

Powszechnie zrozumiałe są nawet komentarze dotyczące religii czy polityki, bo wywołuje to duże emocje. Ktoś ma określone poglądy, ceni wiarę, więc przy okazji jakichś sporów zdenerwuje się i popełni wpis piętnujący drugą stronę. Oczywiście, nawet jeżeli nie przygotowywał zamachu, ale była to groźba karalna, musi ponieść konsekwencje prawne. Ale chwalenie sprawcy zbrodni, już nawet nie patrząc na kodeks karny, to po prostu niepojęte.

Groził, że "zrobi to samo w Elblągu"

Czyli zawsze już będzie zdecydowana reakcja policji na takie groźby?

Dokładnie tak. Będziemy reagować w każdej sytuacji naruszenia prawa.

Od czego ta reakcja zależy? Czy jest to kwestia prawdopodobieństwa, że groźby te mogą zostać spełnione?

Kodeks mówi jasno: jeżeli groźba wypowiadana czy napisana do kogoś budzi obawę tego kogoś, że może zostać spełniona, to taka groźba niesie za sobą konsekwencje prawne i zarzuty. Jeżeli ktoś powie w żartach "bo cię zabiję" i to nie wywołuje żadnej obawy, bo adresat tych słów wie i rozumie, że to był żart — a tak się przecież zdarza — to nie podlega to karze. Ale jeżeli druga strona czuje, że ten ktoś chce zrobić jej krzywdę i składa zawiadomienie na policję, podlega to ściganiu.

Czy to znaczy, że jedne groźby traktowane są poważniej, a inne mniej poważnie?

Nie, nie ma mniej lub bardziej poważnych gróźb. Są takie, które rzeczywiście dają uzasadnienie dla ich adresata, że są realne i że mogą zostać spełnione. Pod względem prawnym musi być obawa u tej osoby, wobec której są kierowane. Ale przecież jeżeli ktoś w przestrzeni publicznej mówi, że zamachowiec zrobił dobrze i że on zrobi to samo, to my przecież nie wiemy, czy on ma jakąś broń przy sobie, czy przyjdzie tu z nią za godzinę, ale mamy poczucie, że tak się może stać. Takie groźby podlegają karze.

Czy decyzja o ściganiu osób je kierujących zależy od liczby takich gróźb? Albo od liczby ich adresatów, to znaczy, gdy na przykład ktoś grozi, że zabije wszystkich w szkole albo wysadzi w powietrze galerię handlową?

Jeżeli ktoś w mediach społecznościowych grozi wielu osobom i do tego dołącza jakieś zdjęcie — jak to było z kolei kilka dni temu w Świnoujściu, gdzie mężczyzna groził użyciem noży, które zamieścił na fotografii, a potem okazało się, że miał jeszcze szablę, pałkę teleskopową i kolejne noże — to ta obawa spełnienia czynów jest większa.

Jak to się skończyło dla tego człowieka?

W takich wypadkach docieramy do autora wpisu: ustalamy lokalizację jego urządzenia, z którego go wysłał, miejsce zamieszkania, a potem jest wejście służb. Wtedy w trakcie wykonywania czynności będziemy mieli większą pewność, na ile to było prawdopodobne, a na końcu oceni to sąd. W przypadku akurat tego człowieka sąd w Świnoujściu zastosował areszt, więc najwidoczniej przesłanki, zabezpieczone przedmioty i postawa jego samego, przekonały nie tylko prokuratora do postawienia zarzutów, ale i sąd do tego, żeby go odizolować na trzy miesiące.

Żeby mieć jednak pełną wiedzę, musimy jednak podjąć interwencję, wejść, zrobić przeszukanie, zabezpieczyć niebezpieczne przedmioty. Reagujemy na wszystkie takie doniesienia. Jeżeli ktoś widzi takie wpisy albo widział wypowiadane w przestrzeni publicznej groźby, to najważniejsze, żeby nam ten fakt zgłosić. Podobny przypadek był w Elblągu. 68-latek wszedł do urzędu, zaczął grozić pracownikom, znowu wychwalał postawę zamachowca z Krakowa i mówił, że "zrobi to samo w Elblągu". On również usłyszał zarzuty stosowania gróźb karalnych.

"Wprowadzały społeczeństwo w stan dezinformacji. Budowały strach"

Skoro mowa o publicznym urzędzie, czy to ma znaczenie, do kogo są te groźby kierowane? Nie tak dawno został zatrzymany 66-latek, który groził śmiercią i planował zamach na premiera i ministra obrony narodowej. Czy takie zgłoszenia wobec osób publicznych, szeroko pojętych, są traktowane priorytetowo?

Taki czyn jest zawarty w innym artykule kodeksu karnego. Wiadomo, ważny urząd w państwie jest chroniony, podobnie jak funkcjonariusze publiczni. Mieliśmy przecież przypadki ataków np. w służbie zdrowia. Zagrożenie skierowane do najważniejszych osób w państwie, jak premier, prezydent czy członkowie rządu, wykonujących swoją działalność na rzecz kraju i mające wpływ na jego funkcjonowanie, to już są osobne zarzuty.

To oczywiste, że mogą oni w związku ze swoją funkcją podejmować szereg decyzji niepopularnych w różnych kręgach. Ale to nie może zagrażać ich życiu. Te kilkanaście zatrzymanych w ostatnim czasie osób to nie im jednak groziły, tylko popierając czyny zamachowca, wprowadzały społeczeństwo w stan dezinformacji. Budowały strach. To sprawiało wrażenie, że mogą to być osoby, które mogą wyjść na ulicę i dokonać jakiejś masakry.

Jak sam pan wspomniał, jakaś część tych gróźb jest wykonywana "dla żartu". Jaka to jest skala? Dużo jest takich "dowcipnisiów"?

Rzeczywiście w kilku przypadkach zdarzyło się, że ktoś wypił wieczorem alkohol, zamieścił głupi wpis, ale tak naprawdę nie chciał niczego zrobić. Tłumaczył potem, że to był tylko niewinny dowcip. Trudno powiedzieć, jaka to jest skala, bo nie wszystkie przypadki są takie jasne. W niektórych sprawca odmawia też wyjaśnień.

Jakie są kary za takie "głupie żarty", ale też za te realne groźby?

To znowu zależy od zarzutów, które mogą być odmienne w różnych przypadkach. Za stosowanie stricte gróźb karalnych grozi do trzech lat więzienia. Ale na przykład ten mężczyzna ze Świnoujścia usłyszał zarzut popełnienia przestępstwa, polegającego na stworzeniu sytuacji czy też rodzaju fałszywego alarmu, mających wywołać przekonanie o istnieniu zagrożenia dla życia lub zdrowia wielu osób. I to jest już zagrożone surowszą karą — do ośmiu lat pozbawienia wolności. Natomiast za publiczne nawoływanie do zbrodni grozi do trzech lat więzienia, a za wychwalanie jej bądź jej sprawcy — do roku pozbawienia wolności.

"Nie będzie taryfy ulgowej i naszej tolerancji dla takich zachowań"

Czyli lepiej ugryźć się w język i zastanowić się trzy razy przed napisaniem w emocjach tego, co ślina na język przyniesie.

Zdecydowanie. Rodzaj stawianych zarzutów będzie zależał w każdym przypadku od przeprowadzonych czynności, które wykażą, na ile to było realne, czy były to tylko groźby czy też mamy do czynienia już z przygotowaniami do konkretnych czynów. Tak samo środki zapobiegawcze — czy będzie to tylko dozór policyjny, poręczenie majątkowe, zakaz opuszczania kraju czy też areszt tymczasowy. To z kolei zależy od sądu.

Jak pan ocenia, czy zjawisko gróźb karalnych w przestrzeni publicznej będzie jeszcze narastać?

Obserwujemy media społecznościowe i widzimy, że od lat osoby publiczne — abstrahując już od polityki — jak na przykład sportowcy, artyści, celebryci niejednokrotnie otrzymują groźby w komentarzach. I to często w sposób zupełnie nieuzasadniony albo tylko dlatego, że ktoś ma cięższy dzień albo przesadzi z używkami. Ten hejt w społeczeństwie jest niestety wszechobecny.

Ale wychwalanie sprawcy masakry niewinnych ludzi czy zapowiadanie powtórzenia tego czynu to już przekroczenie wszelkich granic. Nie będzie taryfy ulgowej i naszej tolerancji dla takich zachowań i będziemy je z całą stanowczością tępić i ścigać, zgodnie z przepisami prawa.