Pro-Netanyahu-blok met 85 procent geteld aan kop, moeilijke formatie dreigt

Met 85 procent van de stemmen geteld gaat het pro-Netanyahu-blok met 53 zetels aan kop bij de Israëlische parlementsverkiezingen. Het blok rond oppositieleider Gadi Eisenkot staat op dit moment op 48 zetels. Het aantal zetels voor de Arabische partijen staat op 19, een historisch record.

De Likud-partij van Netanyahu verliest met deze uitslag zes zetels en gaat van 32 naar 26. De pas een jaar geleden opgerichte partij van Eisenkot, Yashar, zou uitkomen op 21 zetels. Israëlische media verwachten niet dat de cijfers op korte termijn door de Centrale Verkiezingscommissie worden bijgewerkt.

Bij de verkiezingen van november 2022 behaalde het rechtse en ultraorthodoxe blok van Benjamin Netanyahu nog een duidelijke meerderheid van 64 zetels. Het kon hierdoor simpel en snel een stabiele coalitie smeden.

Met de nieuwe zetelverdeling is een overzichtelijke formatieperiode vrijwel uitgesloten. De Knesset, het Israëlische parlement, kent 120 zetels en met de huidige cijfers komt geen enkel blok op eigen kracht aan de benodigde 61 zetels om een meerderheidsregering te vormen.

Een ingewikkelde formatie kan op papier voorkomen worden door met de Arabische partijen in zee te gaan. Dit is na de Hamas-aanslagen van 7 oktober 2023 echter omstreden. Netanyahu heeft al laten weten dat dit voor hem sowieso geen optie is. Partijen die dit wel overwegen, zouden volgens hem "verraad" plegen en "een schande" begaan.

Omgekeerd hebben de Arabische partijen al klip-en-klaar gesteld dat de uitslag volgens hen een uitgelezen kans is om "de bloedige regering van Netanyahu" naar huis te sturen. "Hij heeft het leven van elke Arabische burger tot een hel gemaakt", zei Yousef Jabareen, de voorman van de Arabische Gezamenlijke Lijst.

Oud-legerleider Eisenkot sluit een samenwerking met de Arabieren weliswaar niet expliciet uit, maar heeft wel nadrukkelijke voorwaarden gesteld aan partijen die in een coalitie willen komen. Die moeten onder meer Israël als een Joodse staat erkennen, instemmen met een algehele dienstplicht en Hamas zien als een terroristische organisatie die ontmanteld moet worden. In de praktijk ligt een akkoord daarom niet voor de hand, ook omdat andere partijen uit Eisenkots blok tegen samenwerking met Arabische partijen zijn.

Golan, leider van de centrumlinkse oppositiepartij De Democraten en ook onderdeel van het blok-Eisenkot, pleitte vandaag wel voor samenwerking. "We mogen Netanyahu's racistische tweedeling tussen Joodse stemmen en Arabische stemmen niet langer accepteren", schreef(opent in nieuw venster) hij op sociale media.

Sterke, rechtse regering

Hoewel zowel de partij van Netanyahu als zijn blok op een fors verlies staan, zei de huidig premier van Israël vannacht al "een sterke, nationale, rechtse" regering te willen. Volgens hem was gebleken dat de rechtervleugel een "grote meerderheid" heeft behaald onder de "zionistische kiezers" van Israël.

De opkomst voor de parlementsverkiezingen was hoog met 77,7 procent, het hoogste percentage sinds 1999. Ook veel Israëliërs die buiten Israël wonen, kwamen naar het land om hun stem uit te brengen, vaak uit onvrede over het beleid van de regering van Netanyahu en de oorlog in Gaza.

Ook in plaatsen waar vooral Arabieren wonen, lag de opkomst hoger dan bij eerdere verkiezingen. Zo'n 20 procent van de Israëlische bevolking is Arabisch.