ماهی دو عدد نوار بهداشتی سهمیه داریم؛ وضعیت اسفناک زندان زنان قوچان
وضعیت زندان‌ها در ایران وخیم است؛ این جمله یکی از اولین جملاتی است که کنشگران حقوق‌بشر وقتی درباره زندان‌ها صحبت می‌کنند به زبان می‌آورند اما شدت و حدت وخامت در بندهای زنان، در سطح دیگری است. مسوولان حکومتی، در بندها یا زندان‌هایی که زندانیان زن در آن نگهداری می‌شوند نه تنها اصول بنیادین حقوق‌بشر، که قوانین آیین‌نامه زندان‌ها را نیز به راحتی و بدون اینکه هزینه‌ای برایشان ایجاد کند، نقض می‌کنند. این وضعیت، هرچه زندانیان گم‌نام‌تر، و محل نگهداری دورافتاده‌تر یا به‌حاشیه رانده‌شده‌تر باشد هولناک‌تر است.
«ایران‌وایر» به جزییاتی از شرایط زنان بازداشت‌شده در بند زنان زندان قوچان دست‌یافته که نشان می‌دهد زندانیان به‌ویژه، زنان بازداشت‌شده در اعتراضات دی‌ماه که در این بند نگهداری می‌شوند در سکوت خبری طیف وسیعی از رفتارهای غیرقانونی، از جمله رفتارهای غیراخلاقی زندانبان‌ها، ضرب و شتم و شکنجه توسط ماموران و مسوولان و وضعیت نامناسب محل زندگی، بهداشت و تغذیه را تجربه می‌کنند.
«تفکیک جرایم معنا ندارد. تمامی زندانیان زن فارغ از اینکه چه جرم یا اتهامی دارند با هم در یک فضا نگهداری می‌شوند. این به وضوح نقض آیین‌نامه زندان‌هاست اما کوچک‌ترین مشکل زندانیان است.»
راوی این گزارش در اعتراضات دی‌ماه بازداشت و مدتی بعد با قرار وثیقه آزاد شده است. او به «ایران‌وایر» می‌گوید: «شماری از زنان بازداشت‌شده در اعتراضات دی‌ماه در مشهد و برخی از شهرهای دیگر به بند زنان زندان قوچان فرستاده شدند. بعضی‌ها مثل من مدتی بعد با وثیقه آزاد شدند اما بعضی‌ها بعد از چند ماه دوباره احضار و به زندان برگردانده شده‌اند.»
به گفته این زندانی پیشین بند زنان زندان قوچان این بند گنجایش و ظرفیت این تعداد زندانی را ندارد: «بیشتر بچه‌های بازداشتی در اعتراضات کف‌خواب هستند. تخت کافی برای خوابیدن نیست و حتی فضای بند برای اینکه روی همان زمین هم بشود خوابید ممکن نیست. بچه‌ها مجبورند وسط کریدور و چسبیده به هم‌دیگر بخوابند.»
نبود پتو در این روزها که هوا رو به سردی گذاشته از دیگر مشکلات زنان زندانی است.
مقامات زندان تقاضای زندانیان برای داشتن پتو را نادیده می‌گیرند: «حتی غذای کافی هم به زندانیان نمی‌دهند. غذا در اغلب موارد غیر قابل خوردن است. بارها بچه‌ها بعد از خوردن وعده غذایی با مشکلات شدید گوارشی مواجه شده‌اند. زندانیان به‌خاطر همین ماجرا فقط در حد زنده ماندن غذا می‌خورند چون اگر مریض شوند دردسر نادیده گرفته شدن دارو درمان هم گریبانشان را می‌گیرند. اغلب می‌گویند تحمل گرسنگی ساده‌تر است اما مگر چقدر می‌شود بدون غذا سر کرد؟»
همین است که هست، نمی‌خورید بفرمایید بوفه
این زندانی پیشین می‌گوید غالب زندانیان زن محبوس در بند زنان زندان قوچان، توانایی مالی برای تهیه آب و غذایی که در بوفه عرضه می‌شود، ندارند: «به محض اینکه به سلامت غذا و آب اعتراض می‌شود ماموران می‌گویند همین است که هست. دست بکنید توی جیبتان و از بوفه خرید کنید. اما وسایلی که در بوفه زندان عرضه می‌شود قیمتش چندین برابر بیرون از زندان است. اغلب زندانی‌ها توان تهیه غذا را ندارند.»
مشکل آب آشامیدنی سالم هم مانند غذا جان زندانیان را به لب رسانده است: «درست است غذا فاجعه است اما می‌شود چیزی برای خوردن پیدا کرد اما آب آشامیدنی زندان مطلقا قابل استفاده نیست. بطری‌های کوچک آب معدنی در بوفه هم خیلی گران به زندانیان داده می‌شود. تا جایی که به یاد دارم بیشتر پول زندانی‌ها صرف خرید آب می‌شود.»
نوار بهداشتی؛ هر ماه فقط دو عدد
سیکل قاعدگی در زنان، اتفاقی بیولوژیک و طبیعی است. شدت، عوارض پیش و در حین و پس از آن، نوسانات خلقی ناشی از قاعدگی و دوره زمانی‌اش، بسته به هر فرد متفاوت است.
برخی از زنان با دردهای هولناک در ناحیه شکم، برخی با استخوان‌درد و تورم مفاصل و پستان‌ها و بسیاری با فراز و فرود خلق و خو این دوره را می‌گذرانند.
مواد مصرفی بهداشتی برای زنان در این دوره متفاوت است اما دستکم زنان باید به اندازه کافی و متناسب با شدت خونریزی، به نوار بهداشتی متناسب با شدت درد به مسکن دسترسی داشته باشند.
در زندان قوچان اما زنان زندانی که غالبا جوان هستند نه به آب بهداشتی، نه به مسکن، نه به لباس زیر کافی و مناسب و نه به نوار بهداشتی کافی دسترسی دارند.
زندانی پیشین بند زنان زندان قوچان می‌گوید مسوولان زندان بدون توجه به تفاوت‌های دوران قاعدگی در زنان هر ماه تنها دو عدد نوار بهداشتی در اختیار هر یک قرار می‌دهد: «بهداری هم به دلیل نبود دارو مسکن به زندانی‌ها نمی‌دهد. بسیاری از زندانیان زن در دوره پریود مجبورند از پارچه‌های نامناسب، لباس‌های کهنه و کاغذ و روزنامه به‌جای نوار بهداشتی استفاده کنند. برخی از آن‌ها یک لباس زیر را در تمام مدت دوره قاعدگی به تن دارند و به بیماری‌های عفونی و قارچ مبتلا هستند.»
این زندانی پیشین می‌گوید بهداری زندان اساسا هیچ زندانی زن بیماری را نمی‌پذیرد و فقط کسانی که مشکل حاد قلبی دارند در صورت تقاضا به بهداری منتقل می‌شوند: «بقیه باید بسوزند و بسازند.»
در بند زنان زندان قوچان تلفن اغلب روزها قطع است و تنها برای ساعاتی کوتاه وصل می‌شود. ازدحام جمعیت زندانی و کمبود تلفن‌ها موجب می‌شود زندانی‌ها روزها نتوانند با خانه تماس بگیرند: «اگر موفق به تماس گرفتن بشوند هم وقتی برای صحبت ندارند حداکثر یک تا دو دقیقه. اگر زندانی تماس بگیرد و کسی جواب ندهد باید برود انتهای صف و بعد ممکن است دوباره امکان تماس برایش فراهم نشود.»
وضعیت ملاقات زندانیان هم بهتر از آنچه درباره تماس تلفنی گفته شد نیست. به گفته زندانی پیشین زندان قوچان، ملاقات زندانیان زن هر هفته به دستور رییس زندان برنامه‌ریزی می‌شود: «اگر رییس زندان دلش بخواهد بدون هیچ دلیل موجهی، به‌دلایل شخصی می‌تواند زندانی را از ملاقات محروم کند. رییس بند زنان زندان قوچان بازداشتی‌ها را به کار روزمره اجباری مثل تمیز کردن انواع گل‌های زعفران و ساختن قاب عکس‌های چوبی مجبور می‌کند. مخالفت زندانی با مشارکت در این فعالیت‌ها به‌راحتی می‌تواند زندانی را از ملاقات محروم و حق تماس تلفنی او را سلب کند.»
از تعداد زنان زندانی در زندان قوچان آمار دقیقی وجود ندارد اما زندانی پیشین این زندان که با ایران‌وایر گفت‌وگو کرده است، می‌گوید در زمان حضور او در این زندان بیش از ۹۴ زن که در جریان اعتراضات دی‌ماه بازداشت شده بودند در این بند نگهداری می شدند.
به گفته او یکی از بازداشت‌شده‌ها را در شب مراسم ازدواجش بازداشت و به بند زنان زندان قوچان منتقل کرده‌اند.
این در حالی است که گزارش‌های حقوق بشری تنها نام «نجمه نیکویی»، «فرزانه رمضانی» و «رویا عبدی‌نژاد» را به‌عنوان زنان محبوس در این زندان‌ها منتشر کرده‌اند و از هویت، اتهامات و وضعیت پرونده و دادگاه‌های دیگر معترضان منتقل شده به این زندان اطلاعی در دست نیست.
علاوه بر آن ۱۴۰ زن زندانی با جرایم عادی در این زندان در حال گذراندن دوران محکومیت خود هستند. برخی از آن‌ها مادر هستند و کودکانشان هم در همین شرایط دشوار در بند نگهداری می‌شوند. در بندی که آب و غذا به قدر کافی نیست و جایی برای کودکی کردن وجود ندارد.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.