Anders dan Koeman en Van Gaal houdt Xavi zijn basis geheim: ‘Zo blijft iedereen erbij'

Thierry Boonverslaggever Nederlands elftal

Het is een periode van verandering bij het Nederlands elftal. De spelers die vanavond tegen Duitsland in de basis staan, horen dat pas anderhalf uur voor de wedstrijd. "Zo blijft iedereen honderd procent betrokken", stelt Xavi bij zijn debuut als bondscoach.

Natuurlijk dwalen de gedachten deze week een paar keer af naar de vorige eindverantwoordelijke. Ronald Koeman wilde op de dag voor de wedstrijd nog weleens wat namen uit de basiself weggeven aan de pers. Of het zo omschrijven dat een goede verstaander er raad mee wist.

Dat is onder Xavi verleden tijd. "Ik vertel niets over de eerste elf", is de Spanjaard meer dan duidelijk. Maar hij laat niet alleen het journaille en de Oranje-fans in het ongewisse, ook de spelers. En dat is nieuw.

Onder Koeman, een trainer die stond voor duidelijkheid en loyaliteit, wisten de internationals vrij snel waar ze aan toe waren. Uiterlijk een dag voor de wedstrijd waren de plannen bekend en werd er, achter gesloten deuren, ook getraind in de basisformatie.

Het is ook de lijn die Jürgen Klopp, die vanavond in Amsterdam debuteert als trainer van tegenstander Duitsland, jarenlang aanhield als succesvol trainer van Liverpool. Met als idee dat reservespelers 24 uur hebben om over hun teleurstelling heen te komen.

Sla de carrousel over

• Klopp over niet oproepen Brandt: 'Ik ken hem al, hij raakt niet in paniek'

• Ter Stegen even geen Ajax-doelman in de Arena, maar Duits international

Slide 1 van 2

"Ik zeg altijd tegen de jongens dat ze het niet eens hoeven te zijn met mijn beslissing, maar ze moeten het wel accepteren. Na de wedstrijd kunnen we erover praten, dan is het geen probleem. Voor de wedstrijd kan dat niet", aldus Klopp.

Louis van Gaal, de Oranje-bondscoach vóór Koeman, koos ervoor om zijn spelers nog eerder in te lichten over het al dan niet starten van een wedstrijd. "Ik probeer ze dat al vroeg in de week te vertellen, zodat ze zich op de wedstrijd kunnen voorbereiden."

"Sommige coaches vertellen pas vlak voor de wedstrijd de opstelling aan de spelers. Dat is ook een manier, maar niet mijn manier", zei Van Gaal al eens. "Bij mij draait het om focus en imagineren. Dat heeft ermee te maken dat een pass van A naar B niet zomaar een pass is."

"Dat is meer dan een technische vaardigheid. Daar zit een mens achter. Zijn geest wordt beïnvloed doordat hij al vroeg weet dat hij speelt. Dat is het Totale Mens-principe", aldus Van Gaal, die op het WK van 2014 de spelers met rugnummers 1 tot en met 11 liet starten tegen Spanje (5-1 winst).

Toch staat Xavi niet alleen in zijn keuze. Meerdere Spaanse toptrainers werken op die manier, met Pep Guardiola, Mikel Arteta en Unai Emery als bekendste voorbeelden. Guardiola kon op basis van de lichaamstaal van een speler zijn opstelling nog weleens last-minute wijzigen.

Clublegende Kevin De Bruyne, die jarenlang met Guardiola in Engeland prijzen pakte, schetste ooit het beeld dat de Spanjaard tijdens zijn wedstrijdbespreking bij Manchester City zo opging in het tactische plan, dat hij vergat te vertellen wie er überhaupt ging spelen.

Ook Andoni Iraola kiest er bij Liverpool voor om de basis zo laat mogelijk kenbaar te maken aan zijn spelers, vertelt Oranje- én Liverpool-aanvoerder Virgil van Dijk. "Het houdt iedereen zo scherp, omdat iedereen er in principe klaar voor moet zijn om te starten."

Voor beide aanpakken is iets te zeggen. Vind je het fijn om alvast bezig te kunnen zijn met je tegenstander? Verlies je je concentratie als je weet dat je niet start? Raak je gefrustreerd door een late teleurstelling en neem je dat mee naar de reservebank?

Misschien is het wel een groepsaanpak die niet voor iedereen werkt en juist vraagt om een individuele benadering. Tegelijkertijd weet je als voetballer, op basis van trainingen en je eigen prestaties, al wel een beetje hoe de vlag erbij hangt.

Het is hoe dan ook een interessante keuze van een coach. We zullen zien hoe de spelers van het Nederlands elftal erop reageren.