Bzdury, prawdy i półprawdy, czyli wszystko, co chciałbyś wiedzieć o dostępie do broni, a nie masz kogo zapytać

24-letni sprawca zamachu w Krakowie miał pozwolenie na broń do celów sportowych i był związany z klubem strzeleckim. Szybko pojawiły się pytania o to, jak zdobył uprawnienia, jakie badania musiał przejść i skąd pochodziła broń, której użył podczas ataku. Śledczy wciąż badają te okoliczności. Co wiemy o dostępie sprawcy do broni, jak w Polsce zdobywa się pozwolenie i gdzie kończą się fakty, a zaczynają spekulacje? Wyjaśniamy.

W tym tekście przeczytasz:

• Kto może mieć broń palną
• Sport, kolekcja i myśliwi, czyli jakie są pozwolenia
• Pozwolenie na broń krok po kroku
• Co można kupić, mając pozwolenie?
• Czy ktoś to monitoruje?
• Broń na dowód, czyli kilka pytań do ustawodawcy
• Polska najbardziej rozbrojonym krajem w Europie?
• Im więcej broni, tym mniej bezpiecznie?
• Za granicą jest więcej broni, a nie ma strzelanin
• Złego człowieka z bronią może powstrzymać tylko dobry człowiek z bronią?
• Nauka strzelania jest bez sensu, bo współczesna wojna to tylko drony, rakiety i pociski manewrujące?
• Jak się bada kandydatów do broni i czy badania się powtarzają?
• Czy cykliczne badania zapobiegną tragediom?
• Czy istnieje procedura odebrania pozwolenia na broń?

Pozwolenia na posiadanie broni wydaje w Polsce policja. Co do zasady, tylko mając pozwolenie można legalnie kupić broń palną. O wyjątkach napiszemy poniżej, na początek skupimy się na najbardziej popularnych przypadkach.

WIDEO

Była w Krakowie podczas ataku. Turystka ze Szwecji o przerażeniu

Kto może mieć broń palną?

Osoba starająca się o pozwolenie musi mieć co najmniej 21 lat. Wyjątek dotyczy broni sportowej lub myśliwskiej – na wniosek szkoły, Polskiego Związku Łowieckiego (PZŁ) albo organizacji sportowej pozwolenie może być wyjątkowo wydane osobie od 18 lat.

Kandydat nie może być karany za żadne przestępstwo umyślne – karne ani skarbowe – ani też za nieumyślne przeciwko życiu lub zdrowiu lub bezpieczeństwu w komunikacji, jeśli zostało popełnione w stanie nietrzeźwości.

Dodatkowo nie może być uzależniony od alkoholu lub narkotyków, musi przejść testy psychologiczne, zostać pozytywnie zweryfikowany przez dzielnicowego. Przed otrzymaniem pozwolenia trzeba też zdać egzamin teoretyczny z obowiązujących przepisów i praktyczny, kompetencyjny z bezpiecznego posługiwania się bronią.

Co ciekawe, by dostać w Polsce pozwolenie na broń, nie trzeba mieć polskiego obywatelstwa. Wystarczy stałe miejsce zamieszkania na terenie naszego kraju.

Sport, kolekcja i myśliwi, czyli jakie są pozwolenia?

W Polsce istnieje osiem rodzajów pozwoleń na broń: m.in. do ochrony osobistej, do ochrony osób i mienia, do celów łowieckich, sportowych, kolekcjonerskich czy szkoleniowych. I warunki ich uzyskania są różne.

Pozwolenie do ochrony osobistej dostają wyłącznie osoby, które są w stanie udokumentować stałe, realne, ponadprzeciętne zagrożenie życia, zdrowia lub mienia. Wszystkie te przesłanki muszą występować łącznie – nie wystarczy, że ktoś raz nam groził albo mamy poczucie zagrożenia z jakiegokolwiek powodu. W praktyce policja bardzo rzadko wydaje więc zgodę, bo tego typu pozwolenie uprawnia do noszenia załadowanej broni w miejscach publicznych.

Co z innymi rodzajami pozwolenia? W każdym przypadku trzeba wykazać "ważną przyczynę" ubiegania się o nie – do celów sportowych będzie to przynależność do klubu sportowego, do celów łowieckich przynależność do PZŁ, a w przypadku pozwolenia kolekcjonerskiego członkostwo w stowarzyszeniu o charakterze kolekcjonerskim.

Z pozwoleniem sportowym co do zasady można broń nosić po ulicy nawet załadowaną (są jednak wyjątki: np. w środkach transportu zbiorowego). Posiadacze pozwolenia kolekcjonerskiego czy łowieckiego nie mogą nosić broni załadowanej – a więc takiej, która ma wpięty magazynek z nabojami.

Zostać członkiem stowarzyszenia czy klubu jest łatwo. Na ogół wystarczy się zapisać i zapłacić składkę.

Pozwolenie na broń krok po kroku

Każde z pozwoleń ma inną procedurę; skupimy się więc na najpopularniejszych – pozwoleniu do celów sportowych i do celów kolekcjonerskich.

W przypadku "sportu": najpierw trzeba zapisać się do klubu strzeleckiego. Można być członkiem takiego i nigdy nie wystąpić o pozwolenie, korzystając tylko z broni klubowej. Jeśli chce się mieć własną – ustawić "pod siebie" spust, sprężyny, przerywacze etc. – trzeba dostać pozwolenie. Po miesiącu od zarejestrowania w klubie można zapisać się na kurs na patent strzelecki Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego (PZSS).

Kursy wyglądają różnie, ale finał zawsze jest ten sam – egzamin na patent. Zaczyna się od badania lekarskiego i zaświadczenia o braku przeciwwskazań do uprawiania sportu. Potem jest egzamin teoretyczny ze znajomości przepisów karnych oraz wewnętrznych (sportowych) PZSS. Po teorii jest praktyka: egzamin z bezpiecznego i celnego posługiwania się bronią na każdy z rodzajów broni osobno: pistolet, karabin, strzelba. Można wystąpić o wszystkie, można tylko np. pistolet albo tylko strzelbę – później będzie to determinowało, jaki rodzaj broni wolno kupić.

Po uzyskaniu patentu należy uzyskać licencję zawodniczą od PZSS i zebrać komplet badań psychologicznych. Te trwają zwykle ok. 2-3 godziny i podzielone są na trzy etapy: testy psychometryczne (np. inteligencji), testy osobowości oraz wywiad, czyli rozmowa z psychologiem.

Po dopełnieniu tych formalności składa się wniosek do właściwego komendanta policji. Dzielnicowy robi wywiad środowiskowy wśród sąsiadów na temat kandydata. Po kilku lub kilkunastu tygodniach zapada decyzja: o wydaniu pozwolenia albo o odmowie. Po pozytywnej decyzji, aby utrzymać licencję i patent, co roku trzeba wystartować w określonej liczbie zawodów PZSS. Brak startu oznacza utratę licencji, a co za tym idzie pozwolenia, i obowiązek sprzedania posiadanej broni.

W przypadku pozwolenia do celów kolekcjonerskich procedura wygląda bardzo podobnie, tylko że sam egzamin – zarówno praktyczny, jak i teoretyczny – zdaje się nie przed komisją z PZSS, a przed funkcjonariuszami na strzelnicy policyjnej. W przeciwieństwie do pozwolenia do celów sportowych nie trzeba startować w żadnych zawodach.

Tu jeszcze ważne zastrzeżenie: o ile w przypadku pozwoleń na broń wydanych do celów ochrony osobistej badania psychologiczne trzeba powtarzać co pięć lat, o tyle w przypadku pozwoleń do celów myśliwskich, kolekcjonerskich czy sportowych przechodzi się je tylko raz – przed wydaniem pozwolenia. Później posiadacze nie są już badani.

Co można kupić, mając pozwolenie?

Pozwolenie do ochrony osobistej pozwala kupić jedynie pistolet albo rewolwer. Na pozwolenie do celów sportowych albo kolekcjonerskich w zasadzie można kupić każdą broń przeznaczoną na rynek cywilny do kalibru 12 mm.

Co oznacza "na rynek cywilny"? To broń, która albo fabrycznie, albo wskutek ingerencji rusznikarza została pozbawiona możliwości strzelania tzw. serią, czyli nie jest bronią samoczynną. Można kupić zarówno karabinki z rodziny AK (potocznie zwane Kałasznikowami), jak i znane z filmów o wojnie w Wietnamie amerykańskie M16. Jedyny warunek – nie mogą strzelać ogniem ciągłym.

Można też do tych karabinków, karabinów czy pistoletów legalnie kupować tłumiki, magazynki, lunety czy kolimatory (celowniki).

Czy ktoś to monitoruje?

Tak. Sprzedawca – zarówno koncesjonowany sklep, jak i osoba prywatna – ma obowiązek powiadomić policję o fakcie sprzedaży broni. Taki sam obowiązek ma kupujący. Takie podwójne zabezpieczanie, żeby informacja na pewno dotarła. Niepowiadomienie o transakcji może skończyć się utratą pozwolenia, koncesji, karą administracyjną, grzywną lub aresztem albo kombinacją kilku tych kar.

Właściciele i uprawnieni pracownicy sklepów z bronią mają obowiązek rejestrowania każdej transakcji w Systemie Rejestracji Broni (SRB). To centralna baza danych online, która pozwala uprawnionym służbom na natychmiastowy dostęp do informacji na temat każdej sztuki broni w Polsce.

Broń na dowód, czyli kilka pytań do ustawodawcy

Według obowiązującego prawa w Polsce można jednak także kupić broń palną bez pozwolenia. Warunek: broń jest rozdzielnego ładowania i została wytworzona przed rokiem 1885 lub jest jej współczesną repliką.

Pod tą skomplikowaną definicją kryje się tzw. broń czarnoprochowa, w której elementy potrzebne do oddania strzału (pocisk, proch etc.) nie są połączone w jeden gotowy nabój, ale trzeba je załadować osobno. Najpopularniejsze są rewolwery – Colty, Remingtony, generalnie to, co widzimy na filmach o Dzikim Zachodzie, gdy akcja rozgrywa się w połowie XIX w.

Taka regulacja nie przestaje budzić kontrowersji.

Rewolwery czarnoprochowe można bowiem przygotować do oddania nawet sześciu strzałów, jeden po drugim. Tyle mieści się w ich bębenku, czyli "magazynku".

Kaliber broni czarnoprochowej waha się od ok. 8 mm do nawet 14,7 mm. Pociski wystrzelone z takich rewolwerów potrafią osiągać prędkość porównywalną z nowoczesnymi pistoletami, a obrażenia bywają nawet większe.

Taką broń w Polsce wciąż można legalnie kupić przez Internet, bez żadnego pozwolenia. Wystarczy potwierdzić ukończenie 18 lat. Nie trzeba też zakupu zgłaszać policji.

Teoretycznie zabezpieczeniem na rynku broni czarnoprochowej miało być to, że bez rejestracji i uzyskania Europejskiej Karty Broni nie da się kupić do niej prochu, a więc i nie będzie można z niej strzelić. Praktyka zweryfikowała ten zamysł: w innych krajach europejskich obowiązku rejestracji przy kupnie prochu nie ma, tajemnicą poliszynela jest więc, że Polacy jeżdżą po niego za granicę.

A że problem nie jest wydumany, wskazują przykłady nawet z ostatnich miesięcy: we wrześniu w okolicach Bukowna po sprzeczce 52-latek zastrzelił jednego mężczyznę, drugiego ranił. Miesiąc wcześniej w Swarzędzu Remigiusz Z. zastrzelił byłą partnerkę. W maju 2025 r. we Wrocławiu mężczyzna zastrzelił partnerkę, a później siebie; w Skale w 2024 r. mężczyzna postrzelił wujka, zabił sąsiada i popełnił samobójstwo, a rok wcześniej, w grudniu 2023 r., we Wrocławiu zabito dwóch policjantów. Wszystko z broni czarnoprochowej.

Polska najbardziej rozbrojonym krajem w Europie?

To półprawda. A w zasadzie zgadywanka.

Liczby, z których ma wypływać ten wniosek, istnieją, ale nie przesądzają o tak postawionej ocenie. Źródłem, które jest zwykle wskazywane, jest raport Small Arms Survey (SAS) z czerwca 2018 r. z danymi za rok 2017.

Szacuje on, że Polacy mieli wtedy 968 tys. sztuk broni cywilnej. To ok. 2,5 sztuki na 100 mieszkańców. Dla porównania według raportu w Niemczech było 19,6 sztuk broni na 100 mieszkańców, w Szwecji ponad 23 sztuki, a w Austrii blisko 30. Na tym tle nasz wynik sytuował Polskę na przedostatnim miejscu w Europie, tuż nad Watykanem.

Co ważne, wg raportu wskazana liczba obejmowała zarówno legalną broń, jak i tę na czarnym rynku. Trzeba pamiętać jednak, że liczba nielegalnych sztuk to czysta spekulacja. Aaron Karp, autor raportu, wyjaśnił też Demagogowi w 2018 r., że liczba 380 tys. sztuk broni, jaką przyjął za legalną, w Polsce to dane z... 2014 r. Zgadza się to z danymi policji: na koniec 2014 r. było w Polsce legalnie zarejestrowanych 381 588 sztuk broni. Dane w raporcie "za 2017 r." były więc sprzed 3 lat. W 2017 r. tylko legalnej broni było w Polsce już o ponad 80 tys. więcej – 463 768. Ostatnie dane na koniec 2025 r. podają już 1 037 778 sztuk.

Porównanie z innymi krajami też ma słabe punkty, bo rejestry nie liczą tego samego. W Czechach, Szwecji i Austrii, podobnie jak w Niemczech, do rejestru trafiają także istotne części broni jako osobne pozycje. Dwie lufy, które same nie są w stanie wystrzelić żadnego pocisku, są więc liczone jako "pełnowartościowe" dwie sztuki.

W USA rejestru nie ma wcale, a szwajcarskie rejestry kantonalne obejmują tylko broń nabytą po 2008 r. Tam SAS musiał więc szacować większość danych.

Jest jeszcze broń czarnoprochowa. W Polsce – jak już wyjaśniliśmy – nie wymaga ona pozwolenia ani rejestracji, więc nie ma jej w żadnym rejestrze. Według różnych szacunków może jej być kolejne pół miliona sztuk.

Wszystkie te argumenty nie oznaczają, że Polska jest lub że nie jest wyjątkowo rozbrojona. Oznaczają tylko tyle, że nie ma miarodajnego, porównywalnego źródła, które mogłoby o tym rozstrzygnąć.

Im więcej broni, tym mniej bezpiecznie?

Nie. Statystyki nie potwierdzają tej tezy.

Policja liczy przestępstwa, w których użyto broni palnej. W 2016 r. było ich w Polsce 996. W 2023 r. – 603. To spadek o blisko 40 proc. W tym samym czasie liczba zarejestrowanych sztuk broni wzrosła z 424 tys. do 843 tys.

Ujmując to prościej: broni przybyło dwukrotnie, a przestępstw z jej użyciem ubyło o ponad jedną trzecią.

A te najcięższe? Zabójstw i usiłowań zabójstwa z użyciem broni palnej policja stwierdziła w 2016 r. 15, a w 2023 r. – 21. Pomiędzy tymi latami liczba skakała od 12 do 27 rocznie, bez wyraźnego kierunku. Przestępstw rozbójniczych z bronią palną dekadę temu odnotowano 140, zostało ich 39 w 2023 r.

Co ważne – policyjna statystyka nie rozróżnia broni legalnej i nielegalnej. Nie wiadomo więc, ile z tych 603 przestępstw w 2023 r. popełnili posiadacze pozwoleń, a ile ludzie, którzy broń mieli z czarnego rynku lub czarnoprochową – jak strzelcy z Bukowna, Swarzędza, Wrocławia i wielu innych miejscowości.

Wiedząc więc już, czego nie wiemy, dodajmy dla porządku, że policyjne statystyki nie dowodzą również tezy odwrotnej: że im więcej broni, tym bezpieczniej.

Co nie jest bez znaczenia, policyjna tabela kończy się na 2023 r. Od tego czasu w Polsce przybyło blisko 200 tys. sztuk broni. Danych o przestępstwach za 2024 i 2025 r. policja jeszcze nie opublikowała.

Za granicą jest więcej broni, a nie ma strzelanin?

To nieprawda. Są. I w większości strzelano z broni posiadanej legalnie.

Finlandia. W listopadzie 2007 r. uczeń liceum w Jokeli zabił z pistoletu osiem osób i siebie. We wrześniu 2008 r. student szkoły w Kauhajoki zastrzelił dziesięć osób. Obaj mieli pozwolenia na broń. W kwietniu 2024 r. w Vantaa strzelał dwunastolatek z pistoletu zarejestrowanego na krewnego. Jedno dziecko zginęło, dwoje zostało rannych.

Czechy. Tylko w ostatnich latach doszło do kilku zamachów z użyciem broni palnej. Petřvald w 2009 r. (cztery ofiary), restauracja w Uherskim Brodzie w 2015 r. (osiem), szpital w Ostrawie w 2019 r. (siedem) i Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Karola w grudniu 2023 r. W Pradze student zabił 14 osób. Broń miał legalnie, tak jak sprawca z Uherskiego Brodu.

Niemcy. Erfurt, 2002 r. – 16 zabitych. Winnenden, 2009 r. – 15. Monachium, 2016 r. – dziewięciu. Hanau, 2020 r. – dziewięć osób i matka sprawcy. Hamburg, 2023 r. – sześć osób i nienarodzone dziecko. W Erfurcie, Winnenden, Hanau i Hamburgu użyto legalnie nabytej broni sportowej. To tylko najgłośniejsze sprawy. Niemiecka policja zarejestrowała w 2024 r. 4775 przestępstw, w których strzelano z broni palnej.

Austria. W listopadzie 2020 r. zamachowiec zabił w centrum Wiednia cztery osoby – z kopii kałasznikowa kupionej na czarnym rynku. W czerwcu 2025 r. 21-latek zastrzelił w szkole w Grazu dziewięcioro uczniów i nauczycielkę. Pistolet i strzelbę miał legalnie.

Szwecja. 4 lutego 2025 r. w Örebro napastnik zamordował w szkole dla dorosłych dziesięć osób i odebrał sobie życie. Miał pozwolenie na broń.

Szwecja jest też jedynym z tych krajów, w którym policja co miesiąc publikuje licznik strzelanin. Prowadzi go od listopada 2016 r. na polecenie rządu. W 2022 r. – 391 strzelanin. W 2023 r. – 368 i 54 zabitych. W 2025 r. – 158 strzelanin i 43 zabitych.

Norwegia. 22 lipca 2011 r. Anders Breivik zdetonował samochód-pułapkę przed budynkami rządowymi w Oslo, zabijając osiem osób, a potem popłynął na wyspę Utøya, gdzie przez ponad godzinę strzelał do uczestników obozu młodzieżówki Partii Pracy. Zabił tam 69 osób. Razem 77 ofiar. Broń miał legalnie. Na półautomatyczny karabinek Ruger Mini-14 dostał pozwolenie jako myśliwy, na Glocka – jako strzelec sportowy. Żeby zdobyć pozwolenie na pistolet, musiał wykazać, że regularnie trenuje w klubie strzeleckim.

Finlandia po Jokeli i Kauhajoki podniosła wiek uprawniający do posiadania broni. Niemcy zaostrzały prawo po Erfurcie i po Winnenden. Czechy przyjęły nową ustawę o broni, która weszła w życie z początkiem 2026 r. Austriacki minister spraw wewnętrznych zażądał zmian w ustawie trzy dni po Grazu. W Norwegii 1 czerwca 2021 r. wszedł zakaz kupowania półautomatycznych karabinów "o największej sile ognia", a zakaz ich posiadania dopiero 1 czerwca 2024 r. Większość myśliwych zachowała swoje karabiny półautomatyczne.

Na tym tle w Polsce przestępstwa z użyciem legalnej, rejestrowanej broni palnej to margines.

Złego człowieka z bronią może powstrzymać tylko dobry człowiek z bronią

To hasło, za którym kryje się przekonanie, że jeśli wielu cywili będzie miało broń i będzie wiedziało, jak jej użyć, to sami powstrzymają napastnika, jeszcze zanim przyjedzie policja. A zatem i ofiar ewentualnego zamachu będzie mniej.

Za tym przekonaniem nie stoją jednak żadne dowody. A nawet więcej – dowody wskazują coś dokładnie przeciwnego.

Amerykański ośrodek ALERT (Advanced Law Enforcement Rapid Training Center) przy Uniwersytecie Stanowym w Teksasie, współpracując z FBI, zbiera najpełniejsze dane dotyczące strzelanin w USA, do jakich możemy się odnieść. Analitycy liczą ataki, w których sprawca zabijał lub próbował zabić ludzi w miejscu publicznym. Pomijają strzelaniny domowe i porachunki gangów, chyba że ucierpiały w nich osoby postronne. Za lata 2000-2024 naliczyli 597 takich zdarzeń.

Dane wskazują, że w 268 atakach, czyli w 45 proc., sprawca zakończył działanie sam: uciekł albo popełnił samobójstwo, zanim przyjechała policja. Jeśli interweniowali cywile, to dwa razy częściej obezwładniali napastnika, będąc bez broni (53 razy) niż strzałem (27 razy). "Dobry człowiek z bronią" zakończył więc tylko 4,5 proc. ataków.

Co więcej, w co najmniej dziesięciu przypadkach był to ochroniarz albo policjant po służbie. Zwykły cywil z bronią zatrzymał sprawcę 12 razy, czyli w 2,8 proc. ataków.

Jeden z takich przypadków miał miejsce w lipcu 2022 r. W centrum handlowym w Greenwood w stanie Indiana napastnik zabił trzy osoby i ranił dwie. Zastrzelił go 22-letni klient, który miał przy sobie broń. Szef miejscowej policji mówił, że bez niego ofiar byłoby znacznie więcej.

Nadal jest to jednak margines.

Nauka strzelania jest bez sensu, bo współczesna wojna to tylko drony, rakiety i pociski manewrujące

Bez żołnierzy z karabinami wojny nadal prowadzić się nie da. Spójrzmy na Ukrainę – drony zmieniły tę wojnę, ale jej nie przejęły. Na froncie w Ukrainie wciąż stoją setki tysięcy żołnierzy.

Aktywna linia frontu ma ok. 1200 km. Rosja trzyma w Ukrainie 711-712 tys. żołnierzy, razem z odwodem operacyjnym. Podał to w lutym 2026 r. gen. Ołeksandr Syrski, ówczesny naczelny dowódca Sił Zbrojnych Ukrainy. Po stronie ukraińskiej Syrski mówił w grudniu 2025 r. o 800 tys. żołnierzy.

Ilu z nich walczy każdego dnia? Takiej liczby nikt oficjalnie nie podaje. Sztab Generalny Ukrainy liczy starcia. W pierwszych dniach listopada 2026 r. było ich od 116 do 211 na dobę. Samego 10 listopada: 116 starć, 2143 ostrzały i 6238 dronów kamikadze użytych przez Rosjan.

Według Syrskiego bezzałogowce dają ok. 60 proc. zdolności uderzeniowych, reszta to artyleria i piechota. Strefa rażenia dronów sięga 15-20 km w głąb pozycji wroga.

Ale ten sam generał mówił francuskiemu "Le Monde" w lutym 2026 r.: "Piechur jest dosłownie na wagę złota". Powód? Większość działań ofensywnych wciąż prowadzi się pieszo.

Ludzie wciąż są na wojnie potrzebni, żeby utrzymywać i odbijać pozycje. W październiku, już po odwołaniu ze stanowiska, gen. Syrski powtórzył w rozmowie z BBC Ukraina, że żadne drony ani roboty nie zastąpią dziś w pełni żołnierza. Front lądowy ma ponad 1250 km. Teren trzymają małe, rozproszone grupy po kilku ludzi.

A w Polsce? Gen. Michał Strzelecki mówił portalowi Business Insider, że wojna w Ukrainie przypomniała o znaczeniu umiejętności lekkiej piechoty i że trzeba je rozwijać. Szef Sztabu Generalnego gen. Wiesław Kukuła napisał, że dronizacja daje lekkiej piechocie nowe zdolności. Nie napisał, że ją zastępuje.

Widać to zresztą w programie szkolenia. Ochotnik w dobrowolnej zasadniczej służbie wojskowej szkoli się 27 dni, do 10 godzin dziennie. Program szkolenia podstawowego to 210 godzin, z czego taktyka zajmuje 46 godzin, a szkolenie strzeleckie 43 godziny, z trzema strzelaniami z karabinka.

Co piąta godzina szkolenia podstawowego żołnierza Wojska Polskiego to zatem nauka strzelania.

Jak się bada kandydatów do broni i czy badania się powtarzają?

Obowiązkowo badani są wszyscy, którzy starają się o pozwolenie na broń, niezależnie od jego rodzaju. Czy na sport, czy na kolekcję, czy do rekonstrukcji historycznych – wszyscy muszą przejść badania psychologiczne.

Jak wspomnieliśmy, cykliczne badania co 5 lat ustawa przewiduje tylko dla posiadaczy pozwolenia do ochrony osobistej lub do ochrony osób i mienia. Pozostali – sportowcy, kolekcjonerzy, myśliwi – po tym, jak już dostaną pozwolenie, nie muszą się więcej badać.

W Sejmie leży poselski projekt Polski 2050. Rozszerza on badania okresowe na pozwolenia łowieckie, sportowe i szkoleniowe. Pomimo próby posłów PiS, Konfederacji i PSL odrzucenia go w pierwszym czytaniu, projekt trafił do dalszych prac w Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych.

Inne kraje robią to inaczej. W Niemczech urząd co najmniej raz na trzy lata sprawdza każdego posiadacza pozwolenia na broń, także myśliwego i strzelca sportowego. Ocenia, czy jest on godny zaufania i czy nadal może posiadać broń. W Czechach od 1 stycznia 2026 r. każdy posiadacz broni, również myśliwy i sportowiec, musi co 5 lat przedstawić policji nowe orzeczenie lekarskie. Lekarze mają też obowiązek sprawdzać, czy ich pacjent, którego stan zdrowia się wyraźnie pogorszył, ma pozwolenie na broń.

Czy cykliczne badania zapobiegną tragediom?

Psychologowie, z którymi rozmawialiśmy, podkreślają, że badanie stwierdza, jaki jest stan psychiczny pacjenta w tym momencie. Dzień po wyjściu z gabinetu może się zdarzyć coś, co wywróci jego życie do góry nogami, a stan psychiczny będzie diametralnie inny.

O tym, że badania nie dają gwarancji, boleśnie świadczy historia Mikołaja B. i wydarzenia z lipca 2023 r. w Poznaniu. 31-letni mężczyzna, absolwent prawa, pracownik urzędu wojewódzkiego, miał pozwolenie na broń sportową oraz kolekcjonerską od pięciu lat. Gdy rzuciła go dziewczyna, zaczął grozić, że odbierze sobie życie. Kobieta zgłosiła to policji. Funkcjonariusze odnaleźli go i zawieźli do szpitala. Został tam na obserwacji, ale po kilku dniach lekarze wypuścili go, nie widząc niebezpieczeństwa. Mimo wszystko policjanci cofnęli mu pozwolenie na broń.

Mikołaj B. uznał tę decyzję za niesprawiedliwą i odwołał się od niej. Poddał się przy tym nowym badaniom. Nowa opinia: brak przeciwwskazań do posiadania broni. Policjanci upierali się przy swoim i zlecili kolejne badanie. Trzecia opinia lekarzy z Zakładu Medycyny Pracy w Poznaniu też była pozytywna. Policjanci przesłuchali jeszcze osoby z jego otoczenia. Potem oddali mu dwie sztuki broni i przywrócili pozwolenia.

Niedługo po tym Mikołaj B. zarejestrował zakup kolejnego pistoletu: Glock 17. W centrum Poznania zastrzelił z niego 30-letniego Kordiana, narzeczonego swojej byłej partnerki. Para zaręczyła się tydzień wcześniej. Potem strzelił do siebie. Zmarł w szpitalu.

Ta historia nie oznacza, że badania są bezsensowne. Jeśli ich przeprowadzenie zapobiegnie chociażby jednej takiej strzelaninie, jak ta w Krakowie, to warto je wprowadzić. Nie będą jednak nigdy gwarancją bezpieczeństwa.

Czy istnieje procedura odebrania pozwolenia na broń?

Pozwolenie na broń w Polsce stracić można bardzo łatwo.

Policja musi cofnąć pozwolenie, gdy posiadacz:

·      nosił broń wbrew ograniczeniom z pozwolenia (np. załadowaną w drodze na strzelnicę),

·      spełnia którąś z przesłanek ustawowych – zaburzenia psychiczne, uzależnienie, brak stałego pobytu, skazanie za jakiekolwiek umyślne przestępstwo karne lub skarbowe,

·      nie zgłosił utraty broni w ciągu 24 godzin,

·      nosił broń lub się z nią przemieszczał pod wpływem alkoholu lub środków odurzających.

Może je cofnąć także, gdy:

·      ustały okoliczności, które uzasadniały pozwolenie (np. utrata licencji zawodniczej PZSS),

·      posiadacz nie zarejestrował broni, nie poddał się badaniom lub nie zgłosił w ciągu 14 dni zmiany miejsca zamieszkania,

·      naruszył zasady przechowywania.

·      wywiózł broń bez zgody lub udostępnił ją osobie nieuprawnionej.

Tymczasowo policja może zatrzymać broń i dokumenty za pokwitowaniem. Dzieje się tak m.in. w procedurze Niebieskiej Karty, przy zatrzymaniu lub nałożeniu zakazu zbliżania się do jakichś osób. Jeśli nie ma podstaw do cofnięcia pozwolenia, broń wraca do właściciela.

Po ostatecznej decyzji o cofnięciu pozwolenia posiadacz ma siedem dni na oddanie dokumentów. Broń trzeba sprzedać bez zwłoki. Jeśli nie uda się to w ciągu 30 dni, trafia ona do depozytu policji.

W latach 2022-2024 policja cofnęła 6561 pozwoleń. W 44,7 proc. przypadków przyczyną było ustanie okoliczności uzasadniających posiadanie pozwolenia, a w 19,1 proc. – skazanie za umyślne przestępstwo.