Eerste verbod lijkt te werken: minder mensen met te veel chemicaliën in bloed

Bijna driekwart van de Nederlanders heeft te veel chemische stoffen (pfas) in het bloed. Dat gold eerder voor bijna iedereen. Dat lijkt voorzichtig goed nieuws, al hebben nog altijd veel mensen te hoge pfas-waarden in het bloed.

Vorig jaar had 71 procent van de mensen te veel pfas in het bloed, blijkt dinsdag uit onderzoek van het RIVM. Het onderzocht bloed dat overbleef bij bloedbank Sanquin van bijna duizend bloeddonoren.

Hoewel nog altijd bijna driekwart meer pfas in het bloed heeft dan volgens de norm van het RIVM is toegestaan, is de conclusie van het RIVM voorzichtig positief. Het aantal mensen met te veel pfas in het bloed daalt namelijk.

Pfas is een verzamelnaam voor allerlei chemische stoffen. Ze zijn water-, vet- en vuilafstotend en daarom handig voor allerlei producten, maar breken nauwelijks af en stapelen zich daardoor op in het lichaam en in het milieu.

Vanwege gezondheidsrisico's zijn sommige pfas al verboden, zoals pfos, pfoa en pfhxs. Volgens Joke Herremans, pfas-coördinator van het RIVM, is de daling van het aantal mensen met te veel van de chemische stoffen in het bloed toe te schrijven aan die verboden. "Het gebruik van die stoffen neemt af en we zien dat een verbod werkt."

Meer pfas in bloed rond Westerschelde en Chemours

Het RIVM richtte zich in het onderzoek op de omgevingen rond de Westerschelde en Dordrecht, waar de fabriek Chemours is gevestigd. Van die regio's is bekend dat inwoners al langer worden blootgesteld aan te veel pfas.

In Zeeuws-Vlaanderen, ten zuiden van de Westerschelde, werden verhoogde hoeveelheden van zeven pfas-soorten in het bloed gevonden. De waarden van sommige soorten pfas waren tot zeven keer hoger dan in de rest van Nederland. Ten noorden van de Westerschelde waren de waarden van sommige pfas-soorten twee keer zo hoog als in de rest van het land. Ook rond Chemours waren de pfas-waarden licht verhoogd.

De verhoogde waarden betekenen volgens het RIVM niet dat de situatie alarmerend is. Tegelijkertijd wil het instituut ook niet doen alsof er niks aan de hand is. "De waarden in Zeeuws-Vlaanderen zijn niet superhoog, maar wel hoger dan in de rest van Nederland", zegt Herremans.

Ter vergelijking: toen het RIVM vorig jaar constateerde dat bijna alle Nederlanders te veel pfas in het bloed hadden, gebeurde dat op basis van bloed dat in 2016 en 2017 was onderzocht. De waarden in Zeeuws-Vlaanderen zijn even hoog als de waarden die toen in heel Nederland werden gevonden.

Niet direct ernstig ziek van te veel pfas in bloed

Te veel pfas in het bloed is natuurlijk niet gezond. Toch worden mensen daar niet direct ernstig ziek van. In eerste instantie zou het kunnen dat vaccinaties minder goed werken. "Maar dat hangt ook af van erfelijkheid, de leefomstandigheden en de verdere gezondheid van de persoon", legt Herremans uit. Pas bij veel hogere pfas-waarden kunnen er bijvoorbeeld leverproblemen ontstaan.

Wel blijft het RIVM erop hameren dat het belangrijk is dat er een pfas-verbod komt in de Europese Unie. Daar wordt aan gewerkt, maar dat duurt lang en gaat vermoedelijk ook niet voor alle pfas gelden. Daar lees je meer over in onderstaand artikel.

Job schrijft veel over de natuur, boeren en de stikstofcrisis. Ook maakte hij de podcast Verscheurd door de wolf. Mail je tips of vragen.