Nowa niebieska strefa? W tej wiosce kobiety biją rekord długowieczności

Kluczowe fakty:

• Oczekiwana długość życia kobiet w Bolotanie jest jedną z najwyższych na świecie. Jak wypadają mężczyźni?
• Badacze przeanalizowali dane demograficzne z lat 2021-2025, porównując je z innymi regionami Włoch oraz regionami o wysokiej długowieczności.
• Wiek stulatków w Bolotanie weryfikowano wyjątkowo skrupulatnie. Na czym się opierano?
• Przyczyny długowieczności nie zostały jednoznacznie określone, ale naukowcy mają kilka hipotez.

Sardynia pojawia się od lat w kontekście miejsca sprzyjającego długowieczności. Około 20 lat temu naukowcy zidentyfikowali tu pierwszą na świecie tzw. "niebieską strefę" - region geograficzny, w którym ludzie żyją znacznie dłużej niż średnia światowa i stosunkowo rzadko chorują na choroby cywilizacyjne. Wskazali wtedy Marghine w środkowo-zachodniej Sardynii.

Teraz około 110 kilometrów na zachód odkryli nowe miejsce, w którym kobiety żyją rekordowo długo. Ich wiek bardzo skrupulatnie zweryfikowano. To ważne, bo wiele miejsc bezpodstawnie opisuje się jako oazy długowieczności.

Jedna z najdłużej żyjących populacji kobiet

Dowody na nowe odkrycie badacze przedstawili w publikacji w czasopiśmie naukowym "Frontiers in Aging". Naukowcy opracowali tabele przeżywalności dla wioski, obejmujące lata 2021-2025. Porównali przeżywalność z Hongkongiem, Japonią, Australią, Kanadą, Francją, Szwajcarią i Stanami Zjednoczonymi, a także z Włochami, Sardynią, prowincją Nuoro i pierwotną niebieską strefą Sardynii.

Jak wykazali, średnia 70-letnia kobieta w Bolotanie ma przed sobą potencjalnie 20,85 roku życia, podczas gdy 70-latka w prowincji Nuoro (w której znajduje się Bolotana) - 18,61 roku, na całej Sardynii przeciętnie - 18,4 roku, a we Włoszech - 18,06. Szacowane prawdopodobieństwo, że 70-letnia kobieta w Bolotanie dożyje 100 lat, wynosi 13,83 procent, podczas gdy gdzie indziej szanse są znacznie niższe: 4,33 procent w prowincji Nuoro, 4,43 procent na Sardynii i 3,54 procent w całych Włoszech.

"Naukowcy twierdzą, że prawdopodobieństwo, iż 70-letnia kobieta z Bolotany dożyje 100 lat, jest ponad trzykrotnie wyższe niż u kobiet w USA" - relacjonuje portal ScienceAlert. Serwis Medical Daily zacytował jednego z autorów badania, epidemiologa S. Jay Olshansky  z Uniwersytetu Ilinois w Chicago. "Kobiety prawie zawsze żyją dłużej niż mężczyźni na całym świecie, ale na Sardynii tak nie było. To jeden z powodów, dla których było to tak niezwykłe" - stwierdził naukowiec. "Uważamy, że jest to najdłużej żyjąca populacja kobiet na świecie lub bliska temu" - dodał.

Długowieczne kobiety z Bolotany. A co z mężczyznami?

Ogólne wzorce oczekiwanej długości życia na poziomie 70 lat i przeżycia do 100 lat dla kobiet z Bolotany są wyjątkowo wysokie w porównaniu z innymi "niebieskimi strefami na świecie". Pod tym względem kobiety z sardyńskiej wioski ustępują jedynie mieszkankom Hongkongu.

"Jeśli uda nam się zidentyfikować cechy stojące za tą długowiecznością i pomóc ludziom je wdrożyć, reszta świata może skorzystać" - zauważył S. Jay Olshansky.  

Długim życiem cieszą się również mężczyźni w Bolotanie, choć jak podaje ScienceAlert "nie wykazują tak ekstremalnego wzorca długowieczności". Badacze twierdzą, że 70-letni mężczyzna z Bolotany ma  "umiarkowanie wyższą" oczekiwaną długość życia (16,02 roku) w porównaniu do krajowej średniej włoskiej (15,48 roku). Mimo to ich szanse na dożycie do setnych urodzin są wyraźnie większe niż ich rodaków, i wynoszą 4,92 procent. To ponad trzykrotnie wyższy wynik niż średnia krajowa - 1,41 procent.

Badacze sprawdzili metryki stulatków

Co ciekawe, szacunkowe prognozy dotyczące przeżycia do 100 lat poprawiły się w ostatnich latach. Gdy zespół badaczy analizował dane z przedziału 2015-2019, szanse kobiet wynosiły zaledwie 1,46 procent, choć oczekiwana długość życia pozostała wyższa niż średnia krajowa.

W okresie prowadzenia badań populacja Bolotany liczyła 2 266  mieszkańców. Wśród nich było wielu stulatków, których wiek zweryfikowano dzięki świetnie zachowanym aktom stanu cywilnego i parafialnym aktom chrztów. Akta urodzenia były dostępne dla każdego zidentyfikowanego stulatka, a 97 proc. zgonów stulatków zostało zweryfikowanych z księgami kościelnymi. "Rejestry miejskie i kościelne sięgają wieków wstecz, co pozwoliło nam niezależnie weryfikować wiek. Każdą osobę, która przeżyła 100 lat, możemy potwierdzić. Nie ma tu żadnej niejasności" - zapewniają naukowcy

"Twierdzenia o ekstremalnej długowieczności często nie mają uzasadnienia z powodu brakujących aktów urodzenia lub błędów w dokumentach" - zauważa Medical Daily. I przypomina, że demograf Saul Newman w badaniach przeprowadzonych na University College London wykazał, że zapisy z niektórych znanych regionów długowieczności wskazują na błędy urzędnicze i oszustwa emerytalne. Otrzymał za to w 2024 roku Nagrodę Ig Nobla, przyznawaną za nietypowe odkrycia naukowe.

Sekret długowieczności pozostaje nieznany

Jaka jest tajemnica długowieczności kobiet z Bolotany? Jakie czynniki mogą mieć na nią wpływ? Badacze zajmowali się jedynie analizą demograficzną. Sugerują jednak, że dalsze badania na poziomie indywidualnym mogłyby zbadać potencjalne czynniki biologiczne, behawioralne i społeczne.

"Kilka mechanizmów może wiarygodnie przyczyniać się do wyraźnej przewagi kobiet w przeżyciu" - piszą w swoim artykule, "w tym tło genetyczne, wzorce żywieniowe, aktywność fizyczna, wsparcie rodziny, spójność społeczna, ciągłość zamieszkania oraz dostęp do opieki".

Środowisko również może odegrać tu pewną rolę. Olshansky zauważa, że mieszkańcy żyją w stromym, pagórkowatym krajobrazie, gdzie większość żywności jest uprawiana lokalnie, a izolacja społeczna jest rzadka.

"Masz zżytą społeczność, gdzie ludzie dbają o siebie nawzajem" - zauważa Olshansky.

"Badanie nie dowodzi, że naśladowanie wiejskiego stylu życia wydłuży czyjeś życie. Mimo to, jak wskazują badacze, nawyki te są zgodne z długoletnimi zaleceniami służby zdrowia publicznego" - zauważa Medical Daily.

"Teraz wiemy, że w Bolotanie dzieje się coś niezwykłego" - mówi współautor i badacz długowieczności Dan Buettner, założyciel Blue Zones, Inc., firmy promującej i komercjalizującej koncepcję długowieczności Blue Zones, cytowany przez Science Alert. "Kolejnym krokiem jest zrozumienie, dlaczego i czy te lekcje mogą pomóc ludziom w innych miejscach żyć dłużej i zdrowiej" - dodaje.

Autorzy innych publikacji zwracają uwagę, że "wieś jest mała, więc szacunki są niepewne". Medical Daily radzi swoim czytelnikom, by myśląc o zdrowym starzeniu się, skupili się na działaniach popartych silniejszymi dowodami: regularnej aktywności fizycznej, niepaleniu, kontrolowaniu ciśnienia krwi i poziomu cukru we krwi, utrzymywaniu kontaktów społecznych i regularnym wykonywaniu zalecanych badań przesiewowych.