Japanse ambassadeur voor het eerst bij herdenking Birma-Siam-spoorlijn in Arnhem

In Arnhem is de 59e herdenking van de Birma-Siam-spoorweg en de Pakan Baroe-spoorweg gehouden. Dat gebeurde bij het monument op landgoed Bronbeek. Voor het eerst was bij de herdenking de Japanse ambassadeur aanwezig.

De spoorlijnen door de jungle werden tijdens de Tweede Wereldoorlog, onder Japanse bezetting, aangelegd door krijgsgevangenen en dwangarbeiders uit heel Zuidoost-Azië. Tienduizenden mensen stierven tijdens de aanleg door honger, uitputting, ziekte en mishandeling. Onder hen waren zeker 3000 Nederlanders.

Namens de Japanse ambassade in Nederland legde ambassadeur Michii Rokuichiro vandaag een krans bij het monument voor de slachtoffers. Zijn aanwezigheid ligt gevoelig; bij andere Indië-herdenkingen is hij niet welkom. De organisatie achter de herdenking besloot hem na al die jaren uit te nodigen. Dat gebeurde na gesprekken met de eigen achterban.

Beelden van de herdenking met de kranslegging door de Japanse ambassadeur:

"Niets kan het leed dat is aangedaan en het verdriet dat de eerste en volgende generaties met zich meedragen, wegnemen. We merken echter ook dat er binnen de gemeenschappen behoefte is aan verzoening en dialoog, zeker in een tijd waarin vrijheid geen vanzelfsprekendheid is", schrijft het bestuur in een verklaring op de eigen website.

De organisatie beschouwt de aanwezigheid van de ambassadeur "als een teken van erkenning en een betekenisvolle stap in het gesprek over een gedeelde geschiedenis". "Gelukkig was onze achterban het daar wel mee eens", zegt voorzitter Wouter Neuhaus, al benadrukt hij dat niet iedereen gelukkig is met de uitnodiging.

"Voor mij persoonlijk kan het wel. Maar ik kan mij voorstellen dat veel mensen toch even moeten slikken", reageert aanwezige Emmy Janssens van de Stichting Japanse Ereschulden. De stichting demonstreert maandelijks bij de Japanse ambassade in Den Haag en wil dat Japan het leed erkent dat werd aangericht met de bezetting van voormalig Nederlands-Indië.

Toekomst

Eregast bij de herdenking was de 102-jarige Ed van de Logt. Hij is de laatste nog levende Nederlander die gedwongen werkte aan de spoorlijn tussen Thailand en Birma, het huidige Myanmar. Ook hij legde een krans tijdens de herdenking.

Hij is positief over de komst van de Japanse ambassadeur. "Mieters natuurlijk, dat ze hier durven komen. Voor de geschiedenis is dat heel goed. Omdat er verzoening is tussen twee landen."

Toch is het nog te vroeg voor de aanwezigheid van de ambassadeur bij de Nationale Herdenking 15 augustus 1945 in Den Haag, zegt Neuhaus. Hij sluit het niet uit voor de toekomst. De voorzitter van de Nationale Herdenking, Paul Doop, riep onlangs in NRC(opent in nieuw venster) op tot verzoening met Japan.

Hij deed dat na een gesprek met de Japanse keizer Naruhito, die afgelopen juni in Nederland was. "Verzoening is nodig als we samen de verantwoordelijkheid voor de toekomst willen nemen", zei Doop.