Duże zmiany dla pacjentów. Oto lista nowości

Kluczowe fakty:

• Zmiany w polskiej ochronie zdrowia obejmują m.in. szczepienia, diagnostykę i organizację leczenia.
• Uruchomiono nowy program przesiewowy w kierunku raka płuca. Kto skorzysta z bezpłatnej niskodawkowej tomografii komputerowej bez skierowania?
• Narodowy Fundusz Zdrowia objął centralnym monitoringiem kolejne kolejki do 15 zabiegów szpitalnych, co ma usprawnić zarządzanie terminami i komunikację z pacjentami.
• Artykuły na temat ochrony zdrowia przeczytasz tutaj. Zachęcamy też do słuchania "Wywiadu medyczengo" w TVN24+.

Część z wprowadzanych zmian oznacza dla pacjentów nowe możliwości, część ma usprawnić organizację leczenia i diagnostyki. Nie zabrakło również kontrowersji. Sprawdzamy, co dokładnie zmienia się w ochronie zdrowia od października.

Bezpłatne szczepienia przeciw HPV dla młodych dorosłych

Ta zmiana pojawiła się nieoczekiwanie. Wczoraj Ministerstwo Zdrowia opublikowało obwieszczenie, z którego wynika, że finansowanie szczepień przeciw HPV ma być rozszerzone na młodych dorosłych w wieku od 18 do 26 lat, pod warunkiem, że pierwszą dawkę przyjmą przed 25. urodzinami.

Jeśli cykl zostanie rozpoczęty w wymaganym terminie, kolejne dawki będzie można przyjąć po ukończeniu 25 lat, z zachowaniem odpowiednich odstępów. Szczepienie będzie wykonywane w schemacie trzydawkowym.

Programem trzeba się jednak zainteresować jak najszybciej, bo zmiana nie wchodzi na stałe. Rozszerzenie finansowania potrwa tylko do 31 maja 2027 r. Najprawdopodobniej chodzi o to, że resort chce wykorzystać szczepionki, które zostały kupione na potrzeby szczepień dzieci od 9. do 14. roku życia, które nie zostały wykorzystane.

Jak pisaliśmy w tvn24.pl, ludzki wirus brodawczaka (HPV) przenosi się głównie drogą kontaktów seksualnych, atakując skórę i błony śluzowe. Naukowcy opisali już ponad 200 jego typów, spośród których szczególnie groźne są warianty wysokoonkogenne, przede wszystkim HPV 16 i 18. To właśnie one odpowiadają za blisko 70 proc. przypadków raka szyjki macicy na świecie. Powszechnie ludzki wirus brodawczaka utożsamiany wyłącznie z tym rodzajem raka i problemem zdrowia kobiet. W rzeczywistości zakażenie HPV dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn, a jego skutki mogą obejmować wiele różnych narządów.

Nowy program przesiewowy. Chodzi o raka płuca

Od dziś rusza program przesiewowy, dzięki któremu osoby z grupy podwyższonego ryzyka zachorowania na raka płuca będą mogły bez skierowania wykonać bezpłatną niskodawkową tomografię komputerową (NDTK). Rzeczywisty start jest przewidywany na połowę miesiąca. Jak wyjaśnia w rozmowie z nami Paweł Florek, dyrektor Biura Komunikacji Narodowego Funduszu Zdrowia, obecnie trwa podpisywanie kontraktów z placówkami, mającymi realizować ten program.

Z badań będą mogły skorzystać osoby w wieku 55-74 lat, które palą lub paliły i mają za sobą co najmniej 20 paczkolat (oznacza to np. palenie jednej paczki papierosów dziennie w ciągu 20 lat lub dwóch paczek w ciągu 10 lat), a od zaprzestania palenia nie minęło więcej niż 15 lat. Przy dodatkowych czynnikach ryzyka, m.in. POChP, włóknieniu płuc, ekspozycji na niektóre substancje czy zachorowaniu na raka płuca u krewnego pierwszego stopnia, badanie będzie dostępne od 50. roku życia. Program obejmuje osoby bez objawów sugerujących chorobę.

- Rak płuca pozostaje jednym z głównych problemów polskiej onkologii. Rokrocznie jest rozpoznawany u 22-23 tys. osób w Polsce, przy czym liczba zgonów z powodu tego nowotworu jest podobna - powiedział pod koniec września, podczas konferencji prasowej w Katowicach prof. dr hab. n. med. Mariusz Adamek, pulmonolog z Katedry i Kliniki Chirurgii Klatki Piersiowej Wydziału Nauk Medycznych w Zabrzu.

Niskodawkowa tomografia komputerowa (NDTK) pozwala wykrywać niewielkie zmiany w płucach, zanim pojawią się objawy. Samo skanowanie trwa około siedmiu sekund, a cała wizyta zwykle 10-15 minut.

Polska jest trzynastym krajem, który wprowadza systemowy program badań przesiewowych raka płuca z wykorzystaniem NDTK.

Więcej kolejek monitorowanych centralnie

Od 1 października harmonogram przyjęć na 15 zabiegów szpitalnych ma być centralnie monitorowany przez NFZ. Chodzi o świadczenia takie jak:

• koronarografia,
• wszczepienie oraz wymiana rozrusznika jednojamowego,
• wszczepienie oraz wymiana rozrusznika dwujamowego,
• implantacja wewnątrzczaszkowego neurostymulatora mózgu,
• wszczepienie oraz wymiana stymulatora nerwu błędnego,
• artroskopia lecznicza stawu kolanowego,
• artroskopowa rekonstrukcja więzadeł krzyżowych,
• plastyka więzadeł pobocznych kolana,
• usunięcie migdałków,
• zabiegi na przegrodzie nosowej,
• termolezja,
• operacyjne leczenie zespołu cieśni nadgarstka,
• operacja przepukliny pachwinowej,
• operacja usunięcia żylaków kończyny dolnej,
• operacja palucha koślawego.

Właśnie o te świadczenia będzie rozszerzona aplikacja Kolejki Centralne (AP KOLCE). To narzędzie Narodowego Funduszu Zdrowia do elektronicznego rejestrowania i prowadzenia list oczekujących w skali kraju. Obejmuje już kilkadziesiąt rodzajów świadczeń.

- Dla pacjentów ta zmiana oznacza przede wszystkim to, że na trzy dni przed zabiegiem będą otrzymywali SMS-y przypominające o terminie. Dla nas oznacza to natomiast dużo lepiej raportowane dane - wyjaśnia w rozmowie z tvn24.pl Paweł Florek z NFZ.

Karta eDiLO w POZ i wszystkich ośrodkach onkologicznych

Karta DiLO to dokument, który ułatwia szybkie i skoordynowane diagnozowanie oraz leczenie nowotworów. Jej pierwotna, papierowa wersja, choć uznawana była za istotny przełom w podejściu do prowadzenia pacjentów z podejrzeniem nowotworu, nie była pozbawiona wad. Była wystawiana nie tak często, jak powinna, a często też na etapie późniejszym, niż ten, w którym pacjent osiągałby największą korzyść z tego dokumentu.

Od 11 sierpnia wdrażana jest elektroniczna wersja tej karty. Pozwala ona zbierać wszystkie dane o przebiegu diagnostyki i leczenia pacjenta w formie zdigitalizowanej tak, by każdy lekarz, który się z nią zetknie, zyskał pełną wiedzę o chorym.

- W tej chwili większość osób, które do nas trafiają, przychodzi z nieskończoną ilością dokumentów, a i tak nie do końca wiadomo, co się z nimi działo przedtem. My nie mamy choćby dostępu do karty DiLO, która była założona przez kogoś innego - mówił wczoraj w rozmowie z tvn24.pl prof. Piotr Rutkowski, prezes Polskiego Towarzystwa Onkologicznego w kadencji 2022-2026.

Początkowo eDiLO pojawiła się tylko w ośrodkach onkologicznych najwyższej referencyjności (Specjalistyczny Ośrodek Leczenia Onkologicznego - SOLO III). Od 1 października jest również w ośrodkach SOLO I, realizujących podstawowe świadczenia diagnostyczno-terapeutyczne i SOLO II, zajmujących się leczeniem bardziej złożonych przypadków, czy u lekarzy POZ.

Od 1 stycznia 2027 roku eDiLO stanie się już powszechnie obowiązującym standardem.

Nowa lista leków refundowanych

Październik jest miesiącem, w którym zaczyna obowiązywać zaktualizowana lista leków refundowanych (lista jest zmieniana co kwartał). Dostęp do nowych opcji leczenia zyskali między innymi pacjenci z nowotworami układu pokarmowego, mukowiscydozą czy dystrofią mięśniową Duchenne’a (givinostat). Chorzy z rdzeniowym zanikiem mięśni (SMA) będą mogli natomiast dostawać wyższe dawki leków.

Przed ogłoszeniem listy resort zdrowia negocjował z producentami w sprawie obniżenia cen 11 leków z wykazu bezpłatnych leków dla seniorów. Rozmowy dotyczyły m.in. szczepionek przeciwko RSV i semaglutydu.

- Negocjacje pozwoliły nam tak obniżyć ceny oferowane przez firmy, że dało to oszczędności pacjentom na kwotę 400 mln zł - powiedziała Kacperczyk.

W przypadku czterech leków negocjacje nie przyniosły porozumienia i leki te znikają z wykazu. Chodzi o jeden lek przeciwzakrzepowy, dwa na cukrzycę typu 2 i jeden stosowany w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc. Wszystkie mają równoważne odpowiedniki, które wciąż można otrzymać za darmo.

W tvn24.pl piszemy natomiast o kontrowersjach związanych z wykreśleniem jednej terapii z programu lekowego w raku piersi. Chodzi o palbocyklib - lek celowany stosowany w terapii HR-dodatniego (hormonozależnego) i HER2-ujemnego (bez nadmiaru białka HER2 pobudzającego wzrost komórek nowotworowych) raka piersi.

Według szacunków Federacji Stowarzyszeń "Amazonki" od 1 października około półtora tysiąca Polek będzie musiało zmienić dotychczasowe leczenie. Skąd taka decyzja? Ministerstwo Zdrowia nie odpowiada na nasze pytania, a konsultant krajowy w dziedzinie onkologii klinicznej odmawia komentarza.

Centralna e-Rejestracja ze wsparciem AI

Ministerstwo Zdrowia od października rozpoczyna wykorzystywać w centralnej e-rejestracji voicebota. Jak informuje Centrum e-Zdrowia, asystent głosowy potwierdzi termin wizyty na badania lub do kardiologa, a potem o nim przypomni.

- Dzięki temu osoby, które nie korzystają z Internetu, aplikacji mobilnych czy wiadomości SMS, będą mogły w prosty sposób potwierdzić, odwołać lub zmienić termin wizyty. To kolejny krok w kierunku bardziej dostępnej, przyjaznej i efektywnej ochrony zdrowia - mówił wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski podczas tegorocznego Forum Ekonomicznego w Karpaczu.

Centrum e-Zdrowia informuje, że z Internetowego Konta Pacjenta korzysta 19,8 mln osób, a ponad 3 mln z aplikacji mojeIKP. Oznacza to, że ponad 14-17 mln nie korzysta z żadnego z tych rozwiązań.