Spór prawników o Trybunał Konstytucyjny. "Światełko w tunelu"

Marcin Matczak w "Tak jest": celem TK jest bycie uznawanym przez wszystkie strony

Źródło wideo: TVN24

Źródło zdj. gł.: TVN24

Konflikt wokół Trybunału Konstytucyjnego zaostrzył się w piątek wieczorem, 30 października, gdy wybrana przez Sejm obecnej kadencji sędzia Anna Korwin-Piotrowska - jako najstarsza stażem sędzia - poinformowała, że przejęła kierowanie Trybunałem i wydała zarządzenie o przerwie w czynnościach prezesa TK Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego. Przed siedzibą TK nasilił się wówczas protest.

W związku z tymI zdarzeniami prezydent Karol Nawrocki przerwał zagraniczną wizytę do Senegalu i w piątek późnym wieczorem wrócił do Warszawy. W nocy przyjechał do siedziby TK.

Na zwołanym na wtorek Zgromadzeniu pojawiło się ośmioro sędziów wybranych przez obecną kadencję Sejmu. Jak przekazała Korwin-Piotrowska, uprawnionych do udziału w Zgromadzeniu było 12 sędziów. Pozostali trzej z ustawowej liczby sędziów Trybunału - 15, to Święczkowski i Sochański, którzy pozostają zawieszeni w czynnościach, oraz Jarosław Wyrembak. Ten ostatni nie wziął udziału w Zgromadzeniu ze względu "na wadliwą procedurę wyboru". Jest ostatnim sędzią dublerem w TK. Na tej podstawie sędziowie zdecydowali, że w tym przypadku ustawowe kworum 2/3 składu sędziowskiego należy liczyć od 12 osób, co daje 8.

Matczak: Trybunał jest szanowany, jeśli szanują go obie strony

Profesor Marcin Matczak porównał sytuację związaną z Trybunałem Konstytucyjnym do piłki nożnej.

- Gdyby użyć porównania do Ekstraklasy, to moglibyśmy sobie wyobrazić, że sztab Lecha ustawił wszystkich sędziów i oni głosują za Lechem w każdym meczu i wtedy widzowie Ekstraklasy nie chcą tego oglądać. Czy wtedy sztab Legii powinien dążyć do tego, żeby zastąpić sędziów, którzy głosują dla Lecha sędziami, którzy głosują dla Legii? Czy powinien raczej oczekiwać, że będziemy mieli niezależnego arbitra, który będzie przez wszystkich traktowany jako ten, który jak już zagwiżdże i podyktuje rzut karny, to nikt tego nie kwestionuje? - zaznaczył.

Jak zauważył, celem TK jest to, "żeby być uznawanym przez wszystkie strony, nie tylko przez jedną stronę i dlatego wydawało mi się, że istnieją inne możliwości, w których sędziowie wybrani przez Platformę Obywatelską czy Koalicję Obywatelską i sędziowie wybrani przez PiS mogą stworzyć jedno ciało, które będzie w tym sensie apolityczne czy ponadpolityczne, że właśnie będzie ich łączyć".

- Moim zdaniem po tym, co się zdarzyło w ostatni piątek, szansa na to jest niewielka - wskazał. Jak dodał, "łatwiej było przed piątkiem niż po piątku". - Powinniśmy dążyć do tego, żeby ten Trybunał był jednak pełny i żeby mógł być uznawany przez obie strony - podkreślił.

Jak uzasadnił, należy pamiętać, że kiedy Święczkowski "powróci do prezesowania albo (będzie - red.) jakikolwiek inny prezes w przyszłości, bez wahania zawiesi tę ósemkę doskonałych sędziów, bo powie, że wzięli udział w puczu".

- Ta kompetencja, która została otwarta do zawieszenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego, jest tak szeroka i zależna wyłącznie od oceny prezesa, że w każdej chwili może dojść do zawieszenia sędziów, których my słusznie uznajemy za bardzo porządnych ludzi - podkreślił.

Jak zaznaczył, chce tylko powiedzieć, że "jeżeli proponuje się interpretację prawa, to trzeba wziąć pod uwagę to, co zrobią z tym ludzie o złych zamiarach, dlatego że oni wtedy powołają się na ten precedens i będą mogli w każdej chwili wyłączyć dowolną liczbę sędziów, także w przyszłości". - To będzie niezwykle groźne i nie wolno proponować takich interpretacji z tego powodu - podkreślił.

Romanowski: to początek odbudowy

Z kolei w opinii profesora Michała Romanowskiego "Polska już od jakiegoś czasu jest państwem upadłym konstytucyjnie". - To się rozpoczęło pod koniec roku 2015 i ten stan pogłębiał się - ocenił.

Jak podkreślił, w ciągu 10 lat zniszczono "odbudowywany z mozołem od 1989 roku polski wymiar sprawiedliwości".

Na uwagę dziennikarki, że w ostatnich latach w Trybunale Konstytucyjnym 700 sprawom nie nadano biegu, a prawie 1200 nie zostało rozpoznanych, odparł, że ci, którzy ten TK "niszczyli" od 2015 roku, podejmują teraz działania, które zmierzają do tego, żeby nie można było odbudować TK.

Odnosząc się do wydarzeń, które mają miejsce od piątku w TK zaznaczył, że dla niego "to jest początek odbudowy, niezwykle trudny, ale jednak początek odbudowy".

- Część tych osób, które są w Trybunale Konstytucyjnym w tej chwili, znam. Pani sędzia Anna Korwin-Piotrowska to jest osoba, która czynem, a nie tylko słowem walczyła o rządy prawa, podobnie sędzia Krystian Markiewicz, podobnie Maciej Taborowski, a więc chociażby z tego względu zasługują na taki kredyt zaufania - zaznaczył.

Profesor uważa, że sytuacja jest "trudna, wręcz bolesna", natomiast "widzi światełko w tunelu".

Zwrócił uwagę, że sędziowie, którzy poprosili o ochronę policję przed wejściem do TK, chcą spełnić "spoczywający na nich obowiązek", spodziewali się, "co tam się może zdarzyć", a "policja miała obowiązek ich chronić".

Profesor Romanowski przyznał, że w przeciwieństwie do Marcina Matczaka jest wyznawcą wykładni, że kworum podczas Zgromadzenia Ogólnego TK nie zawsze musi wynosić dziesięć.

- Zgromadzenie ogólne, organ kolegialny, musi dwie funkcje spełniać. Jedna to reprezentatywność, czyli musi być odpowiednia liczba osób, a druga taka, żeby osoby, które wchodzą w skład organu, mogły współuczestniczyć w podjęciu decyzji przez organ - tłumaczył.