Grzyb gigant. Odkryto nowy gatunek

Jak zbierać grzyby, aby uniknąć zatrucia

Źródło wideo: TVN24

Źródło zdj. gł.: Frontiers in Fungal Biology (2026)

Dianjunus rex, bo taką łacińską nazwę otrzymał nowy gatunek grzyba, rośnie w głębi lasów prowincji Junnan w Chinach. Wytwarza pionowe owocniki, które osiągają do 50 centymetrów wysokości oraz masę do 2,2 kilograma. To największe znane owocniki w obrębie typu workowców (Ascomycota). Naukowcy opisali swoje odkrycie w czasopiśmie "Frontiers in Fungal Biology"

- Ten niezwykły gatunek reprezentuje nową rodzinę grzybów, Dianjunaceae, stanowiąc unikalne źródło wiedzy na temat ewolucji ekstremalnych form budowy grzybów. To znalezisko pokazuje, jak wiele pozostaje jeszcze do odkrycia w kwestii różnorodności biologicznej grzybów w lasach Azji Wschodniej - powiedziała dr Indunil C. Senanayake, profesor nadzwyczajna w Banku Zasobów Genowych Dzikich Gatunków przy Instytucie Botaniki w Kunmingu w Chinach, główna autorka nowego badania.

Gigantyczny przedstawiciel nowej rodziny grzybów

Naukowcy odkryli Dianjunus rex podczas badań terenowych prowadzonych w lasach iglastych klimatu umiarkowanego w pobliżu miejscowości Damaidi i Yipinglang oraz w tropikalnym lesie deszczowym koło Nanbangu. Natrafili na duże, białawe owocniki - tak zwane podkładki, nazywane także stromatami - które zidentyfikowali jako należące do nieznanego gatunku workowca. Wyrastały one ze zdrewniałych korzeni dębu korkowego (Quercus variabilis).

Workowce to największa grupa grzybów, licząca ponad 64 tysiące gatunków. Nie wytwarzają one typowych owocników kapeluszowych - zamiast tego uwalniają zarodniki z drobnych struktur przypominających woreczki, które znajdują się wewnątrz lub na powierzchni ich owocników.

Naukowcy zebrali owocniki i zdeponowali okazy referencyjne w zbiorach Instytutu Botaniki w Kunmingu. Hodowali zarodniki na pożywkach, aby zbadać morfologię grzyba, a także zsekwencjonowali jego genom, w tym zestaw genów kodujących białka.

Wyniki analiz genetycznych, potwierdzone badaniami morfologicznymi, wykazały, że grzyb ten reprezentuje nowy gatunek, nowy rodzaj, a nawet nową rodzinę (Dianjunaceae) w obrębie rzędu Xylariales. Autorzy nadali mu nazwę Dianjunus rex, nawiązującą do jego imponujących rozmiarów oraz starożytnego królestwa Dian. Najbliższym znanym krewnym "D-reksa" jest raczej nieopozorny Graphostroma platystoma, występujący na martwym drewnie drzew liściastych na całej półkuli północnej i stanowiący odrębną rodzinę Graphostromataceae.

Grzyby z rzędu Xylariales są znane z wytwarzania enzymów oraz innych substancji zdolnych do rozkładu złożonych cząsteczek roślinnych. Enzymy te mogą również pomagać "D-reksowi" w trawieniu martwego drewna.

>>> CZYTAJ TEŻ: Poszedł na grzyby, wrócił z rzymskim skarbem

Pojawiły się tuż po wielkim wymieraniu dinozaurów

Dzięki analizie DNA nowego gatunku metodą zegara molekularnego oraz porównaniu go z genomami setek grzybów o znanym wieku ewolucyjnym autorzy oszacowali, że rodzina Dianjunaceae wykształciła się około 65 milionów lat temu. To zaledwie milion lat po wielkim wymieraniu na granicy kredy i paleogenu, które doprowadziło do zagłady dinozaurów oraz niezliczonych innych gatunków zwierząt i roślin.

- Ten moment w czasie rodzi intrygującą hipotezę. Po wielkim wymieraniu lasy przeszły gwałtowne zmiany, w tym nagłe pojawienie się ogromnych ilości martwej materii roślinnej. Dla grzybów rozkładających drewno takie zaburzenia środowiskowe mogły stworzyć nowe możliwości - powiedziała Senanayake.

Dotychczasowi rekordziści wśród workowców mierzyli od 20 do 30 cm wysokości. Dlaczego "D-rex" jest tak duży? - Owocnik górujący nad otaczającą roślinnością i ściółką może zapewniać skuteczniejsze rozprzestrzenianie się zarodników przez wiatr w gęstych lasach. Tak duża struktura wymaga jednak znacznych nakładów energii, co sugeruje, że strategia ta wyewoluowała prawdopodobnie tylko tam, gdzie korzyści ekologiczne przeważały nad kosztami - postawiła hipotezę Senanayake.

Naukowcy przewidują, że w subtropikalnych rejonach Chin czekają na odkrycie kolejne gatunki grzybów. - Region ten łączy w sobie wyjątkową różnorodność siedlisk, stabilność klimatyczną oraz złożone interakcje biotyczne, które sprzyjają różnicowaniu się grzybów. Historycznie jednak różnorodność grzybów w tych ekosystemach była niedoszacowana ze względu na trudności logistyczne związane z pobieraniem próbek w terenie, sezonowy i skryty charakter wytwarzania owocników oraz nacisk na grzyby o znaczeniu gospodarczym - podkreśliła Senanayake.