„Funkcjonalny analfabetyzm”, „globalny kryzys”. Jak w badaniu PISA 2025 wypadła Polska?

Autor: Magdalena Olejnik Publikacja: Dzisiaj, 8 września (09:38) Aktualizacja: Dzisiaj, 8 września (10:15)

„Wyniki ujawniają globalny kryzys edukacji. Na tym tle Polska wypada stabilnie (...). Polscy uczniowie w czołówce Unii Europejskiej” - poinformowano podczas prezentacji wyników najnowszej edycji międzynarodowego badania umiejętności 15-latków PISA 2025, w którym uczestniczyło 91 krajów i regionów świata. Badanie wykazało również, że aż 24 proc. 15-latków w Polsce ma niskie umiejętności z zakresu rozumienia tekstu czytanego. Wśród starszych problem jest jest jeszcze większy.Podczas prezentacji obecna była minister edukacji Barbara Nowacka.

Zdj. poglądowe, fot. Wojciech Olkusnik /East News

Wynika PISA. Polscy uczniowie szczególnie mocni w naukach przyrodniczych

Polski raport został opublikowany równocześnie z raportem międzynarodowym, a prezentuje go Instytut Badań Edukacyjnych - Państwowy Instytut Badawczy. Podczas prezentacji obecna jest minister edukacji Barbara Nowacka. We wszystkich trzech obszarach objętych międzynarodowym badaniem PISA 2025 wyniki polskich piętnastolatków są powyżej średniej dla 38 krajów OECD oraz powyżej średniej uzyskanej przez uczniów z 27 krajów Unii Europejskiej.

Polscy uczniowie szczególnie dobrze radzą sobie w naukach przyrodniczych. Od naszego kraju lepszą są tylko trzy państwa: Wielka Brytania, Estonia oraz Szwajcaria.

W naukach matematycznych wyniki polskich dzieci są bardzo podobne do wyników w naukach przyrodniczych.

„24 proc. 15-latków w Polsce ma niskie umiejętności z zakresu rozumienia tekstu”

Globalnie jednak największy, a wręcz - jak określono - „budzący przerażenie” problem jest z rozumieniem przez dzieci tekstu czytanego i naukami matematycznymi. 

15-latkowie w roku 2025 są o dwa lata do tyłu, na poziomie 13-latków z roku 2018. Polska na tym tle zachowuje relatywną stabilność - powiedział ekspert z Instytutu Badań Edukacyjnych - Państwowego Instytutu Badawczego.

Badanie pokazuje, że aż 24 proc. 15-latków w Polsce ma niskie umiejętności z zakresu rozumienia tekstu, a odsetek uczniów osiągających najwyższe wyniki utrzymuje się na podobnym poziomie jak w poprzedniej edycji, czyli 7 proc.

Również starsze dzieci nie rozumieją, co czytają?

Z badania wynika, że umiejętności w zakresie rozumienia czytanego tekstu są bardzo zróżnicowane w zależności od tego, do jakiego typu szkoły uczęszczają uczniowie. Niepokojące są wyniki zarówno wśród uczniów techników, jak i branżowych szkół I stopnia – w tych ostatnich odsetki osób na
najniższych poziomach sięgają prawie 70 proc., co określa się jako „funkcjonalny analfabetyzm”.

Są osoby, które składają zdania, ale nie są w stanie zrozumieć prostych komunikatów. To są odsetki osób w krajach europejskich. W Polsce jest to nieco mniej niż jedna czwarta uczniów, a średnio w UE więcej niż jedna trzecia - podkreślono podczas prezentacji.

W większości krajów biorących udział w badaniu dziewczęta osiągnęły istotnie wyższe wyniki niż chłopcy. W Polsce różnica ta sięga 37 punktów na korzyść dziewcząt, co na tle innych krajów jest różnicą przeciętną.

Zadowolenie z życia wzrosło, ale nadal poniżej średniej w UE

Badanie PISA wskazuje też poziom dobrostanu i zadowolenia 15-latków z życia oraz sytuacji w szkole, ich poczuciu przynależności. 

Dobra informacja jest taka, że po kryzysie pandemicznym zadowolenie z życia 15-latków wzrosło, ale dalej jest poniżej średniej krajów Unii Europejskiej - poinformowano.

„Tu mamy obraz po pandemii, po gimnazjum i po pierwszych zmianach”

Edukacja wymaga dyscypliny, znacznego prowadzenia uczniów przez nauczycieli (…). Chciałabym, żebyście zwrócili Państwo uwagę również na to, jak ważna jest stabilność polityczna wokół edukacji, gdzie zmiany są konsensualne i nieprzerywane, a nie następują gwałtowne reformy, tak jak u nas była np. likwidacja gimnazjów - powiedziała minister edukacji Barbara Nowacka. 

Minister Nowacka, mówiąc o ogólnych wnioskach, niedotyczących tylko Polski, powiedziała, że „wyniki są alarmujące dla całej Europy i powinny skłonić wszystkich do podjęcia działań”.

Podkreśliła, że w Polsce od 1 rześnia wszedł w życie „Kompas Jutra”, czyli kompleksowa reforma polskiego systemu edukacji przygotowana przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Efekty będą widoczne dopiero w kolejny badaniu PISA. Aktualnie prezentowane wyniki są natomiast obrazem - jak powiedziała minister: „po pandemii, po gimnazjum i po pierwszych zmianach”. 

Z pełnym raportem można zapoznać się TUTAJ.

_{Artykuł w trakcie aktualizacji.}

Badanie PISA – Programme for International Student Assessment, czyli Program Międzynarodowej Oceny Umiejętności Uczniów – to największe międzynarodowe badanie umiejętności uczniów na świecie. Pokazuje poziom i zróżnicowanie umiejętności uczniów, które rozwijane są w trakcie edukacji szkolnej i poza szkołą.

Sprawdzane są trzy umiejętności: 

• rozumienie czytanego tekstu, 
• umiejętności matematyczne, 
• umiejętności rozumowania w naukach przyrodniczych. 

W każdej z edycji badania nacisk położony jest na jedną z tych trzech dziedzin. W tegorocznej edycji było to rozumowanie w naukach przyrodniczych. Poprzednią edycję przeprowadzono w 2022 roku.