Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz: 444 bin 987 fon yatırımcısına ödeme yapıldı

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, TRT Haber'de gündemle ilgili değerlendirmelerde bulundu.

Yılmaz'ın açıklamaları şu şekilde:

COP31 hepimizin gurur duyduğu bir organizasyon oldu. Halen de devam ediyor. Biliyorsunuz liderler kısmı tamamlandı ama teknik müzakereler 20 Kasım'a aktiviteleriyle Antalya'da devam ediyor.

2026 Türkiye'de zirveler yılı oldu. NATO zirvesi, Türk Devletleri zirvesi, Antalya Diplomasi Forumu, şimdi de dünyanın en büyük toplantısı diyebileceğimiz COP31 zirvesine ev sahipliği yapıyoruz. Bütün gelen misafirlerimizin de ben çok memnun ayrıldığını düşünüyorum.

Alanı ziyaret eden yine 1 milyondan fazla ziyaretçiden bahsediyoruz. Dev bir organizasyon. Organizasyon itibarıyla gerçekten iftihar edeceğimiz bir organizasyon oldu. İçerik olarak baktığımızda ise yine önemli vurgular var ve  önemli vurgularla tarihe geçecek. En önemlisi de uygulama. Artık harekete geçme zamanı diyoruz. 

COP31 açısından çok kıymetli. Çünkü son yıllarda malum çevre konularına olan siyasi destek küresel düzeyde azaldı. Savaşlar, ticaret savaşları birçok farklı gündem, iklim gündemini gölgelemiş oldu. Şimdi bu COP ile birlikte biz tekrar insanlığın ortak problemlerine çok daha güçlü bir vurgu yapmış oluyoruz. Yine somut kazanımlarından bu COP'un elektrifikasyon dediğimiz gündemi taşıdık. Burada da 35'te 35 başlığı var. Yani 2035'te enerji tüketiminin yüzde 35'inin elektrikten karşılanması.

Elektrikli otomobiller ve diğer pazar şartlarının gelişimiyle şebekelere ve yenilenebilir enerjiye yatırımlarla tüm dünyada büyük bir hamle başlatılmasını istiyoruz. Bir diğer önemli kazanımı Antalya COP'un BRIDGE dediğimiz yeni bir mekanizma. Bunu da Türkiye olarak biz ortaya koyduk ve burada bridge köprü demek, finansı olup nitelikli proje arayanlarla, nitelikli projesi olup finans arayanları buluşturan bir mekanizma, proje hazırlama kapasitesini güçlendirmeyi hedefleyen bir mekanizma. Bu da yine bu COP'un bir kazanımı olacak. Bunun yanı sıra tabii çok sayıda toplantı, yani etkinlik, tartışma yürütülüyor. Dünyanın çevre açısından gündemi Türkiye'de şekilleniyor.

Fon soruşturması

Şimdi fon meselesi bildiğiniz gibi fon rehberi yayınlandığında ortaya çıkmış bir mesele oldu. Daha doğrusu gün yüzüne çıkmış oldu sorun. Epey bir zamandır birikmiş bir sorun. SPK tarafından yeni bir fon rehberi yayınlandı 28 Ağustos'ta. Buna gelirken de tabii alınan arada kararlar var. Bunlarla birlikte bir sorun olduğu gün yüzüne çıkmış oldu. Ve bunun üzerine de kapsamlı bir şekilde gidilmeye başlandı. İlk adım dediğiniz gibi temellüde düşmüş bazı şirketler oldu.

Adeta bir karantina uygulamak anlamında 7 şirketin 131 fonu tasfiye kapsamına alınmış oldu. O süreçten sonra bugüne gelirken birçok adım atılmış oldu. Cumhurbaşkanımızın başkanlığında bir zirve yapıldı biliyorsunuz. Bu ekonomiyle ilgili tüm kuruluşların, finans piyasasıyla ilgili kuruluşların yer aldığı, bakanlıkların yer aldığı bir zirve. Orada çok önemli kararlar aldı.

Öncelikle Bir DDK görevlendirildi. Devlet Denetleme Kurulu. Yani bu yaşanan sorunda kurumları incelemesi için devletin en tepe denetim mekanizması harekete geçirildi. Mevcut adli sürecin yanı sıra. Bu bir idari süreç. İnceleme ve soruşturma boyutları olan bir süreç. Devlet Denetleme Kurulu da şu anda sahada önemli bir sayıda müfettişler, denetmenler tüm bu kurumları inceliyor. Sorumluluğu olan bürokratlar tespit edildiğinde bunlarla ilgili de soruşturma süreçleri başlatılıyor. Dolayısıyla o yargı süreciyle ilgili boyut ayrıca ona geleceğim. Ama bu denetim boyutu öncelikle kurumların incelenmesi söz konusu. Tabi kurumlar suç işlemez. Kurumları yönetenler veya onun içindeki bürokratlar, çalışanlar, uzmanlar, kimse herkesi de tabii tenzih ediyoruz. Yanlış anlaşılmasın bu kurumlar bu devletin kurumları ama içinde yanlış yapanlar varsa bunların tespiti, soruşturulması ve hak ettikleri karşılığı görmeleri de yine bu sürecin doğal bir parçası. Bu devlet denetleme kurulu boyutu. İkincisi yine Fon Koordinasyon Kurulu oluşturuldu Cumhurbaşkanımızın talimatıyla ve başkanlığını ben yapıyorum. İçinde Adalet Bakanlığımız var, Maliye Hazine Bakanlığımız var. Bunların ilgili ilişkili kurumları, yine finans piyasasının ana aktörleri var ve gündeme göre yine davet ettiğimiz katılımcılar oluyor. Dolayısıyla bu fon koordinasyon kurulunu da başladığı günden bugüne çok etkili bir şekilde çalıştırıyoruz.

Onuncu toplantısını geçtiğimiz gün yaptık. Cuma günü yaptık. Ama şunu da söyleyeyim. Bunlar genel toplantılar. Bunun dışında Her bir bakanlığımızın yaptığı çalışmalar, tesisli alanlarda yaptığımız görevlendirmelerle oluşan ekipler, bütün bunlar yoğun bir şekilde o günden bugüne çalışmalarını yürütüyorlar. Ve geldiğimiz süreçte yine adli boyut çok kapsamlı bir şekilde gündemimizde ve hep birlikte görüyoruz.

Son derece kapsamlı, derinlikli ve etkin bir adli süreç değiştiriyor İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımız başta olmak üzere adli kurumlarımız, yargı kurumlarımız da bu süreçte çok etkin bir şekilde üzerlerine düşeni yapıyorlar. Burada biz Fon Koordinasyon Kurulu olarak çalışmaya başlar başlamaz ne yaptık diye bir izah etmek isterim. Öncelikle bu alan özel bir alan. Yani bu alanda yargı kurumları var, az önce bahsettim.

Bir finansal istikrar komitemiz var. Onun başkanı Hazine Maliye Bakanımız zaman zaman toplanıyor. Ama kendi kararları anlamında bakarsanız bunlar bağımsız otoriteler, yetkili ve sorumlu kuruluşlar kendi alanlarında. Böyle bir alandan bahsediyoruz. Dolayısıyla Fon Koordinasyon Kurulu bunların yerine geçip iş yapan bir kurul değil. Genel koordinasyon yapıyoruz biz. Bunları bir araya getiriyoruz. Birlikte çalışmaları gereken işleri çalışıyorlar.

Ortak takvime bağlamaları gereken işler konusu. Genel bir takım ilkeler belirleniyor. Nedir mesela işte kanuna da yansıdığı daha sonra bir kanun hazırlığı yaptık ve meclisimizin takdiriyle bu kanun yasalaştı. Bu kanunda da şunu öngörüyoruz. Özellikle para piyasası fonlarındaki yatırımcılar ve küçük yatırımcılar başta olmak üzere 1 milyon TL'ye kadar ödemelerin yapılması, bu ödemeler yapılırken bütçeden kaynak kullanılmaması, bu fonların içindeki varlıkların değerlendirilmesi ve bu süreçte haksız kazanç elde etmiş, fahiş kazanç elde etmiş kişilerden geri alınarak kaynakların olumsuz etkilenmiş yatırımcıların haklarının karşılanması yine temel bir ilkemiz. Bir diğer çok hassas davrandığımız konu şu, istismarcılarla, manipülatörlerle yatırımcıları karıştırmama.
Sapla samanı karıştırmamak gerekiyor. Bu bir hastalık gibi. Biz şu anda finansal piyasadaki bir hastalıkla diyelim, bir mikrobik yapıyla uğraşıyoruz. Bunu tedavi ederken, buna müdahale ederken bünyeye zarar vermemek lazım. Bünye dediğimiz nedir? Sermaye piyasalarımızdır. Veya işte bu işlerle hiç alakası olmayan yüzlerce, binin üzerinde fon var. Bunlardır.

Bunlar halen devam eden, çalışan yapılar. Dolayısıyla sermaye piyasaları da kalkınmamız için bugün de söylüyorum, yarın da söyleyeceğim. Bizim için çok kıymetli. Bir takım kişiler suç işliyor diye, manipülasyon yapıyor diye sistemin genelini bozucu bir yaklaşım içinde olmamamız lazım. Suç işleyeni hassas bir şekilde ayracağız, cezasını vereceğiz ama bunu yaparken sistemi ve yatırımcıyı, meşru yatırımcıyı, hukuk kuralları içinde çalışan finansçıyı da koruyacağız. Bu ayrımları yapmak çok kıymetli diye inandığım için baştan bunları söylemek istedim.

Yine bu ödemelerin hakkaniyetli, kurallara dayalı bir şekilde gerçekleşmesi, Fon Koordinasyon Kurulumuzun çok özendiği bir yaklaşım. Bütün bunları yaparken de borsamıza olumsuz etki etmeyecek bir anlayışla, genel sermaye piyasalarımıza olumsuz yansımayacak bir anlayışla hareket etmeyi yine bir ilke olarak belirlemiş durumdayız. Borsamız da o süreçte olumsuz etkilenmemiş oldu. Ama genel olarak bakarsanız maalesef bu fon kriziyle, dünyadaki genel ekonomik gidişatın olumsuzluğu örtüştü. Dünyada da borsalarda bu dönem bir geriye giriş söz konusu. Savaş riski arttı, sıkılaşma faizler çok yükseldi. Dediğimiz gibi teknoloji şirketleriyle ilgili dünyada endişeler yükseldi. Bütün bunlarla birlikte bir genel hava vardı. Bir de bizde ekstradan fon meselesi gündeme gelince bu etki daha fazla oldu elbette. Dolayısıyla Bu süreçleri yönetirken bizim mutlaka borsa ve borsadaki gelişmeleri de hassasiyetle takip etmemiz çok kıymetli diye düşünüyorum.

Orada olumsuz bir etki oluşturmayacak şekilde bu tasfiye süreçlerinin yönetilmesi yine kıymetli bir unsur diye ifade etmek istiyorum. Az önce söyledim en önemli prensiplerimizden birisi kamu kaynağı kullanmamak. Bugüne kadar da bütün bu ara ödemelerde tek bir lira bütçeden, hazineden bir kaynak kullanılmadı. Ne kullanıldı? Üç başlık altında özetleyebilirim. Birincisi fonlarda kalan, yani tasfiye halinde olan fonlardaki kalan, Likit kaynaklar veya likit hale çevrilebilir kaynaklar. Her birine dolayısıyla her biri için ayrı ayrı bir hesap açtık. Ayrı ayrı bu süreçler yürütülüyor. Bunlar bir havuz değil sonuçta. Her fonun hukuku ayrı.

Ayrı farklı nitelikte fonlar var. İşte serbest fonlar var. Halka açık serbest fonlar var. Kapalı fonlar var. Diğer taraftan para piyasası fonları var. Bunların her birinin kendine özgü özellikleri var ve her bir fonun hesabı kendi içinde ayrı. Ama hepsinin de kaydı merkezi kayıt kurumumuzda. Dolayısıyla bundan da vatandaşlarımız müsterih olsun, hiçbir şey kayıt dışı değil burada. Her şey kayıt altında. Kim ne yaptıysa, başlangıcından bugüne, kim ne zaman girdiyse, sistemden çıktıysa, ne kadar yatırdıysa, ne kadar çıktıysa, yüz binlerce insan tabii ve her biri kim bilir ne kadar işlem yaptı. Bütün bunlar devletin kayıtlarında. Burada hiçbir kayıt dışı şey söz konusu değil. 

Üç kaynağımız var. Birincisi az önce bahsettiğim fonun kendi içindeki kaynaklar. İkincisi bu geri alım dediğimiz gönüllü iadeler. Her bir fon için TMSF nezdinde, TMSF bünyesinde bir hesap açtırdık biz. 131 ayrı hesap açtırdık. Bir de genel bir hesap açtırdık. Yani belli bir fonla ilişkilendirilemeyecek özellikle de borsadaki hisse bazlı manipülasyonlar sonucu oluşan haksız gelirler için kullanılmak üzere veya belli bir fonun kapsamında olmayan bir meseleden elde edilecek gelirlerle ilgili bir genel fon oluşturduk. Genel hesap. Bir de her bir fon için 131 tane ayrı hesap açtık. Bu hesaplara da fahiş gelir elde etmiş olanları Merkezi Kayıt Kurumu verileriyle tespit edip yukarıdan aşağıya doğru TMSF kanalıyla takibini yaptırıyoruz. Bir taraftan da adli mercilerimiz tabii bu işin bir tarafında. Yurtdışı boyutu başta olmak üzere MASAK bu işin içinde. Dolayısıyla bu geri alımları devam ettiriyoruz. 

"Gönüllü iadeler 33,4 milyar TL'ye ulaştı"

Gönüllü iadeler 33,4 milyar TL'ye ulaştı. Ama bu rakamlar sürekli değişiyor tabii. Tahsilatlar oldukça ilaveler geliyor. 33.4 milyar lira geri para alındı. İkinci kaynak olarak. İkinci kaynağımız bu. Üçüncüsü de gayrimenkuller, varlıklar. Yani bu hukuk dışı işlemleri yapan, manipülasyonları yapanlarla ilgili adli süreçlerde verilen kararlar var. El konulan mallar var.

Dolayısıyla bu likit hale dönüşümü biraz daha zaman alıyor tabi. Bunlar da değerlendirilerek bunlar da yine belli bir fonla ilişkiliyse o ilgili fonla genel hesaba bu paralar geri gitmiş oluyor. Fona giden hesaplar o fonda kullanılıyor. Bir fonla ilişkilendirilemeyen geri dönüşler ise genel hesapta tutulup SPK'nın kuralları çerçevesinde belirlediği kurallar çerçevesinde diğer fonlara oradan dağılmış oluyor. Bunu da SPK çıkan kanundaki kriterlere göre gerçekleştiriyor. Dolayısıyla böyle bir çerçevemiz olduğunu ifade edebilirim.

Bu fon meselesiyle ilgili gece gündüz bir gayret içinde olduk ve devam ediyoruz. Vatandaşlarımız bundan emin olsunlar. Bu çerçevede elimizden gelen tüm gayretle yatırımcılarımızın haklarını korumaya gayret ediyoruz. Haksız kazanç elde eden, manipülasyon yapan, piyasa dolandırıcılığı yapanlardan elde ettiğimiz kaynakları koruyoruz. Bu süreçlerden olumsuz etkilenmiş yatırımcılarımıza kanalize ediyoruz ve bu çabamız da devam ediyor. Ama bunu yaparken de eş zamanlı olarak sermaye piyasalarımızı da gözetiyoruz. Oraların sağlıklı işleyişine de son derece hassasız.

Dolayısıyla burada 97 fon vardı olağan tasfiyeye tabi olan. 131 dedik onun 97'si bu olağan tasfiye sürecindeydi. Bu 97'nin 94'ünde tüm ödemeler tamamlandı. Sadece 3 fon kaldı. O 3 fon da kapalı fon. Yani az sayıda kişinin olduğu, halka açık olmayan. Dolayısıyla aşağı yukarı bitti diyebiliriz. Bölümü de tasfiye süreci olacak, verecek. O da geniş kitleleri ilgilendirmeyen, daha kapalı, az sayıda yatırımcının olduğu halka açık olmayan fonlar. Dolayısıyla olağan tasfiye sürecinin aşağı yukarı bittiğini söyleyebiliriz. Olağanüstü tasfiye süreci... Ne demek olağanüstü tasfiye? İşte bu son çıkardığımız kanunla ara ödeme tarif ettiğimiz mekanizma var burada. Çünkü bu olağan tasfiye sürecine tabi değil, olağan üstüne tabi. Burada da üç tane şirket var. Tera, Pusula ve Atlas. Üç şirket var. Burada da bugüne kadar çeşitli aşamalar itibarıyla taksit taksit ara ödemeler yapıyoruz. Ara ödeme yapıyoruz burada. Bakın nihai ödeme değil. Bunu karıştırmamak lazım. Bu ara ödemeler nihai ödemede mahsuplaşılacak miktarla. O nihai ödeme daha sonraki aşamalarda olacak.

Şu anda kanunun öngördüğü üzere 1 milyon liraya kadar gayreti içindeyiz. Eğer fonda 1 milyondan fazla ödeyecek bir imkan varsa belli bir fonda daha fazlası da ödeniyor tabii ki ama o imkan yoksa en fazla 1 milyona kadar olan ödemeler yapılıyor. Bazı fonlarda daha fazla kaynak var, bazılarında daha az var. Daha az olanlarda da prensibimiz en düşükten başlayıp en yükseğe doğru 1 milyona doğru ödemeleri gerçekleştirmek. Yine bir diğer önceliğimiz para piyasası fonları öncelikli.

Para piyasası fonları öncelikli ve küçük yatırımcı öncelikli olmak üzere süreci yönetiyoruz. Olağanüstü tasfiye sürecinde bugüne kadar ne yaptık? Cuma günü itibarıyla Fonların tasfiyesi sürecinde 444 bin 987 tekil yatırımcıya ödeme yapıldı. Hiç ödeme yapmadığımız bugüne kadar sadece 10 bin 771 yatırımcı var. Bunun da çeşitli sebepleri var. Kim bunlar? Birincisi net yatırım tutarı sıfır olanlar. Yani daha önce diyelim bir para yatırmış fazlasını kazanıp çekmişse ana parasını aşan miktarda ve ana parasını eşit miktarda geri bir çekim yapmışsa biz artık ona ödeme yapmıyoruz. Örneklendireyim isterseniz. Rakam da daha anlaşılabilir olur. Diyelim ki 100 bin lira para yatırdı bir yatırımcı.
Bu 100 bin lirası zaman içinde 250 bin lira oldu. Arada 150 bin lirasını geri çekti diyelim. Kazanç olarak çekti sistemden. Geride 100 bin lirası var. Şimdi bu kişinin biz ana parasını çekmiş olduğunu düşünüp ödeme yapmıyoruz. Yani orada 100 bin lirası var duruyor sistemde ama daha önce 150 bin lira çekmiş. Ana parasından da fazlasını kar olarak çekmişse bu artık hesabı tamamlandı. Ya da tasfiye sürecinden sonra bu ara tasfiyeyi de alacağı bir şey yok.

Tabi ki hesap aynı. Ama bu ara tasfiye anlamında net yatırım tutarı sıfır demek burada. Net yatırım tutarı yok. Ana para olarak anlıyoruz ama ana paraya yakın bir rakam. Yakın bir kavram aslında. Yani birçok giriş çıkış yapabiliyor insanlar sisteme. Dolayısıyla bunları netleştiriyorsunuz. Yatırdığı net rakam nedir ve onun karşılığında bir çekim yaptıysa eğer yatırdığı net rakamdan veya daha fazlasını kar olarak daha önce çektiyse bu kişiye artık ödeme yapmıyoruz.

Hiç kar almamış bir kişinin. O zaman net yatırım tutarına alıyor. Ana parasından bahsediyor. Burada bu kişiler olabilir. Yine bazı fonlarda az önce bahsettim. Ödeme henüz yapılmayan fonlar var. Bununla ilgili olabilir. Küçük gruplar. Bunlar da çok az sayıda insanın olduğu yapılar. Bir diğeri de fahiş kar elde edenler. Manipülasyon yapanlara da ödeme yapmıyoruz. Onların da bir miktar kalmış olabilir. Bazıları tamamını çekmiştir. Bir kısmı kalmıştır. Burada bir parası az önce bahsettim. 455 bin kişi içinde geri elde etmiş kişilere de geri ödeme yapmıyoruz.

Dolayısıyla bu ödeme yapmadıklarımızı bugüne kadar böyle düşünebilirsiniz. Bütün bu ödemelerle az önce ne dedim? 444 bin 987 tekil yatırımcıya az veya çok ödeme yaptık. Peki net yatırım tutarını alan veya portföy değerinin tamamını alan kaç kişi oldu bu süreçte? O sayıda 371 bin 21 kişi bu ara ödeme sürecini tamamlamış oldu. Net yatırım tutarının tamamını almış oldu veya portföy değerinin tamamı kendisine ödenmiş oldu. Bu kişi artık mahsuplaşma için tasfiyenin tamamlanmasını bekleyecek ama aslında her tüm hakları da aldı. Ara ödeme anlamında bakın o ayrımı tekrar tekrar vurguluyorum. Biz şu anda ara ödemeden bahsediyoruz. Nihai ödeme değil bu. Nihai tasfiyede olacak bir mahsuplaşma. Ara ödeme anlamında artık bu kişiler haklarını almış oldular, şeyi bekleyecekler. Nihai mahsuplaşmayı bekleyecekler.

Toplam yaklaşık 161 milyar lira ödemiş olduk bugüne kadar. Bugüne kadar ödenen toplam tutan 161 milyar, ana başlıkları söyleyecek olursam bir sürü rakam verince karışıyor. Rakam, süreç kendi içinde çok fazla bölüm var. Çok fazla detayı var. Özellikle. Özetleyerek bitirelim. Bugüne kadar olağanüstü ve olağan tasfiyede 161 milyar liraya yakın bir ödeme yapıldı yatırımcılara. Az önce bahsettiğim o 455 bin 758 yatırımcıya 161 milyar lira yatırım yapıldı. 444 bin 987 tekil yatırımcı şu veya bu ölçüde Bir ödeme almış oldu. 371 bin 21 tekil yatırımcı ise ana parasını yani net yatırım tutarını ve veya portföy değerinin tamamını almış oldu.

Bu çok önemli bir rakam hakikaten sayısal olarak baktığımızda geriye 84 bin 737 kişi kaldı şu anda sistemde. Ara ödeme anlamında şu anda sistemde 84 bin 737 kişi var. Bunlardan bir kısmı henüz hiç alamamıştı. Diyelim ki 500 bin liraya kadar ödedik. Farklılıkları oluşturan bu rakamlar. Bu konuda da hazırlıklarımızı sürdürüyoruz.

Şöyle diyelim ara ödeme henüz tamamlanmadı. Az önce bahsettiğim gibi çok büyük oranda tamamlandı ama bir ödeme daha yapmamız gerekiyor. Son bir ödeme ile tamamlayabileceğimizi düşünüyoruz artık. Az önce bahsettiğim şu 84 bin 737 kişi kaldı. Ara ödemesi tamamlanmamış. Bunların bir kısmı alamayacak. Yani fahiş gelir elde etmiş, haksız kazanç elde etmiş, hukuki sorunları olanlar alamayacak. Yine net yatırım tutarı sıfır olanlar alamayacak. Onun dışındakilere son ödememizi yapacağız. Bu konuda hazırlıklarımızı sürdürüyoruz. Bir taraftan bu TMSF'deki çalışmalar, bu geri kazanım da elde edeceğimiz kazanımlar. Diğer bir takım fonlarda kalmış yine belli varlıklar. İki de çevrilebilir yine kaynaklar. Bütün bunları önümüzdeki bir iki hafta içinde tamamlayıp son taksit ödememizi yapıp bu ara ödemeleri bitirmeyi planlıyoruz. Onun gününü bu hazırlıklarımız bittiğinde kamuoyuna ilan edeceğiz.

Ondan sonra mesele tasfiyenin tamamlanması kısmına gelecek. Ondan sonraki daha biraz zaman alıcı bir şey. Hani o nihai tasfiyenin tamamlanması bir zaman alıcı bir şey. Orada az önce bahsettim. Varlıklar var. İşte başka bir takım o artık biraz daha zaman alacak bir süreç.
Gördüğünüz gibi çok büyük bir kitle, çok büyük bir yatırımcı grubu ara ödemeler sonucunda aşağı yukarı çıkıyor. Nihai tasfiyede alabileceklerini almış olacaklar.

İşin adli sürecinden bahsettik. Burada bir süreç işliyor. Oraya ekleyecekleriniz varsa adli süreçle ilgili tamamlayalım ama meselemiz biraz da meşru yatırımcıyı haklı şekilde koruyabilmek, bu süreci finans piyasalarına zarar vermeyecek şekilde sürdürebilmek ama aynı zamanda tekrarının da yaşanmasına mani olmak. Bunu da ben kendi içinde ikiye ayırabiliriz. Tekrarın olmasına mani olmanın bir yolu cezasızlığı ortadan kaldırmak. Tam adli sürece geliyoruz.

İkincisi yeni bir takım kanuni düzenlemeler. Bunlardan da bahsediyoruz. Bu adli süreçle ilgili isterseniz yine rakamlardan başlayalım. Şunu söyleyelim rakamlardan önce. Bakın dünyayla da mukayese ettiğinizde, Türkiye'deki geçmişle de mukayese ettiğinizde, tarihimizin en büyük adli süreci, süreçlerinden birini yaşıyoruz şu anda. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımız, Adalet Bakanımız bizzat süreci izliyor, koordine ediyor. Dolayısıyla burada çok etkili bir adli sürecin işlediğini rahatlıkla ifade edebilirim. 123 kişi tutuklanmış. 279 kişi için adli kontrol kararı verilmiş. 124 gerçek ve tüzel kişinin banka hesapları dondurulmuş. 285 el koyma işlemi yapılmış. Bu ne kadar kapsamlı bir adli süreçle karşı karşıya olduğumuzu gösteriyor. Bu rakamlar da tabii yeni suç duyurularıyla, yeni işlemlerle değişiyor. Burada da esas süreci götüren SPK. Bütün bu işlerin Ana kurumu tabi sermaye piyasaları kurulu.

Sermaye piyasaları kurulumuz şu anda soruşturmalarını, incelemelerini sürdürüyor. Manipüle edilmiş, manipüle edildiği düşünülen kağıtları tek tek inceliyor. Bu böyle kolay bir süreç değil, meşakkatli bir süreç. Burada epey bir mesafe almış durumda ve biz de onlara Fon Koordinasyon Kurulu'nda ne kadar elemana ihtiyacınız varsa, hangi kurumdan geçici görevlendirmeyle ne desteğe ihtiyacınız varsa verelim diye söylemiştik. Maliye Bakanlığımızdan geçici görevli aldı SPK ve şu anda yoğun bir şekilde bu hisse bazlı manipülasyonları çalışıyorlar. Bittikçe suç duyurularında bulunuyorlar. Bir şey tespit ettiklerinde, bir şüpheli durum gördüklerinde bunu adli makamlara suç duyurusu olarak iletiyorlar.

SPK bu hisse bazlı çalışmalarını bitirdikçe suç duyurularını yapıyor. Bunu da sitesinden yayınlıyor. İsim isim kimlerle ilgili tespitler yaptıysa bunları isim isim liste liste yayınlıyor ve adli makamlara bildiriyor. Ondan sonraki süreç adaletin işi, bağımsız yargının işi. Yanlış anlamayın burada SPK'nın suç duyurusunda herkes suçludur veya suçsuzdur. diyemeyiz. Bunu ancak bağımsız yargı inceleyecek. SPK bu suç duyurusunda bulunmuş oluyor. Ama suçlu olup olmadığına karar verecek olan yargı, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımız da konuyu inceliyor. Sonuçta da bağımsız yargı hakimlerimiz kimin suçlu olduğuna kimin suçsuz olduğuna onlar karar verecekler. Dolayısıyla ben o tartışmaya o anlamda girmek istemem ama isimleri merak eden varsa işte SPK'nın suç duyurularında İsimler geçiyor. Bu süreç bittikçe o manipüle edilen kağıtlarla ilgili incelemeler tamamlandıkça o yeni yeni bazı isimler de yine kamuoyuna, bültenle açıklıyor SPK bunu. Kendi sitesine de koyuyor. Başsavcılığa da iletiyor.

Dolayısıyla bu süreç bu şekilde ilerlemiş oluyor. SPK ile ilgili diğer bir süreç izlediğimiz Uluslararası Endeks Kuruluşları var biliyorsunuz. Bunların bazı yaklaşımları oldu bu süreçte. Bu da borsamıza sermaye piyasalarımızın geneline yansıdı. Bu noktada da çok yoğun bir çalışma başlatmış durumdayız. Hazine Maliye Bakan Yardımcımızın başkanlığında bir ekip oluşturmuş durumdayız. Burada da çok teknik bir çalışma sürdürülüyor. Özellikle fiili dolaşım oranını bağımsız bir şekilde teyit edecek bir mekanizma üzerinde arkadaşlar çalışıyorlar.

Yine bu koordineli hareket edip manipülasyon yapılmasına dönük tedbirleri çalışıyorlar ve o konuda da belli adımlar atılıyor. Bir yandan da yapay zeka ile ilgili yine bir çalışma başlatacak SPK. Yani yapay zeka ile çok daha hızlı, real zamanda manipülasyonları görüp, bu insan eli değmeden diyelim bir takım hataları tespit etmeye dönük bir takım çalışmaları da yürütüyorlar. Ama yine en önemli unsurlardan biri yeni bir kanun. Şimdi şu an çıkardığımız kanun olağanüstü tasfiyeyi yönetmek üzere çıkardığımız bir kanundu. Yeni bir hazırlık yaptık. Denetilecek yaptırımları ağırlaştıracak yani bu konularda bu süslenme piyasaları konusunda yanlış yapanlara dönük hukuk dışına çıkanlara dönük yaptırımlar daha ağır hale getirilecek denetim sistemleri etkinleştirilecek kurumsal kapasite yine

Bu çalışmalarla birlikte güçlendirilmiş olacak ve geleceğe dönük bir daha benzer hadiselerin yaşanmaması adına çok daha sağlıklı bir düzenleyici yasal çerçeve oluşmuş olacak. Bunu da uzun süredir çalışıyoruz ve sektör paydaşlarıyla da paylaştık. Finansal piyasadaki paydaşlarla da paylaşıldı. Görüşler alıldı. Kurumlardan görüşler alındı. Epeyce bir olgunlaştı. Son bir üzerinden geçip belli bir çerçeve içinde meclisimize sunacağız.

Şunu söyleyeyim bu noktada. Ekonominin düşmanı belirsizliktir. Bizim bu işleri ortada bırakmamız, belirsiz bırakmamız söz konusu olamaz. Ara ödemeleri hızla tamamlayacağız. Tasfiye süreçleri kanuni çerçevede yürümeye devam edecek. Bir taraftan yeni kanunumuzu meclise sevk edeceğiz. Gelecekte bir daha benzer şeylerin yaşanmaması adına ne gerekiyorsa yapılacak. Bir yandan da bu süreçlerde suç işlemiş olan, manipülasyon yapmış olan, vatandaşın, milletin hakkına hukukuna girmiş olan kim varsa o da bağımsız yargıda bulunacak. yargı süreci sonucu netleşip karşılığını en net bir şekilde görmüş olacak. Çok boyutlu bir şekilde bu süreci tamamlamayı hedefliyoruz ve bunun için her türlü gayreti sarf ediyoruz.

Bu süreçte çok sayıda bürokrat, farklı kademelerde biliyorsunuz. Yargı süreçleriyle karşı karşıya şu anda. Emekli olanlar var, istifa edenler var. Yine dediğim gibi yargı süreçlerinde olanlar var, yargılananlar var. Bunlar suçlu mudur, suçsuz mudur onu yargı tayin edecek. Kimin ne suçu varsa delilleriyle, kanıtlarıyla görebiliyoruz. Ancak ben şunu söylemek zorundayım. Bu yaşananlardan sonra bürokraside bir tazelenmenin son derece faydalı olduğunu düşünüyorum doğrusu. Kurumlarımızın yeni bir heyecanla, taze bir kanla bu süreçlerde çok daha etkin bir şekilde çalışabilmesi adına bunun önemli bir değişim olduğuna inanıyorum. Önümüzdeki süreçlerde bu kurumlar bizim kurumlarımızdır.

Çok daha güçlü bir şekilde hem kurumlarımızın hem de sermaye piyasalarımızın yoluna devam ettiğini göreceğiz. Bu süreçleri geride bıraktığımızda buradan çıkarılan derslerle de birlikte elbette, atılan adımlarla birlikte, yapılan düzenlemelerle birlikte, kurumsal tedbirlerle birlikte hem kurumlarımız daha güçlü hale gelecek, hem de sermaye piyasalarımız çok daha güçlü bir şekilde yoluna devam edecek. Bundan herkesin emin olması lazım. Bu süreçleri keşke yaşamasaydık tabii onu bir tarafa bırakarak söylüyorum ama bu musibetten de gerekli dersleri çıkarıp yolumuza devam edeceğiz.

Ülkemizi çok daha sağlıklı bir şekilde sermaye piyasalarımızı çok daha sağlıklı bir şekilde geleceğe taşıyacağız. Belirsizliğe de izin vermeyeceğiz. Çünkü belirsizlik ekonomimize dolayısıyla milletimize zarar verir. Belirsizliği de bir an önce ortadan kaldırmak için hızla hareket ediyoruz.

Enflasyonla mücadele

Dünya gerçekten olağan dışı bir dönemden geçiyor. Bunu görmemiz lazım. Savaşlar, Ukrayna-Rusya savaşı, İran-ABD savaşı, Gazze'de yaşananlar, Avrupa'da neler yaşandığını görüyoruz, gelişmeleri, dünya piyasalarını görüyoruz. Tüm dünyada enflasyonun yukarı doğru gittiği, büyümenin aşağı doğru gittiği bir Dönem yaşıyoruz. Bu genel bir tablo olarak bunu görüyoruz. Faizler yükseliyor, borsalar aşağıya doğru gidiyor.

Bütün dünyada böyle genel bir eğilim var. Bu eğilim enerji ithal eden ülkeleri daha fazla etkiliyor. Çünkü savaş özellikle enerji maliyetlerini çok yükseltmiş durum. Biz de dünyada en fazla maalesef fosil yakıt ithal eden ülkelerden biriyiz. Petrol, doğalgaz, son yıllarda işte Gabar, Karadeniz, yenilenebilir enerji, nükleer birçok hamle yaptık ama halen tabii geçmişten gelen yapısal bir problemimiz bu. Dolayısıyla biz de buradan etkileniyoruz. Merkez Bankamızın bir hesabına göre savaşın etkisi 7 puan civarında. Şu anda yüzde 29. İşte yüzde 22-23'ler civarında olacaktı. Ama maalesef savaşın böyle bir olumsuz etkisi oldu. Savaşın etkilemediği kalemler bazında baktığımızda tablo çok daha iyi durur. Özellikle hizmet gelirlerinde aşağı doğru bir gidişat olduğunu görüyoruz. Tarım bu sene iyi gitti. Oradan gıda fiyatlarının geçen yıla göre daha iyi gittiğini görüyoruz. Ama yaz dönemi itibariyle iyi bir sezon geçirmiş olduk. Hizmetlerde de bir aşağı yönlü gelişme var ama özellikle enerji ve enerji bağlantılı kalemlerde maalesef olumsuz bir tablo var. Buna rağmen biz işte en son Merkez Bankamız 29,5 dedi yanlış hatırlamıyorsam. Biz orta vadeli programda 28,4 diye tahmin etmiştik. Göreceğiz tabi bu ayın sonuçlarına göre de daha bir netleşmiş olacak. Gelecek sene için yüzde 21'i hedefliyoruz. Ondan sonraki sene 13,5. Daha sonraki sene de tek hane gibi bir politikalarımızı sürdürüyoruz. Bütüncül bir politika setiyle hareket ediyoruz. Sadece para politikasıyla hareket etmiyoruz.

Para politikası, maliye politikası ve arz yönlü tedbirler. Özellikle son dönemde yaşananlar savaşla bağlantılı tedarik zincirlerinden kaynaklanan arzuyonlu sorunları daha belirgin hale getirmiş durumda. Bu çerçevede de önceliklendirdiğimiz başlıklar var. Birincisi sosyal konut. 500 bin sosyal konut hamlesini başlattık. Cumhuriyet tarihinin en büyük hamlelerinden biri. Sadece gelecek yıl için buna tahsis ettiğimiz ödenek 250 milyar lira bütçeden tahsis ettiğimiz. Bütçe dışı bir takım kaynaklar da burada kullanılacak. Bütçeden 250 milyar gibi bir rakam tahsis ettik. Burada daha dar gelirli hanelere dönük işte iki oda bir salon ağırlıklı. Kiralık boyutu da olacak biliyorsunuz. Kiralık konut büyük bir hamle ve bunun da yine kira fiyatlarına ve ev fiyatlarına olumlu yansımasını bekliyoruz. Gıda konusu önceliklendirdiğimiz bir konu. Sulamalar başta olmak üzere gıda zincirindeki çeşitli tedbirlerle gıda konusunu gıda arzına odaklanıyoruz. Ticaret politikalarımız da dahil olmak üzere.

Diğer taraftan yenilenebilir enerji. Bu konularda çok daha büyük bir hamleyi hayata geçirmeye çalışıyoruz. Bir diğer arz yönlü politikamız ise lojistik. Lojistikte de demir yollarına büyük bir ağırlık verme kararımız var, stratejimiz var. Özellikle bu taşıma maliyetlerini düşürme ve özel sektörün, real sektörün üreten kesimlerin rekabet gücünü yükseltme anlamında demir yolları, üretim alanlarını limanlara bağlayan demir yollarına İltisak hattı dediğimiz hatlara öncelik vermiş durumdayız. Şunu söylemeye çalışıyorum.

Enflasyonla mücadelede kararlıyız. Koşullar ne olursa olsun, dışsal koşullar ne olursa olsun biz doğru bir istikamette olduğumuza inanıyoruz. Bu istikameti devam ettireceğiz ve eninde sonunda arzu ettiğimiz noktalara geleceğiz. Bu yönde de gayretimizi devam ettireceğiz. Enflasyon meselesi bir yandan etkili politikalarla kontrolü atlanıyor çalışmalar süre ama bu süreçte hassasiyet gösterildi.

Güncellemeler yapılıyor. Ama bunun üzerine bir şey yaptığınız zaman kanuni bir düzenlemeyle ancak yapabiliyorsunuz. Biz de bu çalışmaları yoğun bir şekilde sürdürüyoruz. Hazine Maliye Bakanlığımız, Strateji Bütçe Başkanlığımız, tabii Çalışma ve Sosyal Güvenlik, SGK, bütün bu ilgili kurumlarımızla birlikte farklı alternatifler üzerinde çalışmalarımızı yapıyoruz. Şunu ifade edebilirim. Bu asgari emeklilerle ilgili sadece bir çalışma değil, geneline ilişkin, sistemin geneline ilişkin bir çalışma, emeklilerin geneline ilişkin bir çalışma. Prim ödeme gün sayısı gibi yaş gibi faktörler de bu çalışmada tartışılan konular. Bunlar da bu teknik çalışmalarda tartışılan konular. Bunu söyleyebilirim.

Farklı kademelerde olabilir anlamında bu iyileştirme, prim ödemeye göre. Çok detaya girmek istemiyorum. Şu sebeple sosyal güvenlik sistemleri çok temel sistemlerdir. 17 milyon bütün ülkenin ekonomik geleceği açısından, sağlıklı bir gelecek açısından çok önemlidir sosyal güvenlik sistemleri. Biz de bütün bu sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli sürdürülebilirliğini dikkate alan, oradaki kriterleri dikkate alan bir yaklaşım içinde farklı alternatifler üzerinde duruyoruz. Bunu siyasi olarak kendi içimizde Sayın Cumhurbaşkanımıza arz ederek tercihimizi yapıp meclisimize sunacağız. Ve ondan sonrası tabii meclisimizin takdirinde olacak. Ama her halükarda emeklimize enflasyonun üzerinde bir artışı hedefleyen bir çalışmayı tamamlayıp meclisimizin takdirine sunacağımızı ifade edebilirim.

Şöyle söyleyeyim, güçlü bir mekanizma var burada. Her üst Müzakereler başlamış değil. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığımız yürütüyor bu müzakereleri. Kamu tarafında, işçi tarafında sendikalar var. İşçi sendikaları, işveren tarafında da işveren sendikaları, TİSK var biliyorsunuz. Bu müzakereler yapılıyor. Burada işin iki boyutu var. Bir taraftan dediğiniz gibi, refahı, daha iyi imkanlara kavuşması. Diğer taraftan da işletmelerin sürdürülebilirliği, rekabet gücü, istihdamın korunması, kayıt dışılığın önlenmesi gibi amaçlar var. İşte bu ikisi arasında bir denge oluşturularak bir belirleme olacağını düşünüyorum ben ama henüz o müzakereler başlamış değil. Yakın bir süreçte yapılıp sonuçlar duyurulur. Dolayısıyla kendi mecrasında yine bu çalışmalar tamamlanacaktır.

Bir defa Terörsüz Türkiye, Türkiye'de yeni bir iklim oluşturdu zaten. Şimdi bunun altını çizmek isterim ben. Bu iki yıldır aslında Türkiye farklı bir iklime kavuşmuş oldu. Çok şükür artık terörü eskisi kadar konuşmuyoruz. Ama bir taraftan da Terörsüz Türkiye'nin amacı ne? Terör meselesini kalıcı bir şekilde ülkenin gündeminden çıkarmak. Bir daha gelmemek üzere ülkenin gündeminden çıkarmak. Çok şey kaybettik. Terör her şeyden önce insan kaybı. Şehitlerimize rahmet diliyorum bu vesileyle. Gazilerimize şükranlarımı sunuyorum. Onun hesabı olmaz oradaki kaybın. En büyük kayıp o. Ama onun dışında da ekonomik olarak Türkiye çok şey kaybetti. 2,3 trilyon dolar bir ekonomik kayıptan, kalkınma kaybından bahsediyoruz. Dolayısıyla bu prangalardan Türkiye'yi kurtarmak ve 86 milyon için bütün vatandaşlarımız için daha güçlü bir gelecek için bu süreci yönetiyoruz. Bir taraftan da bölgemizi hep birlikte görüyoruz. Geçen yüzyıla gittiğimizde de 100 yıl öncesinde de görürsünüz. Şimdi de var. Emperyalist bir takım tuzakların, oyunların kurgulandığı bir bölgedeyiz. Biz diyoruz ki bu bölgenin kaynaklarını bir takım emperyalist güçler alıp sömürmesinler. Bu bölgenin kaynaklarını bu bölgede yaşayan insanlar kullansınlar.

Irak'ın kaynakları Iraklılara gitsin. Suriye'nin kaynakları Suriyelilere gitsin ve bölge zenginleşsin. Güvenin, huzurun olmadığı bir yerde zenginlik de olmuyor. İnsanların refahı da yükselmiyor. Dolayısıyla hem Türkiye'de hem çevremizde biz çok daha farklı bir atmosfer istiyoruz ve bu anlamda Terörsüz Türkiye son derece tarihi bir süreç. Buna katkıda bulunan herkese de şükranlarımı sunuyorum. Tarihi bir süreç ve hepimize büyük sorumluluk düşüyor.

Terörsüz Türkiye mecrasında olumlu bir şekilde ilerliyor. Sahada da gelişmeler görüyoruz. İşte bazı mağaralar boşaltılıyor. Sincar'da önemli gelişmeler oldu. Yani sahada da somut bir takım adımların atılmaya başlandığını görüyoruz. Ama henüz tam olarak silahların bırakıldığı ve fesih sürecinin tamamlandığı bir aşamada da değiliz. Adım adım oraya doğru gidiliyor. Bu tamamlandığında bu tespit yapılacak. Bu tespit teyit edildiğinde kanundaki ikinci aşamaya geçmiş olacağız. O denetimli serbestlik dediğimiz ikinci aşama ondan sonra başlayacak. Orada da hem adalet mekanizmaları devreye girecek hem de sosyal uyumla ilgili bütünleşmeyle ilgili mekanizmalar devreye girmiş olacak.

Bunun da ötesinde terörün gündemden kalktığı bir ortamda, huzur ve güven ortamının pekiştiği bir ortamda demokratik standartlarımızı yükseltme açısından da yeni bir atmosfer oluşmuş olacak. Dolayısıyla Türkiye'nin hem kalkınma anlamında hem demokrasi anlamında çok şeyler kazanabileceği tarihi bir süreçte olduğumuzu söyleyebilirim. Bunu da Türkiye modeliyle yürüttüğümüzün altını çizmek isterim. Burada üçüncü bir göz yok. Burada bir başka ülke yok. Burada kontrol eden başka mekanizmalar yok. Meclisimiz var, hükümetimiz var, sivil toplumumuz var, partilerimiz var. Bütün bu mekanizmalarla, kurumlarımız var. Bu mekanizmalarla Türkiye sorun çözme kapasitesi olan bir ülke olduğunu tüm dünyaya gösteriyor. Bu da çok kritik. Bu süreçte son söyleyeceğim hepimizin dilimize, üslubumuza çok dikkat etmesi lazım. Daha kapsayıcı, daha kucaklayıcı bir söylemle, kardeşliğimizi, birliğimizi, beraberliğimizi yücelten, pekiştiren bir söylemle, milli birliğimizi pekiştiren bir söylemle geleceğe hep birlikte yürümemiz lazım.