Gewelddadige protesten in Brussel: verder kijken dan de vernielingen

Afgelopen weekend was het nog maar eens raak: honderden jonge betogers trokken opnieuw door de straten van Brussel voor een betoging die uitmondde in confrontaties met de politie en tal van vernielingen. Vanwaar komt dat geweld?

Deelauto’s, graafmachines, de ramen van de Brusselse PS ... het moest er zaterdag allemaal aan geloven. De Brusselse protesten - tegen politiegeweld en tegen besparingen in onder meer het onderwijs - passen in een breder kader van ongenoegen: ook in Luik liepen demonstraties uit de hand. Om nog maar te zwijgen over Frankrijk, waar het land letterlijk in brand stond. De betoging volgde ook op gelijkaardig protest eerder deze maand én voor de zomervakantie.

Betogingen met vernielingen verlopen doorgaans volgens een vast stramien: het begint vreedzaam, na verloop van tijd stijgt de spanning en komt het tot opstootjes, waarna de manifestatie eindigt in chaos en vandalisme. Vervolgens komen de reacties: aan de ene kant zijn dat vaak beschuldigingen van politiegeweld, aan de andere zijde de boodschap dat er veel harder moet worden opgetreden tegen de daders.

Een vaak gehoorde analyse luidt dan: "Ja maar, die casseurs hebben niets met de betoging te maken en verpesten het voor de eigenlijke deelnemers." Dat laatste lijkt niet helemaal te kloppen, blijkt uit tal van reportages. Onder de jonge deelnemers bestaat veel begrip voor een hardere manier van betogen, mét vernielingen.

"Wie agressie ervaart, praat een agressieve tegenreactie ook sneller goed"

Dat geeft te denken: hoe komt het dat een aanzienlijke groep jongeren vandaag bereid is om tot een vorm van geweld over te gaan of dat geweld in hun naam tenminste tolereert? Een deel van het antwoord leverden de jonge betogers zaterdag zelf. Hun analyse is er een die ook de gele hesjes eerder al maakten: met brave acties bereik je uiteindelijk niets. Met de woorden van een betoger, die BRUZZ sprak op de actie van zaterdag: "Op een bepaald moment heb je geen keuze meer als je gehoord wil worden."

Schurken in pak

Of zoals het op een kartonnen bordje stond: “De grootste schurken dragen een pak, maar wij zijn schuldig?” Vrij vertaald: "Het besparingsbeleid voelt zo ingrijpend aan, dat we het als crimineel ervaren, als agressie." En wie agressie ervaart, praat een agressieve tegenreactie natuurlijk sneller goed. Concreet verwijzen de jongeren daarbij naar het gestegen inschrijvingsgeld voor hogere studies en de veel duurdere TEC-abonnementen.

Op tal van protestborden was Georges-Louis Bouchez de kop van Jut. De polariserende stijl van de MR-voorzitter helpt dan ook niet echt om de gemoederen te bedaren. Diezelfde Bouchez deelde dit weekend nog gretig een foto van Franse betogers met een Palestijnse vlag voor een brandend overheidsgebouw. Een beeld dat de situatie in Frankrijk volgens hem perfect samenvat. Maar wel een beeld dat volgens verschillende AI-detectoren fake is.

"Op de achtergrond speelt wellicht nog een breder onbehagen, over een wereld waarin de vooruitzichten voor de jeugd een stuk minder rooskleurig zijn"

Op de achtergrond speelt wellicht een breder onbehagen, over een wereld waarin de vooruitzichten voor de jeugd een stuk minder rooskleurig ogen dan enkele decennia geleden. En of het nu over de ongebreidelde opmars van AI gaat of de galopperende klimaatverstoring, de oorzaken zijn door de mens veroorzaakt, door ‘schurken in maatpak’, zouden de jonge demonstranten van zaterdag zeggen.

Vernielingen vallen niet goed te praten en verdienen een reactie. Slogans als ‘All cops are bastards’ – alomtegenwoordig zaterdag - zijn welbeschouwd ridicuul en contraproductief. Maar dan nog doen we er goed aan te luisteren naar wat de protesterende jeugd nu precies beweegt.