Dlaczego alkohol zwiększa ryzyko raka piersi?

Kierownik Kliniki Onkologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego profesor Rafał Stec potwierdza, że alkohol i nikotyna zwiększają między innymi ryzyko nowotworów głowy i szyi, w tym krtani, i układu oddechowego, w tym raka płuc. 

Są to typowe nowotwory związane z dymem tytoniowym, a alkohol wzmacnia efekt kancerogenny dymu tytoniowego. Mówimy o nowotworach układu pokarmowego, zwłaszcza jego górnej części: żołądka, przełyku, trzustki, pęcherza moczowego, nerki. To wszystko jest związane z paleniem papierosów i nadmiernym używaniem alkoholu - zaznacza prof. Stec. 

Za ile przypadków raka piersi odpowiada alkohol?

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) w październiku podała dane, które pokazują, że alkohol przyczynia się do powstania co najmniej siedmiu rodzajów nowotworów, w tym raka piersi, a także chorób układu krążenia i wątroby. 

W czternastu krajach, w których WHO/Europa przeprowadziło badania, zaledwie 15 proc. respondentów wiedziało, że alkohol może przyczyniać się do rozwoju raka piersi. Wśród kobiet świadomość ta wynosiła jedynie 21 procent. Tymczasem szacuje się, że w 2020 roku w regionie europejskim WHO alkohol był przyczyną 39 200 nowych przypadków zachorowań na raka piersi.

Onkolog doktor Agnieszka Jagiełło-Gruszfeld przyznaje w rozmowie z dziennikarzem RMF FM Michałem Dobrołowiczem, że zaleca pacjentkom, by nie paliły papierosów, choć w badaniach nie odnotowano bezpośredniego wpływu nikotynizmu na raka piersi. Natomiast jeśli chodzi o alkohol to owszem. Udowodniono, że nadużywanie alkoholu, a nawet używanie może niekorzystnie wpływać na rokowania i zwiększać ryzyko raka piersi. Mechanizm działania opiera się na uszkodzeniu wątroby, która to z kolei ma problem z metabolizmem estradiolu - tłumaczy doktor Jagiełło-Gruszfeld. Estradiol to najważniejszy żeński hormon płciowy z grupy estrogenów. Zbyt duże poziomy estradiolu mogą zwiększyć ryzyko nowotworu piersi - dodaje.

Czy abstynencja wpływa na skuteczność terapii?

Onkolodzy zaznaczają też, że pacjentki, u których już zdiagnozowano nowotwór piersi, mają większe szanse na skuteczne leczenie, gdy odstawią alkohol. Jeżeli chodzi o najczęstszy podtyp, czyli raki hormonozależne, odstawienie alkoholu jest działaniem terapeutycznym. Są doniesienia, które wskazują, że zdrowy styl życia, unikanie alkoholu, unikanie otyłości większa aktywność fizyczna to czynniki, które wpływają nie tylko na zachorowanie, ale również na rokowanie u kobiet, które już zachorowały na taka piersi - dodaje dr Jagiełło-Gruszfeld.

Szereg badań potwierdza, że spożywanie alkoholu ma wpływ na wystąpienie nowotworów wargi, jamy ustnej i gardła, krtani, przełyku, okrężnicy i odbytnicy, wątroby i raka piersi u kobiet. Alkohol nie ma zdrowego przełożenia. On tylko pozornie nam poprawia nastrój, rozluźnia nas. Podkreślam: pozornie. Właściwości kancerogenne alkoholu są w pełni udowodnione: od gardła, podniebienia, migdałków, poprzez przełyk, żołądek, jelito grube, rak trzustki i wątroby. Alkohol i papierosy są pod tym względem bardzo niebezpieczne. Pamiętajmy, że e-papierosy to taki sam czynnik uszkadzający nie tylko płuca, ale cały organizm, jak tradycyjne papierosy - podkreśla w rozmowie z RMF FM pulmonolog, prof. Adam Antczak, prorektor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, przewodniczący Rady Naukowej Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych.

Ponad pół miliona przypadków nowotworów związanych z alkoholem

W czasopiśmie "The Lancet Oncology” ukazała się praca, która pokazuje, że ponad 740 tysięcy przypadków raka każdego roku, na całym świecie, wynika z picia alkoholu. Oznacza to 4 procent wszystkich nowotworów. Trzy czwarte związanych z piciem zachorowań dotyka przy tym mężczyzn. Najwięcej nowotworów wynikało z picia dużych ilości, choć ryzyko, jak się okazało, rośnie już także w sytuacji, gdy mówimy o tak zwanym piciu umiarkowanym, które odpowiadało za 14 procent przypadków związanych z alkoholem.

Kolejne publikacje z ostatnich tygodni również potwierdzają, że kancerogenne działanie alkoholu jest większe niż dotąd sądzono. Taki jest wniosek między innymi z amerykańskich badań opublikowanych przez „Lancet Regional Health”. Wykazały one, że nawet jeden drink dziennie zwiększa ryzyko zgonu z powodu różnego typu nowotworów, takich jak rak trzustki i wątroby oraz jelita grubego i piersi. Obserwacjami objęto ponad trzydziestoletni okres od 1990 do 2023 roku. W tym czasie w Stanach Zjednoczonych spadla ogólna umieralność na skutek schorzeń nowotworowych. Mimo tego badania wykazały, że odsetek zgonów nowotworowych, który można związać ze spożytym alkoholu, wśród osób w wieku co najmniej 20 lat zwiększył się o 58 procent. 

Specjaliści podkreślają, że większe ryzyko zgonu z powodu raka nie dotyczy tylko osób, które nadużywają alkoholu. Wystarczy spożywać go regularnie, nawet tylko jeden drink dziennie. W USA za jeden drink uznaje się piwo o objętości 355 ml, wino (148 ml) oraz mocny alkohol, taki jak wódka, whisky oraz likier (44 ml).

Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zalicza alkohol do najgroźniejszych substancji kancerogennych. Po spożyciu jest w on organizmie zamieniany w aldehyd octowy, niszczący DNA komórek i zaburzający jej naprawę. Europejski Kodeks Walki z Rakiem zaleca całkowitą rezygnację ze spożycia alkoholu lub przynajmniej znaczne jego ograniczenie.

Liczba wypalonych papierosów a ryzyko nowotworu

Na podstawie badań prowadzonych w Wielkiej Brytanii, specjaliści z University of Southampton zobrazowali ryzyko zachorowania na nowotwory w liczbie wypalanych papierosów. 

W tym ujęciu okazało się, że na przykład dla niepalącego mężczyzny dodatkowe ryzyko zachorowania w ciągu całego życia związane z wypijaniem trzech butelek wina tygodniowo wynosi 1,9 proc. w przypadku mężczyzn i 3,6 proc. wśród kobiet. Odpowiada to ryzyku związanemu z wypalaniem ośmiu papierosów tygodniowo przez mężczyzn i dwudziestu trzech papierosów przez kobiety. 

Autorzy badań, wśród nich doktor Theresa Hydes zaznaczali: "Nasz projekt nie pokazuje, że umiarkowane picie jest w jakikolwiek sposób równe paleniu. Nasze wyniki odnoszą się do ryzyka w populacji, w ciągu całego życia człowieka. Jeśli chodzi o poszczególne osoby, ryzyko zależne od picia i palenia będzie się różniło i dla wielu konkretnych ludzi wpływ 10 jednostek alkoholu (jedna butelka wina) czy pięciu do 10 papierosów będzie różny”.